site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
विशेष
Global Ime bankGlobal Ime bank
उमासर
Dabur Nepal
(अधिकारी रबिन्द्र, बनेपा )
 
मानिसको जीवनमा गुरु धेरै हुन्छन् । निर्जीव वस्तु नै भए पनि जेबाट केही सिकिन्छ त्यसैलाई गुरु मान्ने परम्परा छ । सिकाइ कहिल्यै सकिँदैन । तैपनि, आषाढ शुक्ल पूर्णिमालाई गुरुपुर्णिमाका रूपमा मनाइन्छ । गुरुलाई सम्झने र श्रद्धा गर्ने क्रममा म एक जना गुरुको चर्चा गर्दैछु ।
 
गुरु हुन विद्यार्थी हुनुभन्दा धेरै मुस्किल हुन्छ । कठिन तपस्याले मात्र व्यक्तिलाई असल गुरु बनाउँछ । यस्ता असल गुरुमध्येका एक जना हुन् — उमारुद्र बस्नेत अर्थात् उमासर ।  
हुनत, थुप्रै आदरणीय गुरुजनसँग सिक्न पाउने मौका मिलिरह्यो । म मेरो ज्ञानको क्षितिजलाई फराकिलो बनाउन भूमिका खेल्ने सबै गुरुजनप्रति आभारी पनि छु । तर यो लेख ती सबै महान् गुरुहरूमध्येका पनि आदर्श गुरु उमा सरका बारेमा छ ।
 
उमासरको यो चित्र २०५६/५७ सालतिर विद्यार्थीको नाताले संपर्कमा आउँदा मेरो मानसमा बनेको हो । यो चित्र स्फटिकजस्तै सफेद तर गाढा छ । उहाँसँग आजभोलि आक्कल झुक्कल भेट भए पनि म भने ५६ सालकै उमा सर खोजिरहेको हुन्छु: आदर्शको आकाश, निस्वार्थको भकारी र सरसताको प्रतिमूर्ती । शिक्षक त अरू पनि पाउन सकिएला तर उमासर पाउन धर्तीले एउटा पुस्ता कुर्नुपर्छ ।
 
उहा दिनहुँ काभ्रेको कपालकोटबाट कुशादेवीसम्म पैदल आउनु हुन्थ्यो । विद्यार्थी र शिक्षण भनेपछि उहाँ कतिसम्म समर्पित हुनुहुन्थ्यो भने हाफ टाइममा पढाउनु भयो, तीन चालीसको घर जाने घन्टी बजिसकेपछि अतिरिक्त कक्षा लिनुभयो सबै सबै निःशुल्क । अरू शिक्षकहरू ट्युसन र कोचिङ भनेर विद्यार्थीसँग पैसा असुलेर पढाउन लोभिन्थे वा समय सकिने घन्टी बज्नुअघि नै कक्षा छोड्न तयार रहन्थे उहाँ निःशुल्क थप कक्षा लिनु हुन्थ्यो । खल्ती रित्तो भए पनि लगभग अँध्यारो भएपछि प्रशन्नचित्त घर फिर्नु हुन्थ्यो । परिवार भएको शिक्षकले विद्यार्थीलाई आफ्नै परिवार नसोचेसम्म त्यसो त्यसो गर्न सक्दैन ।
 
चौथो पेरियडमा सन्चो छैन भनेर भाग्ने विद्यार्थीको घरमा गएर उसलाई कक्षामा ल्याउनु हुन्थ्यो । कक्षामा पूरक सङ्ख्या नपुगुन्जेल एउटै विद्यार्थी भए पनि कुरेरै बस्न रुचाउनु हुन्थ्यो । एक्पटक मस्तेलाई उसकै घरमा गई क्लासमा आइज भनी खाना खाँदाखाँदै हातबाट थाल छुटाएर पाखुरामा समातेरै कक्षामा ल्याउनु भयो ।  
विद्यार्थीलाई सबैभन्दा गाह्रो र पट्ट्यारलाग्दो काम पढ्न नै हो । उहाँलाइ पढाउन कति धेरै प्रेम थियो भने उहाँ विद्यार्थीको अरुचिको पात्र बन्नुहुन्थ्यो । अनिवार्य गणित, विज्ञान र अतिरिक्त गणित तिनैवटा गाह्रा र महत्वपूर्ण विषय उहाँले नै पढाउनु हुन्थ्यो । 
 
उहाँको जीवनै गणितमय थियो । टेबुल टेनिस खेल्दा पाराबोलाको अनि भलिबल खेल्दा त्रिकोणमितिको सिद्धान्त सिकाउनु हुन्थ्यो । कक्षामा ब्ल्याकबोर्डमा चकले छक खाने अक्षर लेख्नु हुन्थ्यो । गोला र निकै राम्रा मसिना हस्ताक्षर थियो उहाँको । अक्षरका ठाडा धर्का भने तल्लो हारसम्म ठोक्किने गरी लामा हुन्थे । उहाँ वास्तवमा ‘मिस्टर पर्फेक्ट’ नै हुनुहुन्थ्यो । शब्दमाथि दिने डिको स्केलले कोरेजस्तै सिधा नहुन्जेलसम्म उहा हजारचोटी मेट्न पनि अल्छी गर्नु हुन्नथ्यो । पढाउँदा उहाँ कक्षाको अगाडि पट्टि दाँया अनि बाँया र त्यस डुल्ती रेखाको मध्यबिन्दुबाट लम्ब बनाई डेस्कहरू बीचको बाटोबाट पछाडि जानुहुन्थ्यो । पछाडि जाँदा उहाको बेग कम हुन्थ्यो र प्रायः सबै विद्यार्थीको अनुहारमा हेर्न भ्याउनु हुन्थ्यो । जस्तै कुनै दिन ‘आफ्नो टुप्पीमाथिको खगोलिय बिन्दुलाई नतांश भनिन्छ’ भन्दै कक्षाको पछाडि टुप्पी मुसार्दै मन्द बेगले जानुहुन्थ्यो । पछाडि पुगिसकेपछि अगाडि फर्केर एकछिन रोकिनुहुन्थ्यो, ध्वनि र गति दुवै टक्क । सबै विद्यार्थीको चालामाला र कानेखुसी पछाडिबाट देख्नुहुन्थ्यो अनि सतर्क गराउनु हुन्थ्यो । त्यसपछि ब्ल्याकबोर्डको आफ्नो चकको अक्षर हेर्नु हुन्थ्यो । सुरुको गति शून्यबाट उहाँ अगणित प्रवेगले हुत्तिएर ब्ल्याकबोर्डको त्यही अक्षरको डिकोमा हात लगाउन पुग्नुहुन्थ्यो जस्को डिको हल्का बाङ्गो हुन्थ्यो । उहाँको कक्षामा अक्षरहरू प्रायः चारपाँच पटकसमेत मेटिने र फेरि लेखिने हुन्थे ।
 
हिड्दा एउटा हात बढी हल्लाउनु हुन्थ्यो, अर्को हात अलि कम । टाउको उहाँले करिब असी डिग्रीमा ढल्काएर हिँड्नु हुन्थ्यो । उमा सर भन्नासाथ हल्का कालो टिन्टको चस्मा, हरियो रंगको पुरानो ज्याकेट र कालो गोल्डस्टार जुत्ता लगाएको सादा जीवन उच्च विचार भएको दारी छुस्स पालेको अधबैंसे व्यक्ति नै मेरो मानसपटलमा आउँछ ।
धेरै विद्यार्थीले उहाँको त्याग बुझ्दैन थिए । सबै विद्यार्थीका लागि उहाँ खाली पढ् पढ् भनेर कर गरिरहने झर्को लाग्ने शिक्षक हुनुहुन्थ्यो । विद्यार्थीलाई रिजल्ट्मा फेल भइसकेपछि मात्र उहाँको याद आउँथ्यो । आफ्ना सबै विद्यार्थी  असल मान्छे बनुन् भन्ने उहाँको ध्येय धेरैपछिमात्र बुझिन्थ्यो । “विषयप्रतिको गम्भीरता नहुनु भनेको लक्ष्यप्रतिको स्पष्टता नहुनु हो” भन्ने भनाइ त उहाँको थेगोजस्तै थियो । यो कथन त कतिपटक ब्ल्याकबोर्डमै लेख्नुभएको थियो ।
 
एउटा कुशल चित्रकारले उहाँको मुखाकृति क्यान्भासमा रंगीन ब्रसले पोत्यो भने नजानिदो पीडा मिश्रित भावको श्यामल अनुहार बन्छ होला । उहाँको हाँसो भने दुर्लभै थियो । क्लासको सबैभन्दा लद्दु विद्यार्थीलाई नौ नम्बर ज्यामिती साध्य मुखाग्र आएमात्र उहाँ हाँस्नु हुन्थ्यो । गणितमा शून्य अंक आउनेदेखि नब्बे आउनेसम्मका विद्यार्थीलाई उहाँ चैनको सास फेर्न दिनु हुन्नथियो । सबै हिसाब सबैले गर्नै पथ्र्याे न आए पनि प्रयास गरेको प्रमाणै चाहिन्थ्यो उहाँलाई । प्रथमदेखि अन्तिम हुने सम्मका सबै विद्यार्थीलाई हौसला दिने गरी उहाँ भन्ने गर्नुहुन्थ्यो, ‘धेरै आयो भनेर केराउ फुल्या जस्तो फुल्ने अनि आएन भनेर मरिचजस्तो चाउरिने गर्नु हुँदैन’ । एसएलसीमा आफ्ना विषयमा नब्बे कटाउनेलाई वर्षैपिच्छे आफ्नै प्रयासमा अक्स्फोर्ड डिक्सनरी र भित्ते घडी दिने घोषणा गर्नुभएको थियो ।
 
लाग्थ्यो, उहाँ गणितमा जिउनुहुन्थ्यो र विज्ञानमा सपना देख्नुहुन्थ्यो । उहाँको जिन्दगीको एक वर्षको एउटा पानामा सयभन्दा बढी विद्यार्थी प्रवेशिका परीक्षा दिएर स्कुलबाट बाहिरिन्थे । पाना फेरिँदै गए पनि उहाँको दिनचर्या र उद्देश्य उस्तै नै रह्यो । शिक्षार्थी फेरिए पनि उहाँले दिने शिक्षा र शिक्षण पद्धति त्यस्तै रह्यो । उहाले पढाउने विषय नै विद्यार्थीको भविष्य निर्धारणमा निर्णायक हुन्थे । उहाँले पढाएको आम्ल र क्षार नजानेको भए जिन्दगीको पाइलामा हुने प्रत्येक ‘लिट्मस टेस्ट’मा असफल हुने पक्का थियो ।   
गुरुपुर्णिमाको अवसरमा दोबाटोमा कुरेर हजारांै विद्यार्थीलाई पथ प्रदर्शन गरिरहने गुरुलाई कोटीकोटी नमन । र, आज पनि इन्द्रेश्वर माध्यमिक विद्यालयमा सेवारत हुनुहुन्छ । धेरै विद्यार्थी उहाँ अन्धकारमा टुकी बालेर बस्ने दोबाटोसम्म पुग्न सकेनन्, कोही दोबाटोकै वरपर अल्झिरहे । धेरैले त्यो दोबाटो छिचोलेर कोसांै परसम्म पुगे र पुग्दैछन् । उमा सरको एउटामात्रै कक्षा लिएको छ भने पनि सबैले उमा सरलाई सम्झिनै पर्छ । उहाँप्रति अभार प्रकट गर्नै पर्छ ।

 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: मंगलबार, साउन ४, २०७३  १२:२६
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
CAN Banner adCAN Banner ad
Nepal Life Insurance banner adNepal Life Insurance banner ad
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
सम्पादकीय
Hamro patroHamro patro