site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
देश
Nabil BankNabil Bank
बालेन योजनामा सरोकारवाला निकायको भूमिका कस्तो छ ?
Sarbottam CementSarbottam Cement

काठमाडौं । २०६८ भदौ १२ गते नेकपा माओवादीका नेता डा. बाबुराम भट्टराई नेपालको ३५औँ प्रधानमन्त्री बने । उनले उपत्यकाका अव्यवस्थित बसोबास व्यवस्थित बनाउने भन्दै थापाथलीस्थित सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चलाए । 

त्यसपछि सुकुम्बासीको बिचल्ली भएका तथ्यहरु सार्वजनिक हुन थालेपछि विकल्प दिनुपर्ने भन्दै चर्को विरोध भयो । विरोधपछि तत्काल बस्न दिने र संयुक्त आवासगृह बनाएर त्यहाँ सारिने भनियो । इचंगुनाराणमा सुकुम्बासी व्यवस्थापनकै लागि आवासगृह पनि बन्यो । 

सो समयमा गृहमन्त्री विजयकुमार गच्छदार र उपत्यका विकास प्राधिकरणका प्रमुख आयुक्त केशव स्थापित थिए । 

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

तर बाबुराम लामो समय प्रधानमन्त्री पदमा रहन पाएनन् । उनको कार्यालय ०६९ चैत १ गतेदेखि सकियो । त्यसपछि मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष बनेर तत्कालीन प्रधानन्यायधीश खिलराज रेग्मी आए । उनलाई चुनाव गराउने ‘म्यान्डेट’ मात्रै थियो । यसो त सरकारका कुनै पनि संयन्त्रको आँखा सुकुम्बासी समस्या समाधानतर्फ लागेन । 

त्यसपछि बनेका सरकारले सुकुम्बासी समाधानलाई चुनावी लाभहानीसँग जोडेर हेर्दा यो समस्या राखेरै लाभ लिने अभ्यास सुरु भएको विज्ञ बताउँछन् । त्यसकारण अहिलेसम्म सुकुम्बासीको उचित व्यवस्थापन हुन सकेन । 

Global Ime bank

पटक–पटक निशाना बन्दै आएको सुकुम्बासी बस्ती हाल स्वतन्त्र मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) ले पुनः बहसमा ल्याएका छन् । दलीय लाभहानीको हिसाब बालेनसँग छैन । उनले पहिलोपटक गत सोमबार डोजर चलाउने प्रयास गरे । 

तर सुकुम्बासीले महानगरको नगरप्रहरी बलमाथि ढुंगामुढा गर्दा ३६ जना नगरप्रहरी घाइते भए । हाल सकुम्बासीहरु बस्ती जोगाउन ‘स्ट्याण्डबाइ’ छन् । केही सुकुम्बासी अनसनरत छन् ।

बालेनलाई वाग्मती सभ्यताको साथ छ । तर भूमि आयोगलगायत राज्यका संयन्त्र बालेनको विपक्षमा छन् । 

यस्तो अवस्थामा बालेन एक्लैले कसरी सुकुम्बासी समस्या समाधान गर्लान् भन्ने प्रश्न खडा भएको छ ? बालेनले भने राज्यको सुरक्षा खोजेका छन् । 

बालेनले सरोकारवाला निकाय सहरी विकास मन्त्रालय, वाग्मती सभ्यता, भूमि आयोग, काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणलगायतका निकायसँग समन्वय गर्ने निर्णय गरेका छन् । 

प्रधानमन्त्री हुँदा नै बाबुराम भट्टराईले गर्न नसकेको सुकुम्बासी समस्या समाधान गर्न बालेनलाई धेरै नै चुनौती रहेको उच्च अधिकारीहरु नै बताउँछन् ।

लामो समय काठमाडौं उपत्यका प्राधिकरण प्रमुख आयुक्त भएर काम गरेका भाइकाजी तिवारी सुकुम्बासीका लागि राज्यले ठूलो चलखेल गरेको बताउँछन् । 

बाबुराम भट्टराईकै पालामा डोजर चलाएर वास्तविक सुकुम्बासी पहिचान गर्दा जम्मा १७ जनाको परिवार मात्रै वास्तविक सुकुम्बासी भएको पुष्टि भएको तिवारीले बताए । 

कैयौँ गैरसुकुम्बासीहरु डेरा खोजेर भागेका थिए । “अहिले पनि अवस्था त्यही छ । सुकुम्बासी व्यवस्थापन गर्न बनाइएका इचंगुनाराणमा बनेका भवन प्रयोगविहीन छन् । यहाँ ठुलो राजनितिक चलखेल छ । अहिलेका सुकुम्बासीलाई कार पार्किङ गर्ने ठाउँ र अट्याज बाथरुम चाहिने रे !,” उनले भने । 

राज्यले नै सुकुम्बासीको अस्थायी तथा स्थायी व्यवस्थापन गर्नुपर्ने उनको तर्क छ । नेताहरुकै कमजोरीले अहिले सो ठाउँमा यस्तो बस्ती बनेको तिवारीले बताए ।

उनका अनुसार राजाको पालामा थापाथलीमा पार्क थियो । सो पार्कमा संयुक्त राष्ट्रसंघले वृक्षारोपण गरेको थियो ।

सरकारले डोजर चलाएपछि इचंगुनारायणमा नसार्दा र सुकुम्बासीहरु जान नमान्दा अहिले ठूलो बस्ती बसेको उनको भनाइ छ ।  

तिवारीका अनुसार २०६० सालपछि खोला करिडोर खोलेपछि उपत्यकाका खोला किनारामा सुकुम्बासी बस्न थालेका हुन् । 

अधिकार सम्पन्न वाग्मती एकीकृत विकास समितिका प्रवक्ता कमल अर्यालका अनुसार०६२–६३ सालमा आएर उपत्यकाका सुकुम्बासी बस्ती ह्वात्तै बढे ।

मधेस, धादिङ र पहाडी जिल्लालगायतका ठाउँहरुबाट यहाँ बसोबासका लागि मानिसहरु आएको अनुमान वाग्मती सभ्यता लगाउँछ । 

वाग्मती सभ्यताले २०७८ फागुन १६ गते बोर्ड सदस्य वीरेन्द्र थपलियाको संयोजकत्वमा एउटा कार्यदल गठन गरेको थियो । 

सो कार्यदलको अध्ययन अनुसार काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरका खोला किनाराका २७ स्थानमा ३ हजार ४९६ घरधुरी सुकुम्बासी बसेका छन् । 

अहिले थापाथलीमा १४३ घरधुरी रहेको वाग्मती सभ्यताको तथ्यांकले देखाउँछ । वाग्मती सभ्यताको स्थापना ०५१ सालमा भएता पनि कार्यक्षेत्र विभाजन ०६४ सालमा मात्रै भएको प्रवक्ता अर्यालले बताए । 
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बिहीबार, मंसिर १५, २०७९  १६:५९
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement