site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
निजी क्षेत्रले अहिलेजस्तो स्थिति जनयुद्ध, नाकाबन्दी र भूकम्पमा पनि भोग्नुपरेको थिएन 
Sarbottam CementSarbottam Cement

अहिले उद्योग व्यवसाय क्षेत्र तरलता अभाव तथा ब्याजदर वृद्धिले नराम्रोसँग प्रभावित भएको छ ।  मागमा आएको कमी तथा तरलता अभावले कतिपय व्यवसायीहरु पलायनको अवस्थामा पुगेका छन् ।

उद्योगी व्यवसायीले अहिले भोगेको विषयमा नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष विष्णु अग्रवालसँग बाह्रखरीका लागि आशीष ज्ञवालीले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

उद्योगी व्यवसायीहरु बैंकले ब्याजदर बढाएको विरोधमा सडकमा उत्रिए । के व्यवसायीहरु आन्दोलनको लागि सडकमा नै आउनुपर्ने स्थिति देखिएको हो ?

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

उद्योगी र व्यवसायी सडकमा आउनुको पछाडि संकट निकै बढ्दो क्रममा छ । उद्योगी व्यवसायीको जति पनि उद्योग र व्यवसाय छ त्यो सबै उद्योग र व्यवसायमा मागको कमी आएको छ । 

अहिले तरलताको चरम अभाव छ । कुनै पनि नयाँ ऋणको लिमिट पाएको छैन ।  स्वीकृत भएको ऋणसमेत कटौती भएको छ । कसैले पनि भविष्यमा गएर यो ठीक हुने वातावरण देखिएको छैन । 

Global Ime bank

ब्याजदरसमेत बढ्दै गएको छ । सबैलाई थाहा भएको कुरा हो व्यवसायी र उद्योगीको जग्गा तथा सेयरमा लगानी छ । 

त्यो लगानी गर्नु गलत कुरा होइन । सरकारले दिएको उपकरणमा नै व्यवसायी र उद्योगीले लगानी गरेको छ । 

अहिले घरजग्गा र सेयर बजार ओरालो लागेको छ । मालवस्तु बिक्री नहुने, बिक्री भएको उधारो नउठ्ने अवस्था छ । 

सेयर बजार घरजग्गामा भएको लगानीसमेत फसेको स्थिति छ ।  यस्तो अवस्थामा बढेको बैंकको ब्याजदर तिर्न सम्भव नहुँदा व्यवसायीहरु सडकमा आउनुपर्ने स्थिति आएको हो । 

व्यवसायमा तपाईँ आफ्नो दुई दशकभन्दा लामो अनुभव छ । अहिले देखिएको संकट कस्तो खालको हो ?

निजी क्षेत्रले धेरै खालको संकटबाट भोग्नु परेको छ ।  १० वर्षको युद्धदेखि भूकम्प तथा नाकाबन्दीसम्मको समस्या पछिल्लो २० वर्षमा नेपालको निजी क्षेत्रले भोग्यो ।

तर अहिलेकोजस्तो स्थिति नेपालको निजी क्षेत्रले कहिल्यै भोग्नुपरेको थिएन ।  म आफैंले २८ वर्ष भयो व्यवसायमा सक्रिय रुपमा काम गरेको । 

मैले २८ वर्षकाे व्यावसायिक अनुभवमा यस्तो खराब अवस्था भोगेको थिइन । एक वर्षमा यसरी मागमा कमी आएको थिएन । 

उद्योगी व्यवसायीलाई सबै खाले समस्या अहिले भोग्नु परेको छ । बजारबाट पैसा उठेको छैन । 

उद्योगी व्यवसायीको पैसा ३० दिनमा उठ्नुपर्ने पैसा ९० दिन कट्दासमेत उठेको छैन । यसको असर बैंकको खराब कर्जामा पर्न थालेको छ । 

पछिल्लो तीन महिनाको रिजल्टले पनि बैंकहरुको खराब कर्जा बढेको देखिएको छ ।  बैंकिङ क्षेत्रमा तरलता अभाव हुनु नौलो कुरा भएन । विगतमा पनि निजी क्षेत्रले यो समस्या भोगेको हो । विगतको भन्दा अहिलेको समस्या के फरक छ ?

पहिला तरलता अभाव निजी क्षेत्रले भोगेको हो । तर, तरलता अभाव निश्चित समयको लागि हुने गरेको थियो ।  बढीमा भएमा ६ महिना हाहाकार भएको थियो होला । 

अहिले तरलता अभाव भएको नै एकवर्ष हुन थालेको छ ।  विगतमा तरलता अभाव भए पनि कर्जाको ब्याजदर १२ वा १३ प्रतिशत थियो । 

अहिले १८ प्रतिशतसम्म बैंकको ब्याजदर पुगेको अवस्था छ ।  मागमा यसरी कमी आउँदै जाने हो भने भोलि बैंकको ऋण तिर्न नसक्ने अवस्था व्यवसायीको हुन्छ भने सरकारले समेत राजस्व नपाउने स्थिति हुन्छ । 

Bishnu_Agrawal_12khariphoto (5)1667879713.jpg

तर केन्द्रीय बैंकको बुझाई अर्थतन्त्रलाई सुधार गर्नको लागि नै अहिले मागमा कमी ल्याउनु र मूल्य वृद्धिलाई नियन्त्रण गर्नु थियो । राष्ट्रको नीतिअनुसार नै मागमा कमी आउनु ठिक होइन ?

यस्तो खाले संकट आउँछ भनेर त नियामक निकायले समेत सोचेको छैन होला ।  जुन तरिकाको स्थिति अहिले सिर्जना भएको छ त्यो केन्द्रीय बैंकले सोचेको थिएन होला । 

अहिले लगानी सुक्दै गएको छ । धेरै उद्यमी व्यवसायीको लगानीका परियोजनाहरु पछाडि धकेलिने र समयमा परियोजना सुरु नहुने स्थिति देखिएको छ । 

योजनाअनुसार काम नभएको हुँदा सबै व्यवसायीले लगानी गर्ने योजनालाई नै पछाडि धकेलेका छन् ।  बैंकमा खराब कर्जा बढ्न थालेको छ । अहिलेसम्म आर्थिक स्थिति संकटमा जान थालेको संकेतमात्र देखिएको हो । 

केही साताभित्रमा यसका असरहरु प्रष्टरुपमा बाहिर आउनेछन् ।  आगामी तीन महिनाभित्र मागको कमी, तरलता अभाव, ब्याजदरमा भएको वृद्धिले यसको असर धेरै क्षेत्रमा पर्छ ।  चालु आर्थिक वर्षमा पहिलो त्रैमासमा चालु खर्चको तुलनामा राजस्व कम भयो । 

अब यस्तै अवस्था भएमा अबको तीन महिनामा अघिल्लो वर्षको तुलनामा २० प्रतिशतले राजस्व घट्न सक्छ । 


भनेपछि हामीले कल्पना गरेको भन्दा पनि आर्थिक अवस्था खराब हुने देखिएको हो ?

अहिले स्थितिमा हामीले कल्पना गरेको भन्दा पनि ठूलो आर्थिक संकट आउने देखिएको छ ।  सरकार र नियामक निकायले आवश्यक कदम समयमा नलिएमा हामीहरु ठूलो आर्थिक संकटमा जाने स्थिति देखिएको छ । 

आर्थिक संकटमा नै जाने अवस्था कसले गर्दा उत्पन्न भएको जस्तो लाग्छ ?

यसमा एउटामात्र कारण छैन । कोभिडको पहिलो लहर सकिएपछि साउनदेखि असोजसम्म ठूलो मागको सिर्जना भयो । 

कोभिडको बेलाको भ्याकुम एकैपटक आएको कारण माग बढ्यो ।  त्यो बेला धेरै कम ब्याजदरमा ऋण पाएको कारण आयात निकै बढ्यो । 

आयात बढेको कारणले विदेशी सञ्चिती घट्यो । त्यही बेला श्रीलंकामा एउटा दुर्घटना भयो ।  त्यसले सबैलाई आत्तिनुपर्ने अवस्था बन्यो । हाम्रो पनि विदेशी सञ्चिती २ अर्ब अमेरिकी डलरले घटेपछि सबैजना डराउन थाले ।  यहीबेला नियामक निकायले विगतदेखिको विकृति अहिले नै सुधार गर्ने भनेर नियमहरु ल्यायो । 

अहिले माग नघटेको कुनै पनि क्षेत्र छैन । सबै उद्योग व्यवसायमा माग नै नभएको स्थिति हो ?

अहिले सबै उद्योगी व्यवसायीको गुनासो नै माग घटेकोमा रहेको छ ।  सिमेन्ट, डण्डीदेखि निर्माण सामग्री तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुकोसमेत माग घटेको छ । 

अघिल्लो वर्षको तुलनामा यी सबै वस्तुको बिक्रीसमेत घटेको छ ।  यसबाहेक होटल, वैदेशिक रोजगार तथा होटल क्षेत्रमा माग बढेको देखिएको छ । अन्य क्षेत्रमा सबै उद्योग व्यवसायमा माग घटेको देखिएको छ । 

Bishnu_Agrawal_12khariphoto (4)1667879713.jpg
अहिलेकोजस्तो उपभोग घट्ने तथा ब्याजदर बढ्ने अवस्थाले अहिले सडकमा आन्दोलन गर्न व्यवसायीहरु आएका छन् । अब साच्चिकै सडकमा नै पुग्ने अवस्था देखिएको हो ? 

यसमा के हुन्छ हामी सबैले सोच्ने काम गरौँ ।  उपभोग घटेपछि सरकारले पाउने राजस्व घट्छ । सरकारले कम राजस्व पाएपछि खर्च चलाउन ऋण लिनुपर्ने अवस्था आउने छ । 

राजस्व कम भएपछि विकास खर्च कम हुन्छ । विकास खर्च कम भएपछि आर्थिक क्रियाकलाप घट्छ ।  जसले पुनः माग झनै घट्छ । पैसा उठ्नको लागि अहिले निकै असजिलो भएको छ । 

अहिले साना तथा मझौला व्यवसायलाई निकै कठिनाई भएको छ । अवस्था सुधार नहुने भने साना तथा मझौला व्यवसायी धरासायी नै हुने देखिन्छ । 

ठूला व्यवसायी तथा कर्पोरेट तहसम्म अब संकट पुग्छ ।  उदाहरणको लागि हाम्रो एमएडब्लुको कुनै डिलर डुबेमा यसको असर हामीलाई पर्छ । 

यस्तै खाले अवस्था सबै ठूलो कर्पोरेटमा पर्ने देखिएको छ । व्यवसायमा एसएमईमा देखिएको संकट त कर्पोरेटसम्म घुमेर नै आएको हुन्छ । 

सस्तो ब्याजदरमा ऋण पाएपछि व्यवसायीले घरजग्गा र सेयरमामात्र लगानी गर्दा अहिले समस्या आएको भन्ने केहीको टिप्पणी छ । सस्तोमा पाउँदा व्यवसायीले कर्जालाई दुरुपयोग गरेको होइन ?

यो त हाम्रो अर्थ प्रणालीको विकृति हो । विगतमा सस्तो ब्याजदरमा ऋण पाएको बेला अनुत्पादक क्षेत्रमा लगानी भएको हो । 

तर यो व्यवसायीले गर्दामात्र भएको होइन । हाम्रो अर्थ प्रणालीमा केही विकृति थिए । नियामक निकायले सबै रोगको उपचार एकैपटक गर्ने भनेर लागेको छ । 

यसले झनै समस्या भयो । सेयर बजारमा १४ खर्ब रुपैयाँको सम्पत्ति घटेको छ ।  बजार घटेको बेला ऋण लगानीमा भएको कडाईले सेयर बजारमा समस्या देखियो । 

यस्तै अवस्था घरजग्गामासमेत आएको छ । यस्तै अवस्थामा चालु पुँजी कर्जामा कडाई भएको छ ।  जुन व्यक्ति समस्यामा छ उसलाई समस्याबाट बाहिर ल्याउने उपाय सोचिएको छैन । यसले झनै समस्या पार्ने देखिन्छ । 

Bishnu_Agrawal_12khariphoto (3)1667879713.jpg

सीएनआई अध्यक्षको हिसाबले अर्थतन्त्रमा परेको समस्याको बारेमा मन्त्री तथा नियामक निकायका प्रमुखसँग छलफल गर्नु भएको छ । उहाँहरुले समस्या परेको विषयलाई कत्तिको महसुस गर्नु भएको छ ?

अर्थतन्त्रमा अहिले समस्या देखिएको छ । यसले भविष्यमा निकै ठूलो संकट निम्त्याउन सक्छ ।  निजी क्षेत्रले यसको जानकारी सरकारमा बस्ने तथा नियामक निकायका व्यक्तिलाई दिएका छौँ । 

तर दुःखका साथ भन्नुपर्छ जसले सरकारमा बस्ने तथा नियामक निकायमा बस्नेलाई अर्थतन्त्रमा समस्या देखिएको महसुस नै भएको छैन । अहिले कुन स्थितिमा उद्योगी व्यवसायी छन्, कसरी काम गरेका छन् यसको बारेमा सरोकारवालाई मतलब नभएको देखिन्छ । 

सरोकारवालाले अर्थतन्त्रमा समस्या परेको महसुस नभएसम्म सुधार हुने पनि छैन ।  विदेशी दातृ निकायसँग समेत छलफल गर्नु भएको छ । 

खास गरेर अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष(आईएमएफ)को नेपाल प्रतिनिधिसँगको छलफलमा नेपाली अर्थतन्त्रलाई कसरी हेरेको पाउनुभयो ?

छलफल गर्दा आईएमएफका प्रतिनिधिले सरकारले लिएको निर्णय ठिक छ भन्ने छ ।  तर उहाँहरुको सबै स्टेप एकैपटक लिन नपर्ने थियो भन्ने छ । 

छलफलमा साना कुरामा हामी गएनौँ । समग्र आर्थिक नीतिहरुमा नियामक निकायले एकैपटक सबै खाले नीति कार्यान्वयन गर्न हुने थिएन भन्ने छ । 

उहाँहरुले सबै खाले नीतिहरु एकैपटक कार्यान्वयन गर्दा समेत समस्या आएको भन्ने बुझाईमा हुनुहुन्छ । 

तपाईँको कुराले उद्योग व्यवसायी तालाचाबी नै बन्द गरेर बस्नुपर्ने अवस्थामा पुगेको हो ?

कति व्यवसायीले बन्द गरिसके । यस्तै अवस्था भए उद्योग व्यवसाय बन्द गर्नुको विकल्प छैन । सरकारमा बस्नेले यसलाई राम्रोसँग सोच्नुपर्छ । होइन भने धेरै व्यवसायीहरु सडकमा पुग्नेछन् । 

अहिले नेपाली अर्थतन्त्रमा बाह्य दबाब नेपाली अर्थतन्त्रमा छ । अमेरिकाको केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाएको छ । विश्वमा धेरैजसो केन्द्रीय बैंकहरु ब्याजदर बढाउनेतर्फ छन् । सन् २०२३ मा अर्थतन्त्रमा दबाब आउने अनुमान छ । यस्तो अवस्थामा अर्थतन्त्रमा सुधार हुने र ब्याजदर एकल अंकमा आउन सम्भव हुन्छ ?

पछिल्लो समय विश्वमा आर्थिक संकट सन् २००८ मा आएको थियो ।  त्यो बेला जग्गामा केही समस्या आएको थियो । तर अन्य क्षेत्रमा प्रभाव परेको थिएन । 

त्यो बेला अधिकांश क्षेत्रमा मागमा बृद्धि भएको थियो ।  यसको कारण के छ भने हाम्रो अर्थतन्त्र विश्वसँग त्यसरी जोडिएको छैन । 

हाम्रोमा अर्थतन्त्र भारतसँग जोडिएको बढी हुन्छ । भारतमा आउने वर्ष आर्थिक बृद्धिदर धेरै नै राम्रो हुने अनुमान छ । 

कोभिडको बेला पनि रेमिट्यान्स कम हुने अनुमान थियो ।  तर कोभिडको बेला पनि बढ्यो । विकसित देशहरुमा आउने संकटसँग हाम्रो तुलना गर्न मिल्दैन । 

अर्थतन्त्र समस्याका धेरै कुरा भए । सुधार गर्नको लागि के गर्नुपर्ने हो ?

अहिलेको नीतिहरु खुकुलो बनाउनुपर्ने हुन्छ । अहिलेको मुख्य समस्या पैसाको अभाव हो । 

पैसा सहज रुपमा बजारमा जाने नीति लिनुपर्ने हुन्छ ।  पैसा सहज रुपमा बजारमा गएपछि अहिले देखिएका धेरै समस्याहरु समाधान हुन्छन् । 

यसबाहेक विगतमा अनुत्पादक क्षेत्रमा पैसा गएपछि अर्थतन्त्रमा देखिने समस्या समाधानको लागि उत्पादनमुलक क्षेत्रमा जाने नीति बनाउनुपर्छ । 

यसबाहेक लगानी ल्याउने वातावरण बनाउनुपर्ने हुन्छ । १२ हजार मेगावाट लगानी गर्नको लागि इच्छुक छन् । तर सरकारले यसको विद्युत् खरिद सम्झौता(पीपीए) रोकेर बसेको अवस्था छ । 

१२ हजार मेगावाट जलविद्युत् आयोजनामा एक मेगावाटमा २० करोडको हिसाबले साढे २४ खर्ब लगानी हुने अवस्था छ । 

यो भनेको हाम्रो कुल ग्राहस्थ उत्पादन(जीडीपी)को ५० प्रतिशत रकम हो ।  आयात प्रतिस्थापनको लागि १६ वटा औद्योगिक क्षेत्रको घोषणा भएको छ । जसमा ९ वटा अहिले सञ्चालनमा रहेको छ । बाँकी ६ वटालाई निजीकरण गर्दा हुन्छ । भारत, बंगलादेशको उदाहरण लिएर हामीले त्यसलाई अगाडि बढाउन सक्छौँ । त्यसमा लगानी हुन्छ । 

रोजगारी सिर्जना हुन्छ । सामान्यभन्दा सामान्य काम गर्दा हुन्छ । 

बजार नभएको कारण नदी प्रवाही आयोजना (आरओआर) पीपीए रोकिएको हो । बजार सुनिश्चित नहुँदै पीपीए खोल्नु ठिक होला र ?

बजार सुनिश्चिताको लागि पहल गर्नुपर्छ । भारतमा कसरी बिजुली बिक्री गर्ने भनेर हाम्रो नीति बनाउनुपर्ने होइन । 

हाम्रो बिजुली लैजानको लागि बंगलादेशसमेत तयार छ ।   भनेपछि बजारको अभावभन्दा पनि बिक्री गर्न नजानेको कारण यस्तो भएको हो । 

भविष्यमा भारतको लागि पनि स्वच्छ ऊर्जा चाहिने होला । त्यसमा पहल गर्नुपर्ने होइन । 

धेरै समस्याहरु व्यवसायी तथा उद्यमीले भोगेका छन् । अबको दुई साताभित्र प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनपछि नयाँ सरकार आउने छ । अब बन्ने सरकारले आर्थिक समस्या समाधानको लागि कसरी काम गर्नुपर्छ जस्तो लाग्छ ?

अबको दुईसातामा अहिले देखिएको समस्या समाधान हुन्छ भने हामीलाई आशा छैन ।  राजनीतिक दलका नेताहरु चुनावमा नै व्यस्त रहेका छन् । 

अब बन्ने प्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्रीले आर्थिक मुद्दालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्नुपर्छ । निर्वाचनपछि आउने जनप्रतिनिधिले आर्थिक मुद्दालाई पहिलो प्राथमिकता बनाएर काम गर्न म व्यक्तिगत र संस्थागत रुपमा नै अपिल गर्छु । 

अब पनि आर्थिक मुद्दालाई प्राथमिकता नदिने हो भने हामी धेरै नै पछाडि पर्ने छौँ । 

Bishnu_Agrawal_12khariphoto (6)1667879714.jpg

आर्थिक नीतिहरुको सुधार कार्यक्रम ठप्प भएको छ । के कुरामा निर्वाचनपछि सरकारले आर्थिक सुधारको काम गर्नुपर्छ ?

उद्योग परिसंघले राजनीतिक दलहरुलाई आर्थिक सुधारको लागि सुझाव दिएको थियो । 

दलहरुको घोषणापत्रमा त्यो समेटिएको छ । हामीहरुले २२ वटा कानुनलाई खारेज तथा सुधार गर्नु सुझाव दिएका छौँ ।

राजनीतिक दलका नेताहरुमा कानुन सुधार गर्नुपर्ने महसुस भएको छ ।  निर्वाचनपछि बन्ने सरकारले तरलता अभावलाई हटाउनुपर्छ । 

तरलता अभाव हटाउनको लागि केन्द्रीय बैंकसँग हुने टुल्सलाई प्रयोग गर्नुपर्छ । यस्तै पीपीए खोल्नुपर्छ । 

६ वटा औद्योगिक क्षेत्र निजी क्षेत्रलाई दिनुपर्छ । उत्पादन मुलक क्षेत्र जसको भ्यालु एड बढी छ । यसको निर्यातलाई प्रोत्साहन दिनुपर्छ ।   यस्तै सूचना प्रविधिमा ठूलो फड्को मार्न सक्छौँ । 

हाम्रो उपलब्ध भएको ऊर्जाको स्रोतले सूचना प्रविधिमा ठूलो सम्भावना छ । १२ हजार जति विद्यार्थी अहिले पास हुन्छन् । उनीहरुलाई सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा काम लगाउन सकिन्छ । 

यसको लागि काठमाडौं सहरभित्र आईटी पार्क बनाउनुपर्छ ।  कृषिमा ठूलो सम्भावना भए पनि हामीहरु पछाडि परेका छौँ । व्यावसायिक कृषिलाई नराम्रो दृष्टिले हेरेका छौँ । 

यसमा जमिन सहज रुपमा नपाउनेदेखि लिएर मल तथा पूर्वाधार तथा कोल्डस्टोरेजकोसमेत अभाव देखिएको छ । कृषिमा धेरै बोले पनि काम भएको छैन । 

तस्बिर : सुनिल प्रधान/ बाह्रखरी 
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: मंगलबार, कात्तिक २२, २०७९  ०९:३४
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
कमजोरी सहितको सकारात्मक बजेट
कमजोरी सहितको सकारात्मक बजेट