site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
‘टिनएजर्स’ले गरेका निर्णय कति परिपक्व ? 
तस्बिर/भिडियो : सुनिल प्रधान/बाह्रखरी ।
Sarbottam CementSarbottam Cement

छिल्लो समय किशोरकिशोरीमाथि हिंसाका घटना बढ्न थालेको छ । विशेषगरी यो उमेर समूहका किशोरी बलात्कृत भएका घटना बढेको देखिन्छ ।

नेपालको कानुनले १८ वर्षमुनिका बालबालिकालाई नाबालिगका रूपमा परिभाषित गरेको छ । उनीहरू उचित निर्णय लिन परिपक्व भएको मानिँदैन । उनीहरूको मानसिक विकास कस्तो हुन्छ, उनीहरू कसरी निर्णय लिन्छन् ? प्रस्तुत छ, यिनै विषयमा केन्द्रित रहेर पाटन मानसिक अस्पतालका वरिष्ठ कन्सल्टेन्ट साइक्याट्रिस्ट डा. वासुदेव कार्कीसँग बाह्रखरीले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

मानसिक विकासका हिसाबले किशोरावस्था कस्तो अवस्था हो ?
मानिसको ब्रेनमा दुईवटा भागबाट क्रिया प्रतिक्रिया भइरहेको हुन्छ, जसमध्ये इमोसनल ब्रेनले भावनाहरूसँग रहेर प्रतिक्रिया जनाउँदछ ।

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

अर्को हुन्छ, दिमागको अघिल्लो भाग (प्रिफ्रन्टल कोर्टेक्स) जसले योजना बनाउने, सही गलत छुट्ट्याउने, परिणाम सोच्ने काम गर्दछ ।

१२ वर्षभन्दा माथि १९ वर्षसम्मको उमेरका बालबालिकामा इमोसनल ब्रेन हाबी हुने हुँदा यो उमेर चञ्चल, अपरिपक्व, कुनै पनि कुरामा छिटो लोभिने, अरूको विश्वासमा छिटो परिहाल्ने र निर्णयमा परिपक्वता नभएको अवस्था हो । 

Global Ime bank

शारीरिक विकास र दिमागको विकास सँगसँगै हुँदैन ?
बालबालिकाको शारीरिक विकास, उनीहरूमा उमेरअनुसारका चाहना, भावना बढ्दै जानु मानसिक रूपमा परिपक्व हुनु होइन । उनीहरूको शारीरिक विकास छिटो भएको देखिए पनि मानसिक विकास आफ्नै प्रक्रियामा भइरहेको हुन्छ ।

मानिसको दिमागमा दुईवटा भाग हुन्छन्, जसमध्ये अघिल्लो भाग (प्रिफ्रन्टल कोर्टेक्स)ले लजिक लगाएर कुन काम गर्दा के परिणाम हुनसक्छ भनी विश्लेषण समेत गर्न सक्छ । तर, टिन एजर्सको हकमा यो भाग विकास भइसकेको हुँदैन । जसकारण उनीहरू कसैको बहकाउमा छिटो लाग्न सक्ने, क्षणिक खुसीमा रमाउने, कुनै कुरामा एकोहोरो भएर लाग्नेजस्ता बानीका हुन्छन् ।

किशोरावस्थामा आउने भावनालाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने ?
पहिलो कुरा त बालबालिका कस्ता कुराहरूमा धेरै चासो राख्छन् र कस्तो बन्दै जान्छन् भन्ने कुरा उनीहरूको हुर्काइ, अभिभावकत्वमा निर्भर गर्छ । हामीले बालबालिकालाई कसरी हुर्काइरहेका छौँ भन्नेबारे बृहत् बहस गर्नु जरुरी छ ।

दोस्रो कुरा, उनीहरूमा प्राकृतिक रूपमा विकास हुँदै जाने यौनजन्य भावनाहरूको व्यवस्थापनमा पनि अभिभावक नै पहिलो जिम्मेवार हो । उनीहरू कस्तो बानी–व्यवहार देखाइरहेका छन्, कुन वातावरणमा घुलमिल भइरहेका छन् भन्ने कुरा बुझ्नु र चासो राख्नु जरुरी छ ।

कतिपय अवस्थामा उनीहरूले आफूमाथि भएका घटना डरले पनि कसैलाई सेयर नगरेका हुनसक्छन् । यो अवस्थामा अभिभावक नै परिपक्व बनेर उनीहरूको असल साथी बनिदिनुपर्छ । र, सँगसँगै टिनएज पार भएसँगै उनीहरूका जिम्मेवारी, उनीहरूका कामका परिणामबारे पनि सजग गराउँदै लैजानुपर्दछ ।

किशोरावस्थामा मनोसामाजिक परामर्शको कति महत्त्व छ ?
टिनएजमा हुने विभिन्न मनोसामाजिक समस्या आउन नदिने महत्त्वपूर्ण माध्यम हो, परामर्श । जुन टिनएजको मध्यदेखि अत्यावश्यक हुन्छ । उनीहरूमा हुने परिवर्तनलाई कसरी ह्यान्डल गर्ने, गलत कुराहरूलाई कसरी इग्नोर गर्ने भन्नेबारे घरदेखि विद्यालय र सामाजिकस्तरबाटै परामर्शको आवश्यकता देखिन्छ ।

हाम्रा पञ्चवर्षीय योजना र स्वास्थ्य नीतिहरूमा परामर्शको प्रस्ट व्यवस्था गरिएको छ । तर, व्यवहारमा छैन । टिनएजर्सका स–साना घटनालाई पनि परिवार र समाजले नबुझिदिँदा ठूलो समस्या निम्तिएका घटना धेरै छन् । यस्ता घटनाले उनीहरूलाई वयस्क भएपछि पनि निर्णय लिने, अघि बढ्ने प्रक्रियामा दीर्घकालीन असर पार्दछ ।

यौनशिक्षाको कमीले आपराधिक घटना बढाइरहेको हो ?
हाम्रो समाजमा टिनएजर्सका यौनसँग सम्बन्धित भावनाहरूलाई खुलेर राख्ने र छलफल गर्ने अभ्यास छैन । बालबालिकाका हरेक हुर्काइ स्वस्थ हुनपर्छ । त्यसका लागि यस्ता विषयमा छलफल गर्ने परामर्श बाँड्ने वातावरण बन्नुपर्छ । त्यसका लागि सरकारले विद्यालय शिक्षामा लगाानी बढाउनु जरुरी छ । किशोरावस्थाका लागि दिइने शिक्षाको दायरा बढाउनु जरुरी छ ।

यौनका सवालमा हाम्रो समाजमा लुकाइने, उनीहरूलाई खुल्ने परिवेश नबनाइनु त्रुटिपूर्ण छ । तर, यसो भन्दैमा अभिभावक र समाजलाई मात्रै दोष दिन पटक्कै मिल्दैन । किनकि, राज्यको हरेक नागरिक कानुनसँग जानकार हुनुपर्दछ । हरकोहीले कुनै गलत क्रियाकपलाप गरिरहँदा आफूमा आकर्षित हुन्छ भन्ने हेक्का राख्नु जरुरी छ ।

हाम्रो समाजमा ‘अरूलाई यही काम गर्दा कानुन नलाग्ने मलाई किन सजाय हुने ?’ भन्ने भावनाले अपराधलाई प्रोत्साहन गरिरहेको देखिन्छ । तर, त्यसो नभई हरेक घटनामा कानुनबमोजिम सबैलाई बराबर कारबाही हुन्छ भन्ने मानसिकता विकास गर्नु जरुरी छ ।

यसमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा १८ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाका लागि ऊभन्दा ठूला हरेक व्यक्ति अभिभावक हुन् । र, ती अभिभावकले बालबालिकाले गर्ने गलत निर्णयलाई अपरिपक्व निर्णयको रूपमा बुझेर उनीहरूलाई सम्झाउन, बुझाउन सक्नुपर्छ, न कि त्यस्ता निर्णयको गलत फाइदा उठाउन ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बुधबार, भदौ २९, २०७९  १७:०२
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement