site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
साहित्य
Nabil BankNabil Bank
‘यशस्वी प्रकट’
Sarbottam CementSarbottam Cement

पोखरा । ‘मनमा राग पराग भए पो नयाँ वर्ष मनाउनु,
भाइरलको प्रकोपले ग्रसित छु, कस्तो खुशी जनाउनु,
अर्को वर्ष बाँचिएछ भने तीनदिन अघि माया साटौँला,
त्यतिबेला यशस्वी कटेजलाई कटेज जस्तै बनाउनु ।’

० ० ०

सायद उनले सोचेका थिएनन् होला, यो अन्तिम गजल हुनेछ । नयाँ सालको पहिलो दिनमा गजल लेख्दै उनले भनेका थिए, ‘अर्को वर्ष तीन अगाडि नै भेटौँला ।’

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

तर, यो गजल लेखेको चार दिनपछि उनी कहिल्यै नभेटिने गरि गए । मणिपाल शिक्षण अस्पतालले मंगलबार दिउँसो उनको शरीरमा प्राण नरहेको घोषणा ग¥यो । गजलमा लेखिएझैँ उनी अब माया साट्न हामीसामु रहेनन् । रहे त मात्र उनका ती सुकीर्तिहरू । र, कृतिहरू ।

उनी अर्थात् लोकप्रिय गजलकार, कथाकार, गीतकार प्रकट पगेनी शिव । मंगलबार उनको निधन भएको छ । बिरामी भएर अस्पताल भर्ना भएको थाहा पाउनासाथ उनको स्वास्थ्यलाभका लागि सामाजिक सञ्जालमा खर्चिएका शब्ददेखि उनको निधनले विक्षिप्त हुँदासम्मको पोस्टहरूले नै पुष्टि गर्छ उनको लोकप्रियता । 

Global Ime bank

उनका दौँतरी तथा समकालीन साहित्यकार तीर्थ श्रेष्ठ भन्छन्,  “हामीले असमयमा प्रकटलाई गुमायौँ, दुइचार वर्ष अझै बाँचिदिए हुन्थ्यो भन्ने मनमा थियो ।” 

२०३३ सालमा पोखरा झरेदेखि नै हो, तीर्थ श्रेष्ठ र प्रकटको भेट भएको । कास्कीको रुपा गाउँपालिका ५ बाट पोखरा पृथ्वीनारायण क्याम्पस पढ्न आउँदा उनी प्रकट भइसकेका थिएनन्, शिवराज पगेनी मात्र थिए । जसै पोखरा झरे, उनी प्रकट हुन थाले । उनको दौँतरी समूहमा साहित्यकार सरुभक्त श्रेष्ठ, विजय बजिमय, विक्रम गुरुङ, उषा शेरचन पनि थपिए ।

देउराली उकाली कास्कीका शिवले २०३३ सालमा पहिलोपटक स्थानीय ‘हिमदूत’ पत्रिकामा विडम्बना नामको कथा छपाएका थिए । त्यसपछि नै उनको साहित्ययात्राले गति लियो । बाटो फेरियो, उनी गीतकार बने । कथाकार बने । गजलकार बने र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण त उनी सबैको प्रिय बने । हँसिलो अनुहार र रसिक गजलले उनी स्मरणीय बने ।

साहित्यकार सरुभक्तले नै उनलाई ‘गृहस्थी कवि’को उपनाम दिएका थिए । तत्कालीन समयमा उनले ग्रामीण परिवेश, गृहस्थीका बारेमा कविता लेख्थे । सरुभक्तले एउटा नाटकमा खेल्न प्रस्ताव गरे, प्रकटले अस्वीकार गर्ने कुरै भएन । त्यसपछि सरुझक्त श्रेष्ठ, विश्व शाक्यलगायतको निर्देशनमा १४ नाटकमा अभिनय गरे । तीर्थ स्मरण गर्छन्, “त्यो नाटकमा म व्यवस्थापक थिएँ ।”

त्यतिबेला नाटक डाँफेकला मन्दिर, सोरठी हल महेन्द्रपुललगायत ठाउँमा देखाइन्थ्यो । २०५२ सालमा प्रकट जागिरे जीवनमा प्रवेश गरे । उनी लुम्ले कृषि केन्द्रमा जागिरे भए । 

५० कै दशकमा हो, उनी गीतबाट गजलतर्फ मोडिएको । त्यतिबेला प्रकटको भेट दीपक समीपसँग भयो । गजल विधालाई साहित्यको विधा नमान्ने त्यो समयमा दीपकसँगै प्रकट पनि गजलतर्फ लागेका थिए ।

पोखरामा गजलको माहोल सुरु भयो । विस्तारै गजल साहित्यको महत्वपूर्ण विधाका रूपमा स्थापित भयो । पछिल्लो समय उनलाई प्रणयपरक गजलले स्थापित गर्यो । 

उनका गजल यति लोकप्रिय छन्, श्रद्धासुमन व्यक्त गर्नेहरूले तीनै गजलका शेरहरूमार्फत् प्रकटलाई स्मरण गरिरहेका छन् ।

‘तप्प–तप्प जलबिन्दु चुहाएर के निस्कियौ
स्नीग्ध कञ्चन कोमल अहा ! नुहाएर के निस्कियौ’

जबजब भ्यालेन्टाइन विक आउँछ, यो गजलसँगै पोखराले उनै प्रकटलाई सम्झन्छ । प्रणयपरक गजलमार्फत् ठूलो ख्याति कमाए । केही आलोचना खेपे । दुई दशकअघि काठमाडौंको गुरुकुलमा भएको ‘प्रणयमा प्रकट दाइ’ देखि सुरु भएको गजल वाचनयात्रा गत फेब्रुअरी १४ मा पोखराको ओल्ड हाउस क्याफेमा तीन घण्टा गुञ्जिएपछि अस्ताएको छ । तर, हँसिलो अनुहारसँगै उनले आलोचनालाई पनि सहजै लिन्थे ।

‘तिम्रो हातले भरी गिलास...’, ‘हातमा समाई उनलाई खोला तार्नुको मज्जा बेग्लै थियो...’, ‘उठ्यो रिमै फेवातालमा छाल साँझपख...’, ‘किन अहिले हतारिन्छ्यौ बसौला नि भरे राति...’ प्रकटका सर्वाधिक रुचाइएका गजल हुन् यी ।

उनका गजलमा झल्किएको माया प्रेमका प्रसंगले धेरै मनमा काउकुती लाग्छ । कतिलाई आफ्नो अपनत्व दिलाउँछ । उनकै गजल सुनेर, पढेर गजल लेखन, वाचन र श्रवण गर्न खोज्नेहरू समेत बढ्दै छन् । 

जुनको चिठी जुनालाई २०६०, यो मन कतै अल्झिएको छ २०६४, प्रणयवेदका रिचाहरू २०६६ उनका प्रकाशित कृति हुन् । ३०० भन्दा बढी आँशु पीडा रोधनका गजल लेखे पनि झण्डै ९० वटाको हाराहारीका प्रणय गजलले उनलाई स्थापित गरायो ।

पछिल्लो समय उनी कहिले काठमाडौं त कहिले जन्मगाउँ बस्थे । श्रृंगारिक रसका गजल लेख्ने र वाचनमा उनी व्यस्त बन्थे ।  यसपछि नै तीर्थलगायतसँगको भेटघाट पातलिएको थियो । जब उनीहरू त्यो बाटो हिँड्थे पंगेनीको घरको बाटो काटेर कहिल्यै जाँदैनथे । उनको पछिल्लो प्रकाशित कृति अक्षरभरि अक्षता कवितासंग्रह पनि तीर्थले नै विमोचन गरेका थिए । 

कुशल अभिनेता पनि थिए प्रकट

० ० ०

‘इमानदार बनियो, त्यसैमा गर्व छ । बेइमानी गरिएन, न चाड छ, न पर्व छ ।’ नाम, ख्याति कमाए पनि उनले दाम भने कमाउन सकेनन् । मणिपाल शिक्षण अस्पतालमा उपचाररत रहँदा उनी जोडिएको पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवारले आर्थिक सहयोग संकलन गर्नुपर्यो । 

प्रकट भन्ने गर्थे, ‘साहित्यले नाम दियो, दाम दिएन । जहाँ पुग्नुपर्ने थियो, त्यहाँ पुगिएन ।’

नेत्र स्मृति पुरस्कार, प्रतिविम्ब नाट्य सम्मान, वीरेन्द्र ऐश्वर्य सेवा पदक, रेडियो नेपालबाट पनि उत्कृष्ट गीतकारबाट पुरस्कृत भए ।

सामाजिक सञ्जालमा उनी सक्रिय नै थिए । माथि उल्लेखित गजल नै उनको अन्तिम गजल बन्न पुग्यो । गाउँबाट सहर झरेर, फेरि गाउँमा नै पुगेका प्रकट पछिल्लो समय यशस्वी कटेजमा जीवन बिताइरहेका थिए । उनलाई भेट्न जानेलाई यशस्वी कटेजमा स्वागत गर्थे । पर्यटकलाई राख्न मिल्नेगरि बनाइएको कटेजले पूर्णता पाइसकेको थिएन ।

उनले नाम चाहिँ ‘यशस्वी’ राखेका थिए । शब्दकोषले भन्छ, ‘यशस्वी’ भनेको ठूलो यश प्राप्त गरेको, कीर्तिमान कायम गरेको, प्रसिद्धी पाएको । 

हो, राम्रो काम गर्नेले पाउने, इज्जत, सुकीर्ति, ख्याति, प्रशंसा, तारिफ उनले पाए । यशस्वी कटेजले पूर्णता पाएन, तर प्रकट यशस्वी बनिसके । 

प्रकट नेपाली कलाको लागि जिए, रंगकर्मको लागि जिए, सुकीर्ति कमाए र अस्ताए । उनी स्मरणीय बने ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बुधबार, वैशाख ५, २०८१  १३:१६
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement