site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
कला
Nabil BankNabil Bank
दयाहाङको छायामा परेकी बेनुका, गायकीबाट बेखबर नयाँ पुस्ता
Sarbottam CementSarbottam Cement

काठमाडौं । अभिनेता दयाहाङ राई व्यस्त कलाकारमध्येमा पर्छन् । उनका फ्यान प्रशस्त छन् । दयाहाङको सफलता र चर्चा चुलिँदै जाँदा उनकी जीवनसाथी गायिका बेनुका राई छायामा पर्दै गइन् । अहिले धेरै व्यक्तिले बेनुकालाई गायिकाका रूपमा चिन्दैनन्, दयाहाङकी श्रीमतीका रूपमा मात्र चिन्छन् । उनको गायकीबाट नयाँ पुस्ता बेखबर छ ।

बेनुका गीत–संगीतमा लागेको एक दशक नाघिसक्यो । सुगम संगीतबाट गायनको सुरुआत गरेकी उनको परिचय दयाहाङकी पत्नीमा सीमित हुन पुग्दा कलाकार मनलाई चित्त दुख्नु स्वाभाविकै हो ।

“मेरो आफ्नो मात्रै परिचय छैन । आजकाल त मलाई ‘दयाहाङकी पत्नी’ भनेर नामै राखिदिइसकेका छन्,” पतिको नामबाट चिनिँदा बेनुकालाई खुसी पनि लाग्दो रहेछ ।

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

केही समयअघि बेनुकाले गाएको पुरानो गीत ‘जोगियाको फेरीले’को म्युजिक भिडियो बनाई युट्युबमा राखियो । भिडियो हेरेपछि उनी गायिका पनि रहेछिन् भन्ने धेरैले थाहा पाए । कतिपयले त बेनुका दयाहाङ कलाकारका रूपमा आउनुअघि नै स्थापित गायिका भइसकेको कमेन्टहरू गरेका छन् । त्यसले उनलाई केही हदसम्म भए पनि खुसी दिलायो ।

हुन पनि उनले गायिकाका रूपमा परिचय बनाइरहँदा बल्ल काठमाडौं झरेका थिए, दयाहाङ । दयाहाङले बेनुकालाई गायिकाकै रूपमा चिनेका हुन् । सुगम संगीतका क्षेत्रमा उनी नाम कमाउँदै थिइन् । विवाहपछि सक्रिय रूपमा आफूलाई यस क्षेत्रमा अग्रसर गराउन सकिनन् । संगीतमा स्नातकोत्तरसम्मको पढाइ भने पूरा गरिन् ।

Global Ime bank

‘विवाहपछि गाउन छोडिन्’, ‘पलायन भइन्’ भनेको सुन्दा मनै चसक्क हुने उनी बताउँछिन् ।

benuka rai (4)1684124818.jpg

“सबै कुरा आफ्नो अनुकूलतामा मात्र पनि नचल्ने रहेछ । मैले सांगीतिक यात्रालाई निरन्तरता दिन सकिनँ । तर, यसमा दुःख छैन । तर, संगीतमै मास्टर्स गरेँ । अहिले पनि संगीत नै पढाइरहेकी छु । सिकिरहेकी छु । मैले संगीत एकेडेमिक हिसाबले पढ्नुमा संगीत अध्ययनप्रतिको रुचि हो । एल्बम ल्याएपछि स्टेज पाइरहेकी थिएँ,” बेनुका भन्छिन्, “बीचमा पढाइलाई अलि डिस्टर्ब भयो । कार्यक्रममा जान कम गरेर ब्याचलर सकाएँ । पछि बच्चा भएपछि मास्टर्स सकाएँ । दया पनि रंगमञ्च र सिने क्षेत्रमा संघर्ष गरिरहेका थिए । मैले कम्प्रोमाइज गरेँ । त्यो मैले गर्नु पनि पर्थ्यो । कम्प्रोमाइजले मेरो क्षमतामा ह्रास आएको या म पछि परेजस्तो लाग्दैन । अझै समय छ । तर, म अहिलेको भाइरल हुने हिसाबमा गाउन सक्दिनँ ।”

खोटाङमा जन्मिएकी बेनुका ११ वर्षको हुँदा परिवारसँग बसाइँ सरेर तराई झरिन् । एसएलसीसम्मको शिक्षा मोरङबाट पूरा गरिन् । सानैदेखि सांस्कृतिक कार्यक्रम, नाचगानमा उनको रुचि थियो । बसाइँ सरेपछि भने आफ्नो प्रतिभालाई मनमनै गुम्साउन बाध्य भइन् । तर, स्कुलको ‘ब्रेक टाइम’मा साथीहरूलाई जम्मा पारेर रेडियोमा बजेका गीतहरू हुबहु गाएर सुनाउँथिन् । उनका गीतमा रमाउने साथीहरू ‘ठूलो भएपछि गायिका बन है’ भन्थे ।

एसएलसीपछि उच्च शिक्षाका लागि काठमाडौं आइन् । त्यति बेला काठमाडौंमा उनका दाजुको घर बन्दै थियो । गाउँमा एसएलसी उत्तीर्ण गर्ने जो कोहीलाई पनि काठमाडौं ल्याउने बन्दोबस्त उनैले गरिदिन्थे । बेनुका त आफ्नै बहिनी, त्यसमाथि त्यति बेला एसएलसी पास गर्ने गाउँकी एक मात्र केटी ।

बेनुकालाई शिक्षिका बन्छु भन्ने लाग्थ्यो । शिक्षा विषय लिएर आईएड पढ्न थालिन् । पढ्दै जाँदा उनलाई त्यो विषय मन पर्ने छाड्यो । स्नातकमा ‘सोसियोलोजी’ लिएर पाटन क्याम्पस जान थालिन् । स्नातकमा अध्ययनरतकै बेला बेनुकाले संगीत मात्र पनि पढ्न पाइने सुइँको पाइन् । समाजशास्त्रलाई ‘ड्रप’ गरेर ललितकलामा संगीत पढ्ने सोच बनाइन् ।

benuka rai (1)1684124816.jpg

प्रवेश परीक्षामा उनलाई कुन्ती मोक्तानका गीतहरू गाउन लगाइयो । सानैदेखि हरेक गीत याद गर्ने बेनुकालाई कुन्तीका सबै गीत कण्ठै थियो । त्यसपछि ललितकला कलेजमा उनलाई ‘जुनियर कुन्ती’ भनेर समेत बोलाउन थालियो ।

आईएड पढेकाहरूले बीए पढ्न फेरि आईएदेखि नै दोहो¥याएर पढ्नुपर्थ्यो । तर पनि मन परेको विषय पढ्न उनले जाँगर चलाइन् । आईएमा राम्रो अंक ल्याएर उत्तीर्ण भइन् । ब्याचलर पुगेपछि गीत रेकर्डिङ, स्टेज शोमा उनको व्यस्तता बढ्न थाल्यो ।

संगीतप्रति दिन प्रतिदिन झुकाव बढ्दै थियो । कलेजमा पढाइने संगीतले मात्र उनलाई पुगेन । जमलमा डोरेमी संगीत पाठशालामा गायन सिक्न पुगिन् । बिहान ९ बजेसम्म डोरेमीमा कक्षा लिएर जंकफुडका भरमा ललितकला जान्थिन् । त्यही समयमा राष्ट्रिय नाचघरमा निःशुल्क संगीत सिक्ने अवसर पाइन् । बेनुकाको व्यस्तता झनै बढ्यो । आत्मबल पनि बढ्दै गयो ।

गायक ईश्वर अमात्य, भानुभक्त ढकाल, चन्द्रराज ढकाल, सुदेश शर्माका उनी प्रिय शिष्य थिइन् । १७ वर्षकी बेनुकालाई सबै गुरुहरूले उत्तिकै रुचाउँथे । उनी सबैको प्रिय थिइन् । त्यो उमेरमै भजनहरू गाउँथिन् ।

कोरसबाट गायन सुरुआत

उनका गुरु भानुभक्त ढकालले बेनुकालाई पहिलोपटक कोरसमा गाउने मौका दिएका थिए । पहिलोपटक कोरस गाउन स्टुडियो पुग्दाको समयलाई उनी जीवनकै सबैभन्दा खुसीको क्षण ठान्छिन् । कलेजमा आफूभन्दा सिनियर निशा देसारसँग कोरस गाएकी थिइन् । त्यसपछि धेरै कोरसमा स्वर दिइन् ।

रेडियोमा आधुनिक गीत प्रतियोगितामा दोस्रो

०५९ सालमा कलेजबाट १८ विद्यार्थी रेडियो नेपालमा आधुनिक गीत प्रतियोगितामा भाग लिन पुगे । त्यसमध्येकी एक थिइन्, बेनुका । पुरस्कृत हुने आफूले कल्पनै नगरेको उनी बताउँछिन् ।

गायक फत्तेमान राजभण्डारी निर्णायकका रूपमा थिए । त्यति बेला स्थापित हुँदै गरेका गायकहरू सत्यराज आचार्य, स्वरूपराज आचार्य, अनिल सिंह गितार बोक्दै प्रतियोगितामा भाग लिन पुगेका थिए । त्यो देखेपछि बेनुकाको मनमा डरले घर गर्‍यो । आफ्नो गाउने पालो सकिएपछि उनी घरै फर्किइन् । घर पुग्दा त उत्सवजस्तै भयो, रेडियोमा बेनुका दोस्रो भएको समाचार आइसकेको रहेछ । शिव परियार पहिलो, सुरज थापा दोस्रो भएको प्रतियोगितामा उनी तेस्रो भएकी थिइन् ।

स्टेज प्रोग्रामका अफर आउन थाल्यो । हरेक दिनजसो एकेडेमी (नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान), नाचघर र सभागृहमा गीत गाउन पुग्नुपर्ने भयो । ती स्टेजहरूमा पनि उही रेडियो नेपालमा तेस्रो भएको गीत गाउँथिन्–

आफ्नो गाउँघर
बिरानो लाग्छ
किन होला आज मलाई ?

यो गीत उनले सयौँपटक गाइन् । सांगीतिक व्यस्तताले पढाइमा असर ग¥यो । नियमित रूपमा ब्याचलर उत्तीर्ण गर्न सकिनन् ।

benuka rai (2)1684124816.jpg

दयाहाङसँग भेट

एकपटक स्टेजमा गाउन जाँदा त्यतिखेर भर्खरै काठमाडौं आएका दयाहाङ राईसँग बेनुकाको भेट भएको थियो । परिचय र कुराकानीपछि फोन नम्बर आदानप्रदान गरे । रेडियोमा तेस्रो भएपछि उनको फोटो पत्रपत्रिकामा छापियो । त्यतिखेरै उनले दयाहाङलाई फोन गरेकी थिइन्, जति बेला दयाहाङ बेनुकाकै फोटो हेर्दै थिए । त्यसपछि उनीहरूको निकटता बढ्यो ।

दयाहाङ कलाकार बन्ने सपना बोकेर काठमाडौंमा संघर्ष गर्दै थिए । उनी बेनुकाका हरेक कार्यक्रम हेर्न पुग्थे । ब्याक स्टेजमा पुगेर ‘नर्भस नहुनु, लामो–लामो सास फेर’ भन्दै दयाहाङले हौसला दिएको बेनुकालाई अझै हिजोजस्तै लाग्छ । उनले गाएर सकाउनासाथ दयाहाङ दगुरेर ब्याक स्टेजमा पुगिहाल्थे । पहिलोपटककै भेटमा बेनुका दयाहाङको मनमा बसिसकेकी थिइन् ।

साहित्य, कला र संगीतको यो पारखी जोडीले कहिल्यै आफू यतिविधि लोकप्रिय भइएला, नामदाम कमाइएला भन्ने कल्पना गरेको थिएन । बिहान घरबाट निस्किएपछि उनीहरू दिनभरि सँगै हुन्थे । शंखमूलमा बस्ने दयाहाङ बेनुकालाई सातदोबाटोमा पुर्‍याएपछि मात्र घर फर्कन्थे ।

उनीहरूको संगत साहित्य र संगीतका अग्रज कलाकारहरूसँग भयो । उनीहरू यसैमा रमान थाले । साथीका रूपमा अघि बढिरहेका यी दुईमा एकार्काप्रति प्रेम भावना थियो ।

दयाहाङ रंगमञ्चमा करियर बनाउँदै थिए । बेनुका गायनमा व्यस्त । त्यति बेला दयाको उमेर २२ र बेनुका १९ वर्षकी थिइन् । उनीहरू पार्क र सिनेमा हलमा ‘डेटिङ’ गएनन् । उनीहरूको ‘डेटिङ स्पट’ भन्नु नै पुस्तक विमोचन, क्यासेट विमोचन, साहित्यिक कार्यक्रम तथा पुस्तकालयहरू हुन्थे ।

“पहिलो एल्बम ०६२ सालमा ल्याएँ, ‘पर्खाइ’ । प्रेम सम्बन्धमा रहेपछि हाम्रो डेटिङ स्पट थियो– सहरका लाइब्रेरी, किताब विमोचनका कार्यक्रम । कुनै पार्क या अन्त कतै गएनौँ । सायद फुर्सद र रुचि पनि थिएन, अन्त जान,” बेनुका भन्छिन्, “उनी किताब खुब पढ्ने, मलाई पनि साहित्यप्रति रुचि थियो । कहिलेकाहीँ फिल्म हेर्न पनि गयौँ । ०६५ सालमा विवाह गर्‍यौँ ।

दासढुंगा चलचित्रबाट उदाएका दयाहाङ बिहेपछि यो क्षेत्रमा चर्चित भए । घरतिर बेनुकालाई ‘लक्की बुहारी’ भन्थे । दयाहाङको मिहिनेत, इमानदारितालाई हेरेर आफूले बिहे गरेको उनी सुनाउँछिन् ।

दयाहाङसँग घरबाट बिहे गराउन खोजेका थिएनन् । भर्खर गाउँबाट सहर पसेको, न काठमाडौंमा घर न नियमित कुनै आयस्रोत । काका–काकीसँग बसेका थिए, दयाहाङ । तर, बेनुकालाई दयाहाङप्रति विश्वास थियो । उनी भन्छिन्, “सोझो मान्छे, साँचो मायाले गर्दा नै हो, मैले सबैलाई कन्भिन्स गराएर बिहे गरेको ।”

विवाहपछि दयाको करियर रफ्तारमा दगुर्‍यो । बेनुकाको गायन सुस्त भयो । यसप्रति दयालाई नरमाइलो लाग्छ । आफूभन्दा पहिले नै स्थापित गायिका विवाहपछि अल्मलिएकामा उनी खिन्न पनि छन् । बेनुका भने घर–परिवार र छोराछोरीको रेखदेख तथा श्रीमान्को प्रगतिमा दंग पर्दै जीवन बिताइरहेकी छन् ।

“आफ्नो पतिले गरेको राम्रो काम र प्रशंसा सुन्न पाउँदा को पत्नी खुसी हुँदैनन् होला र ? म पनि खुसी छु,” उनी भन्छिन् ।

उनको गायनयात्रा ठप्पै भएको भने होइन ।

पहिलो छोरो जन्मिएका बेला बेनुका करिब चार/पाँच वर्ष गीत–संगीतबाट टाढा रहिन् । अहिले फेरि गायनलाई निरन्तरता दिइरहेकी छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत ललितकलाबाट एमम्युजको अध्ययन पूरा गरिन् । अहिले केही गीतहरूमा काम गरिरहेकी छन्, उनी ।

बेनुकालाई महोत्सव र स्टेज कार्यक्रमहरूमा भने खासै रुचि छैन । उनी भन्छिन्, “म महोत्सवको क्राउड र त्यहाँको हल्लामा गाउन सक्दिनँ । खासमा त्यस्तो गीतहरू पनि मसँग छैन ।”

आधुनिक गीत, लोकगीत, काँठे दोहोरीदेखि क्लासिकल गीतहरूसम्म गाइन् । तर, उनलाई क्लासिकल बेसका आधुनिक गीतहरू गाउन र सुन्न मन पर्छ । उनका ६ दर्जनजति गीत रेकर्ड भएका छन् ।

आफू समय र प्रविधिअनुसार चल्न नसकेको उनी स्वीकार गर्छिन् । गीतको सीडीको समय सकिएको र सुन्नेभन्दा हेर्ने गीतहरू बनाउन थालिएको उनी बताउँछिन् । उनलाई भने पहिल्यैदेखि आफ्नो स्वर सबैले चिनून्, तर आफूलाई नचिनून् भन्ने लाग्थ्यो । स्टेजमा पनि पर्दाभित्रैबाट गाउन पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्थ्यो । बेनुका परफर्मर होइन, मात्र गायिका हुन् ।
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: सोमबार, जेठ १, २०८०  १०:१०
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement