site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
विचार
Nabil BankNabil Bank
Sarbottam CementSarbottam Cement
कांग्रेस नसुध्रिए सकिन्छ रे !

‘ठूलो पार्टी भएर पनि विपक्ष’मा पुग्नु परेकाेमा नेपाली कांग्रेसका धेरै नेता, कार्यकर्ता र शुभेच्छुक चिन्तामा छन् । तीमध्ये अधिकांशले सभापति शेरबहादुर देउवाकै कारण पार्टी विपक्षमा पुगेकाे आक्रोश मिश्रित गुनासाे गरिरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालले नेताका सामु बक नफुट्नेले पनि सजिलै भडाँस पोख्न सकेका छन् । यसले कुण्ठाको पनि विरेचन हुन्छ होला ।

सभापति देउवाविरुद्ध यसरी आक्रोश पोखिन थालेपछि उनकाे प्रतिरक्षामा पनि एउटा जमात लागिसकेको देखिन्छ । तीमध्ये पनि केहीले देउवा होइन उनका आसेपासे र पत्नी दोषी हुन् भन्न थालेका रहेछन् । स्वाभाविक पनि हो । अरूसँग जुध्नुपर्दा त बाझ्न नछाड्ने कांग्रेसीहरू मुखैमा आएको सत्ता गुमाउनु पर्दा यति पनि छटपटाएनन् भने पो अस्वाभाविक हुन्थ्यो ! 

आक्रोश, आक्रमण र प्रतिरक्षामा नलाग्ने केही कांग्रेसजन भने पार्टी देउवाकाे नेतृत्वमा सरकारमा जान नसकेकोमा ‘अनुभव’ गर्नेहरू पनि  रहेछन् । त्यसरी हेर्नेहरूमध्ये एकजनाले भने - सत्तामा गएर उनीहरू हुँदो नहुँदो गर्छन् । जनताको गाली हामीले सुन्नुपर्छ । सिङ्गो कांग्रेस पार्टीलाई गाली गरेको सुन्नुपर्दा मन कुँडिदो रहेछ । नेतृत्व परिवर्तन नहुँदासम्म सत्तामा नगएकै बेस ! अब पनि नसुध्रिए कांग्रेस सकिन्छ भन्ने चेत पलाउँछ कि !

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

जस्ले जे भने पनि कांग्रेस हालका लागि सत्ताबाट बाहिर भएको छ । अहिलेसम्म कसैले ‘ आउँदो ५० वर्ष’ नेपाली कांग्रेस सत्तामा पुग्दैन भनिसकेका छैनन् । तै पनि, अनुदार अधिनायकवादी शक्ति यसरी नै एकजुट हुने क्रम रहिरह्यो भने कांग्रेस सजिलै सत्तामा जान सक्तैन । यद्यपि, अहिलेको गठबन्धन पनि छिटै र सजिलै भत्कन नसक्ने ठान्नु पनि मूर्खता नै हुन्छ ।

पार्टीको चरित्र र विधानमा बेमेल 
समस्या मूलतः विधानविपरीत पार्टी सञ्चालन गर्दा उत्पन्न भएको हो । नेपाली कांग्रेसकाे विधान संगठनको प्रकृति अनुकूल छैन । त्यसमाथि पार्टी सभापतिले नै विधान पालना गर्दैनन् । पार्टीको चुनाव जित्न नसक्ने कथित ‘वरिष्ठ’हरू कुनै न कुनै नाम र निहुँमा ‘प्रभावशाली’ नेता कहलिन र वैधानिक पदाधिकारीलाई छायामा राख्न चाहन्छन् । यो कथित पूर्वपदाधिकारीको बैठक बसेर निर्णय गर्ने अभ्यास निर्वाचित प्रतिनिधिलाई कमजोर बनाउने षड्यन्त्र नै हो । धेरै अगतिला निर्णय यिनैले गरेका छन् ।  

Global Ime bank

पार्टीका अधिकांश निर्णय केन्द्रीय समितिबाहिरै तय हुन्छ । महासमिति त सितिमिति बोलाउनै खोजिँदैन । महाधिवेशन चुनावमा सीमित हुन्छ । विधानकाे बेवास्ता गर्ने वा विधान मिच्न नहिचकिचाउने यही अभ्यासले अहिलेजस्ता दुर्घटना भइरहन्छन् र जिम्मेवारी पनि कसैले लिनुपर्दैन ।

सुध्रिने हो भने कांग्रेसले कि त आफ्नो चरित्रअनुसार जनाधारित (मास बेस्ड) दलकाे जस्ताे सभापतिकाे निर्वाचन गरेर अरू नेताको जिम्मामा दिनुपर्छ । उदार लोकतान्त्रिक दलहरू जनाधारित प्रकृतिका हुन्छन् । तिनकाे संगठन संरचना र अभ्यास नेतामा आधारित हुन्छ । नेपाली कांग्रेसले पनि २०४८ मा विधान संशोधन नगर्दासम्म त्यही संरचना अपनाएको थियो । पार्टीको नेताकाे निर्वाचनमा सकेसम्म धेरै सदस्य सहभागी हुने तर एकैजना नेताले पार्टी हाँक्ने गरेको देखिन्छ । 

नेपाली कांग्रेसमै पनि कृष्णप्रसाद भट्टराईकै पालासम्म पनि विधान त त्यस्तै थियो तर केन्द्रीय समितिको गठनमा बिरलै विवाद सुनिन्थ्यो । जति बेला सदस्यहरूको निर्वाचन सुरु भयो अनि चक्र बास्तोला, बलदेव मजगैयाँहरू हार्न थाले । धन्न, भीमबहादुर तामाङ, शैलजा आचार्य सदस्यको चुनाव नहारी बिदा भए ।  

जनाधारित दलका नेता छान्न भने निर्वाचक मण्डल बढी नै फराकिलो बनाउनुपर्छ । क्रियाशील सदस्यता निश्चित मापदण्ड पूरा गरेपछि मात्र पाइने बनाएर सभापतिको निर्वाचन तिनैले गर्ने व्यवस्था गरे कांग्रेसले चोला बदल्न सक्छ । यसैले कांग्रेसले विधानकै पहिले समीक्षा गर्नुपर्छ । 

अहिलेकाे विधानअनुसार कार्यकर्तामा आधारित दलकै संरचना कायम रहुन्जेल पनि विधानले नचिनेकाे समूहले निर्णय गर्ने अभ्यास छाड्नुपर्छ । त्यस्तो समूहले निर्णय गरे महामन्त्रीहरूले स्वीकार गर्नु हुन्न । कांग्रेसका नेताहरूमा आफूले भाग पाए विधान बिर्सने बानी छ । त्यस्तो अभ्यास हुँदासम्म संगठनमा सुधार हुँदैन ।

चतुरेहरू चिप्लिए पनि !

अन्तर्घातको ललरी गाउँदै कारबाहीकाे आतङ्क फैलाउने चतुरेहरूले सत्ता जोगाउन सकेनन् । अझै पनि देउवाका निकट सहयोगीहरू आफ्ना कमजोरीको समीक्षा गर्न तयार देखिएनन् । गठबन्धनका कारण केही स्थानमा चुनाव जिते पनि नेपाली कांग्रेसको मत हेर्दा खासै लाभ भएको देखिँदैन । लाभ मूलतः नेकपा (माओवादी केन्द्र) र (एकीकृत समाजवादी)लाई भयो । 

नयाँ पार्टीहरूको उदयमा पनि कांग्रेसको गठबन्धन मोहसमेत कारक बनेको हो । परन्तु, पार्टीभित्रका विरोधी तह लगाउन भने ‘गठबन्धन’ गज्जबको अश्त्र बनेकाे देखियो । डा. गोविन्द पोखरेलदेखि डा. मीनेन्द्र रिजालसम्मलाई देउवाले यही अश्त्रले तह लगाए । 

सभापति देउवा अहिले मौन छन् । तर, सार्वजनिक भएका समाचारमा उनी निकट सहयोगीसँग सरसल्लाहमा व्यस्त देखिन्छन् । उनकाे सल्लाहको घेरा भने सीमित छ । मूलतः देउवाका निकट सहयोगीका रूपमा बालकृष्ण खाण, ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की, पूर्णबहादुर खड्का, प्रकाशशरण महतको नाम सुनिन्छ । तिनको ‘थर’ हेर्नेबित्तिकै नेपाली कांग्रेसले पुरानो राष्ट्रिय चरित्र त्यागेर सङ्कीर्ण ‘जातीयता’ अपनाएको भान हुन्छ । बीपी कोइराला, गणेशमान सिंह, महेन्द्रनारायण निधिका छोराहरू उनकै खेमामा छन् । तर, तिनलाई पनि देउवाले नजिक ढिम्किन दिएनन् । 

सायद, अहिलेको कांग्रेस र उदार लोकतान्त्रिक ‘स्पेस’ खुम्चनुकाे कारण यिनै र यस्तै हुन् । 

र अन्त्यमा 
कांग्रेसका नेताहरू कार्यकर्तालाई ‘सरकारमा नहुँदैमा आत्तिन पर्दैन’ वा ‘सत्ता गुमाए पनि शक्ति गुमेकाे छैन’भनेर थामथुम पार्न खोज्दैछन् । तर, काम गर्ने उपाय भने लुम्विनी प्रदेश सभाका सदस्य अनुराग खड्काले मात्र पहिल्याएकाे देखियो । खड्काका अनुसार कांग्रेसले जितेका स्थानीय तहबाट राम्ररी काम गरेमा केन्द्र र प्रदेश सरकारमा नभए पनि धेरै फरक पर्दैन । अनुरागले देखेको यही बाटो ठूला नेताले किन नदेखेका हुन्? विडम्बना, कांग्रेसबाट निर्वाचित स्थानीय जनप्रतिनिधिसँग ठूला नेताले त संवादसम्म पनि गरेका छैनन् ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: आइतबार, पुस १७, २०७९  ११:०२
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement