site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
साहित्य
Nabil BankNabil Bank
‘कवि घर’ को मुस्कान
Sarbottam CementSarbottam Cement

पुस्तक अंश 

तेजप्रकाश श्रेष्ठ

हरियो डाँडामाथि
हलो जोत्ने साथी
ह ह माले ह ह
ह ह झाले ह ह ।

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

‘कवि घर’ मुसुक्क मुस्कुरायो । हामी मुसुक्क हाँस्यौँ । मुस्कान साटियो ।

“सन्चै ?” नेपाली संस्कार लत्पतियो ।

Global Ime bank

“सन्चै छौँ !” प्रत्युत्तर पोखियो ।

सन्चै ? कता लाग्नु भो ? खाना खानु भो ? यस्तै भलाकुसारी हुनेगर्छ भेट हुँदा नेपाली संस्कारमा । मिठो लाग्छ मलाई आफ्नो संस्कार । प्यारो लाग्छ मलाई आफ्नो संस्कृति ।

पाहुना भनेपछि हुरुक्क हुने हाम्रो समाज । हामी पुगेका छौँ यतिबेला
जनकविकेशरी धर्मराज थापाको ‘कवि घर’ ।

खुला छ प्रवेशद्वार । सिर्सिर बतासले स्वागत बर्साइरहेथ्यो । एक हुल छौँ हामी लोकवार्तामा रमाउन खोज्नेहरू । लोकगीत र लोकसंकृतिका संवाहकको घरमा ह्वाह्वार्ती पस्छौँ ।

‘हाम्रो संस्कृति, हाम्रो पहिचान’ नारा हो हाम्रो ।

२०८० कार्तिक १९ को घमाइलो दिन । पोखरा पनि उन्मुक्त देखिन्थ्यो । कवि घर पुग्नुअगि पृथ्वीनारायण क्याम्पसको नेपाली विभाग जम्जमाइरहेको भेटियो ।

अर्धीका हरिबहादुर गन्धर्व र चित्रबहादुर गन्धर्वको सारङ्गीको मधुर धुनले लट्ठ पार्यो । भर्खर स्थापित ‘विभागीय पुस्तकालय’ माछापुछे« उक्लिन खोज्दैरहेछ सुव्यवस्था र संकलनको क्रममा ।

मित्र प्रा.डा. कुशुमाकर न्यौपानेको सक्रियता लोभलाग्दो भेटेँ मैले ।

‘साहित्यको आलोकमा तेज’ पुस्तक हस्तान्तरण गर्न पाएँ मैले । पुस्तकालयको शोभा बन्ने छ अवश्य । एउटा लेखकका लागि गौरव अनुभव हुन्छ ।

‘कवि घर’को सिनित्त पोतिएको पिँढी र ढुङ्गा छापिएको आँगन प्रतीक्षारत भेटिए । जनकविकेशरीका सन्तति मदनराज र कुञ्जराजले अगुवाइ गरे आत्मीयताका साथ ।

जनकविकेशरी धर्मराज थापाको शतवार्षिकीमा जम्जमाइरहेको रहेछ ‘कवि घर’ । हरियालीले छपक्कै फुलबारी ! नेपाली पाराको घर आँगन । ओखरको विशाल रुखको चौतारीले सम्झाइरहेथ्यो जनकविकेशरी धर्मराज थापा । अमर साधक ।

“यही चौतारीमा हो बुबाले लोकगीत गुन्गुनाउने, कविता रचना गर्ने, बेलाबेला कवि गोष्ठी गर्ने । बर्साैँदेखिको साक्षी हो यो वृक्ष । अहिले पनि यस वृक्षमा हामी बुबा गुन्गुनाउनु भएको सुन्छौँ, सुसेल्नु भएको पाउँछौँ र चौतारीमा निमग्न भएर ध्यानस्थ भएको भेट्छौं ।”

जेष्ठ पुत्र मदनराज थापा भावुक बन्छन् ।

डाँफेचरी भुर्र उड्छ आँगनमा । वर्तमान सम्पादक हुन् मदनराज थापा । बुबाको बिँडो थामेका छन् । मर्न दिएका छैनन् बुबाको सिर्जना ! ‘डाँफेचरी’ साँस्कृतिक पत्रिका भुर्र भुर्र उडिरहेकै छ ।

अर्का सुपुत्र कुञ्जराज थापा बुबालाई सम्झँदै भावुक बन्छन् ।
जन जनको मनमा
कखरा लेख्न सिकायौ
पोखरा मात्र नभनी
हराभरा नेपाल बनायौ ।
मेरो नेपाल भनी
हाम्रो संस्कृति देखायौ
हँसियाको धारलाई
लोकगीतको आधार बनायौ ।
जनकविप्रति, कुञ्जराज, साँधु : साङेसाङ (पृ. ५९)

आहा ! कविका सन्तति कवि हुनु सुखद अनुभुति हैन त !

फलफूलले लटरम्म करेसाबारी जम्जमाउँछ । शीतल परिवेशमा रमाउँछ मन । म अनुभूत गर्नपुग्छु लोकगीतको गुन्जन । कविताको स्पन्दन ।

हात पर्छन् ‘साँधुः साङसाङ’ र ‘झिसमिसेमा स्वयम्भु’ (कविता संग्र्रह) । गद्गद् हुन्छ हृदय ।
हे कवि ! तिमी युगका छवि
चिन्तन्का चौतारी
झुल्केका तारा सबैका प्यारा
जन्मेका औतारी ।
कवि, कुञ्जराज, झिसमिसेमा स्वयम्भु (पृ.१०)

आहा ! कवि कुञ्जराज थापा । साहित्यिक मनका रहेछन् दाजु मदनराज झैँ । जनकविका सुपुत्रमध्येका दुई साहित्यिक हृदयहरूलाई नमन गर्छु म ।

चञ्चल बनिरहेछन् मेरा भावनाहरू । चारैतिर छ्यालब्याल देख्नथाल्छु म काव्यमय परिवेश ।

देख्न थाल्छु म जताततै जनकविकेशरी धर्मराज थापा ।

ढुङ्गाले छाइएको तीन तले लाम्चिलो घरमा बसेर लोकगीत गुन्गुनाइरहेका जनकवि थापा । दुवैतिर पाली निकालिएको पिँढीमा पलेटी कसेर गीत र कविता रचिरहेका गीतकार थापा ।

भव्य घरको झ्यालझ्यालबाट चियाउँदै डाँफेचरीसँग लुकामारी गरिरहेका सम्पादक थापा । अनि तलतिर रातो माटो र माथिपट्टि सेतो कमेरोले पोतिएको नेपाली शैलीको सुरम्य घर छोडेर लोकसाहित्य र संस्कृतिको अनुसन्धानमा कुदिरहेका अन्वेषक थापा ।

अनि मलाई भन्न मन लाग्छ ‘कर्मशील हुन् धर्मराज थापा । सिर्जनशील हुन् धर्मराज थापा । भ्रमणशील हुन् धर्मराज थापा । लोकगायक हुन् धर्मराज थापा । अन्वेषक हुन् धर्मराज थापा । कुशल सम्पादक हुन् धर्मराज थापा । अन्ततः जनकविकेशरी हुन् धर्मराज थापा ।’

धर्मराज थापा के होइनन् ? जनजनका ढुकढुकी हुन् । मनमनका संवाहक हुन् ।

उनैको सम्झनामा ‘कवि घर’मा केहीबेर रुमल्लिरहन्छौँ हामी । लोकसाहित्य र लोकसंस्कृतिको खोजीमा भौतारिरहेका हामी । लोकवार्ताको अभियानमा आइपुगेका हौँ बाटुलेचौर ।

लोकगीतको उर्वर भूमि । गन्धर्वको बाक्लो बस्तीको माझमा मुस्कुराइरहेको कवि घर’ ।

नियास्रिन दिएका रहेन छन् सन्ततिहरूले । घर र बगैँचालाई चिटिक्क पारेर राखिएका रहेछन् । आफ्नो पुर्ख्यौली घर ! माया कसरी टुट्थ्यो र ! बरु सिँगार्ने योजना बनाउँदै रहेछन्, एउटा भव्य संग्रहालयकै रूपमा ।

लोकसाहित्यिक तथा लोकसांस्कृतिक तीर्थस्थल बन्दैरहेछ ‘कवि घर’ । न्यानो लाग्यो मज्जाले ।

सँगै रहेको छुट्टै घरलाई जनकविकेशरी धर्मराज थापा संग्रहालयको लघु रूप दिइएको रहेछ । जनकविकेशरीले प्रयोग गरेका केही सरसामान, केही प्रमाणपत्र, केही पुस्तकहरू व्यवस्थित रूपमा सजाइएका थिए ।

लघु संग्र्रहालयको अवलोकनले नै अझ तृप्ति दिलायो । रेखदेखको जिम्मा रहेछ कवि कुञ्जराज थापाको । प्राध्यापक पेशामा संलग्न कुञ्जराजको रेखदेख मिठो थियो ।

“मित्रहरू, अब लागौँ ढिलो हुन्छ । बागलुङ पुग्नुछ अझै । यो त हाम्रो यात्रा प्रारम्भ मात्र हो ।” हाम्रा अगुवा प्रा.डा. प्रेम खत्री (अध्यक्ष, लोकवार्ता परिषद् नेपाल) ले खेद्न थालिहाले ।

हाम्रो लोकवार्ता टोली अगि बढ्यो स्मृतिमा ‘कवि घर’को मुस्कान र जनकविकेशरी धर्मराज थापाको कर्मण्यता अँगालेर ।
‘कवि घर’ गुन्गुनाइरहेको थियो—
हिमचुली आँठ काँठे हिमै बरस्यो
दाताज्युको गृह्यामा सुनै बरस्यो
सुनारैको जाबीमा ढुक्कुरको छाती
कहाँ जान्छौ परदेशी ?
सन्जे बेला राती ? मेरो नेपाल भ्रमण (पृ.२१३)
२०८० मङ्सिर १

(हालै प्रकाशित श्रेष्ठको नियात्राकृति ‘ग्वंगचुलीको हिउँ’ को अंश)
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: शनिबार, फागुन १२, २०८०  १२:०३
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
ICACICAC