site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
सम्पादकीय
Nabil BankNabil Bank
Sarbottam CementSarbottam Cement

नेपाल प्रहरीमा एउटा सूचना नियमित बन्दैछ, ‘गैर हाजिरमा रहेकालाई हाजिर हुन आउने सूचना ।’ 

अर्थात् फरार अभियुक्तहरु खोज्ने मूलभूत दायित्व बोकेको प्रहरीमा स्वयं ‘फरार’ हुने क्रम बाक्लिएको छ ।  आफूखुसी गैरहाजिरीमा रहेका प्रहरी–कर्मचारीहरुको खोजतलास गर्दा सम्पर्कमा नआएपछि सार्वजनिक सूचना जारी हुन्छ ।

हेर्दा, यो सूचना सामान्य लाग्न सक्छ । तर, प्रहरी र सुरक्षा निकायमा बीचैमा फरार हुन राजीनामा दिनेको संख्या डरलाग्दो गरी बढ्दैछ ।  पछिल्लो साढे पाँच वर्षमा नेपाल प्रहरीमा मात्रै दश हजारको हाराहारीमा सेवावधि पूरा नगरी बीचैमा हराउने र राजीनामा दिनेको संख्या पुगेको छ । 

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

यसखाले क्रियाकलाप नेपाली प्रहरीमा मात्र होइन कि सुरक्षाका अन्य निकायमा बढ्दैछ ।  त्यसअतिरिक्त पेन्सन पाक्नासाथ राजीनामा दिँदै बाहिरिनेको तथ्यांक ह्वात्तै बढ्दैछ ।  त्यसरी ‘हराउनु’ र बीचैमा ‘राजीनामा’ दिनुको कारणमाथि राज्य संयन्त्र घोत्लिएको पाइँदैन । 

किन हराउँछन् ? किन राजीनामा दिन्छन् ? पेन्सन पाक्नासाथ किन छाड्छन् ? त्यसरी छाड्दा राज्यले चुकाउनुपर्ने मूल्यकाबारे कहीँ कतै गतिलो बहस भएको पाइँदैन । बीचैमा राजीनामा दिनेले ‘कारण’मा ‘घरायसी’ लेख्ने गर्छन् । 

Global Ime bank

कारण त्यतिमात्र होइन, माथिल्ला तहका अधिकारीहरु ‘आकर्षक ठाउँ’मा सरुवा नपाएको, यथोचित बढुवा नपाएको, नेतृत्वको पेलाइ परेपछि झोंकमा राजीनामा दिने गरेको पाइन्छ ।  उता तल्ला तहका सुरक्षाकर्मीहरु चाहिँ घर–परिवारको चाहना पूरा हुन सक्ने तलब नपाएका कारण छाड्ने गरेको देखिन्छ ।

त्यसो त, प्रहरीमा सरुवा–बढुवा सँधै विवादित विषय बन्छ ।  सुरक्षा संयन्त्रमा ‘आफ्ना’ र ‘आफन्तवाद’, ‘संरक्षणवाद’, राजनीतिकरण हाबी भएका प्रशस्त गुनासा आउँछन् । 

गृह मन्त्रालयले पनि सरुवा–बढुवामा ‘समान अवसर’ प्रत्याभूति दिलाउन नसक्नुले जागिर मोहमा कमी ल्याएको हुन सक्छ । कुनै बेला अति आकर्षक सेवा ठानिन्थ्यो, नेपाल प्रहरी ।  जोखिमयुक्त सेवा भए पनि राम्रो अवसरकै रुपमा लिइन्थ्यो । 

बीचैमा जागिर छाड्ने क्रम त्यतिविधि थिएन, कोही पारिवारिक समस्या परी जागिर छाड्नेबाहेक । प्रहरी सेवामा रहनु भनेको ‘गौरव’कै पेशा ठानिन्थ्यो ।  जब माओवादी ‘जनयुद्ध’ले चर्काे रुप लियो, तब माओवादी र घरपरिवारको दबाबका कारण सेवा छाड्न क्रम चलेको थियो । 

माओवादी सशस्त्र युद्ध समाप्तिसँगै बीचैमा जागिर छाड्ने क्रम रोकिन्छ भन्ने ठानिएको थियो ।  तर, वैदेशिक रोजगारीको लहर, होडबाजी, देखासिकीका कारण बीचैमा जागिर छाड्दै नयाँ अवसरमा रम्न–जम्न जाने क्रम बढेकोे हो ।

सँगै तिनलाई सेवामै रम्न–जम्न दिने नीति पनि राज्यले लिएको पनि पाइँदैन ।  बरु राज्यले जागिर छाडुन्, विदेश जाऊन् र रेमिन्ट्यान्स पठाउन् भन्ने भित्री नीति बनाएको हो कि आभास दिन्छ । 

नत्र तिनलाई सुरक्षा सेवामै रम्न दिने माहौल बनाउन सक्थ्यो । तर, गृह मन्त्रालय स्वयं सेवामा रम्ने वातावरण बनाउनेभन्दा प्रहरी ऐन संशोधन गरी पेन्सन अवधि नै १६ वर्षमा झार्ने योजनामा लागेको छ ।

तालिम प्राप्त, दक्ष प्रहरी वा अधिकृत बनाउन राज्यको ठूलै लगानी परेको हुन्छ ।  तिनै प्रहरी जवान वा अधिकृत १२–१५ वर्ष पुग्दा सुरक्षामा दख्खल राख्ने अनुभवि बन्छन् ।  त्यसरी परिपक्व प्रहरी–अधिकृत बाहिरिनु भनेको राज्यका निम्ति नाफा हुँदै होइन, हुने घाटा नै हो । 

उनीहरुलाई सकेसम्म बढी समय सेवामा रहन दिने वातावरण बनाउनुको बदलामा पेन्सन अवधि घटाउँदै १६ वर्षमै स्वेच्छिक अवकाशमा जान बाटो खोल्नु कुनै पनि हिसाबले उचित होइन ।  हाल पेन्सन प्राप्त गर्न २० वर्ष सेवामा रहनुपर्ने कानुनी बाध्यतालाई १६ वर्षमा झार्नु भनेको तालिम प्राप्त प्रहरी–कर्मचारी आफ्नै निम्ति नभएर अरु कसैका निम्ति ‘उपयोगी’ हुनेछन् ।

अर्काे त, सेवावधिका हकमा पनि राज्यका अरु निकाय र प्रहरीका बीचमा मेल खाँदैन ।  प्रहरीमा तीस वर्षे हद तोकिएको छ, जबकि राज्यका अरु निकायमा पदीय हिसाब र उमेर अवधि लागू छ ।  प्रहरी सेवामा बढी अवधि टिकाउन तीस वर्षे हदबारे सोच्नुपर्छ र सरकारले नियमावलीमार्फत् होइन कि संसदबाट कानुन बनाउँदै सेवावधि तोकिनुपर्छ ।

सुरक्षा संयन्त्रका नेतृत्वकर्ता यस्ता विषयमा बेखवर छैनन् ।  उनीहरुले यस्ता यावत् तथ्य बुझेका मात्र छैनन् कि अध्ययन÷अनुसन्धानसमेत गराएका छन् । तैपनि नेतृत्वले आफ्ना प्रहरी–कर्मचारीलाई जोगाउने रणनीतिमूलक योजना अघि सारेको पाइँदैन ।

यतिखेरको डर लाग्दो पक्ष भनेको सुरक्षाकर्मीहरु बीचमै जागिर छाड्दै विदेशी सेनामा भर्ती हुन जानु हो । रुस–युक्रेन युद्ध जारी छ । रुसले विदेशीलाई आफ्नो सेनामा लोभ्याउन आकर्षक सुविधासहित परिवारलाई नै नागरिकता दिनेसम्मको योजना अघि सारेको छ । जहाँ नेपाली भर्ती भएका र ज्यान गुमाएका समाचार नियमित बन्दैछन् ।

उता रुसले तालिमप्राप्त खोज्ने, यता हाम्रा सुरक्षाकर्मी हराउने र बीचैमा राजीनामा दिँदै बाहिरिने क्रमले कुनै समस्या सिर्जना गर्न सक्छ ।  रुसी सेनामा नेपाली भर्ती हुनु भनेको अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा मुलुककै छवि धुमिल हुनु हो । 

त्यसकारण सुरक्षाकर्मीलाई जागिरमै ‘टिकाइ राख्न’ सुविधामा वृद्धिका अतिरिक्त राज्यप्रतिको दायित्व र सेवाभावमै उत्प्रेरित हुने माहौल सिर्जना गर्नु अपरिहार्य देखिन्छ ।
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बुधबार, माघ १०, २०८०  १७:१६
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
ICACICAC