site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
सम्पादकीय
Nabil BankNabil Bank
Ghorahi CementGhorahi Cement

यतिखेर मन्त्री–सांसदहरू एकवर्षे कार्यकालको फेहरिस्त सार्वजनिक गर्ने होडबाजीमा व्यस्त देखिन्छन् । धनीमानी मन्त्री–सांसद एकवर्षे कार्यकालको ‘पुस्तिका’ छपाउँदै जिल्लामा लगेको विकास–बजेट तथ्यांकले रंग्याउँदै छन् । 

कोही सामाजिक सञ्जालमा आफू र ‘आफ्ना मानिस’ लगाउँदै ‘विकास कार्यक्रम’ ल्याउन आफूले खेलेको भूमिका सूची सार्वजनिक गराउँदै छन् । स्याङ्जामा पुगेका ‘बहुवर्षीय योजना’को ‘जस’ अरूले नै लिएपछि कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्री धनराज गुरुङ त यतिखेर अलि आक्रोशित नै छन् । 

स्याङ्जा पुगेका योजना–बजेटको फेहरिस्तसहित गुरूङले सामाजिक सन्जालमै लेखेका छन्, ‘‘काम गरौैं, प्रचार नगरौं, भन्ने मान्यता थियो, तर, यहाँ त काम गर्ने कालु मकै खाने भालु’ उखान चरितार्थ गनै प्रवृत्ति साह्रै झांगिएको देखियो ।’’

Agni Group

अर्थात्, कानुन मन्त्री गुरूङलाई देशभरिको विकासभन्दा आफ्नै जिल्लाप्रति बढी मोह देखियो । मन्त्रीले भएभरको शासकीय बल लगाउँदै जिल्ला पुर्‍याएको योजना–बजेटको ‘जस’ अरूले नै लिएपछि चित्त दुख्नु कुनै अनौठो होइन ।

त्यसो त प्रधानमन्त्री, अर्थमन्त्री र प्रभावशाली मन्त्रीहरू शासकीय शक्तिको दुरुपयोग गरी अनुचित शैलीमा राज्यको साधन–स्रोतलाई गृहजिल्ला वा निर्वाचनक्षेत्र केन्द्रित गर्ने क्रम निरन्तर छ । 

Global Ime bank

राजनीतिक पात्रहरुका बोली निरन्तर सुनिएकै छ, ‘मैले त्यो आयोजना ल्याएँ, मैले त्यो विकास ल्याएँ ।’ 

मानौं, उनको बोली सुन्दा र क्रियाकलाप हेर्दा निजी र पुस्तैनी सम्पत्ति खर्च गर्दैछन् । आजसम्म भएकै यस्तै हो, प्रधानमन्त्री–मन्त्रीहरू ‘आफ्नै हात जगन्नाथ’का प्रकृति र प्रवृत्तिमा मात्र छन् । 

अनि त्यसरी लगेको योजना–बजेटको ‘जस’ अरूले लिएपछि सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरी असन्तुष्टि पोख्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ ।

त्यसो त, गिरिजाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री हुँदा मोरङ ‘केन्द्र’मा पर्थ्यो भने शेरबहादुर देउवा हुँदा कर्णालीपारि ।  २०६७ माधवकुमार नेपाल प्रधानमन्त्री हुँदा काठमाडौं–रौतहट ‘भाग्यमानी’ जिल्ला बनेकै हुन् । 

भौतिक योजनामन्त्री हुँदा विजयकुमार गच्छदारले ‘सुनसरी–मोरङ’मा सडक–पुलका सूची लामै बनाएका हुन् ।  केही समयअघि सडक परियोजनाका बजेट त्यसरी नै प्रधानमन्त्री, अर्थमन्त्री र भौतिक योजनामन्त्रीले ‘मिलेमतो’मै गृहजिल्ला पुर्‍याएका हुन् । 

कहीँ सामान्य स्वास्थ्य चौकीको अभावमा मानिसको अकालमै मृत्युवरण गर्नुपर्ने अवस्था छ ।  यही मुलुक हो, कहीँ सुकुम्बासी बस्ती हेर्न भ्यू–टावरका निम्ति अरबौं बजेट पुर्‍याइन्छ । हाम्रा हरेक डाँडा प्राकृतिक रूपले भ्यू–टावर हुन् । तर, ‘विकास’ लगेको देखाउनकै खातिर जति बलिया नेता त्यति ठूलो भ्यू–टावर ।

पञ्चायतकालको उत्तराद्र्धयता ‘अर्थमन्त्री’हरू जन्माउन नुवाकोट विकासबाट लाभान्वित हुने जिल्लामै पर्छ ।  पञ्चायतकाल–संसदीय कालखण्डमा ‘विकास’ पुर्‍याउँदै सिन्धुपाल्चोकको पनि ‘भाग्य अजमाएकै’ हुन्, पशुपतिशमशेर राणाले पनि । 

पञ्चायतकालमा नुवाकोटका अर्थमन्त्री डा. प्रकाशचन्द्र लोहनीले आफ्नो क्षेत्रमा बढी विकास बजेट लगेपछि सिन्धुलीकी राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य भद्रा घलेले ‘अनसन’ बसेको इतिहास सम्झनेहरू अझै छन् ।

पुरानो के कुरा, गएकै वैशाखमा सत्तारुढ कांग्रेस सांसद सन्जय गौतम पनि बर्दियामा पूलका निम्ति अनसन बसेकै हुन् । बर्दिया जब्दीघाटको पूल भत्किएको सात वर्ष हुँदा नयाँ बनाउन बजेट नछुटिट्एपछि उनलाई अनसनको बाटो रोज्नुपर्‍यो, बजेट प्रधानमन्त्री–मन्त्री जिल्लाकेन्द्रित भएपछि ।

हाम्रो विकास र बजेट परिदृश्य हेर्दा निश्चय नै सजिलै यो निष्कर्षमा पुगिन्छ कि कोही पनि नेता यस्ता छैनन्, जो मुलुकको समष्टीगत विकासमुखी होस् ।  ‘अपवाद’बाहेक हरेक राष्ट्रियस्तरका हुन् कि शीर्ष, तिनीहरू निर्वाचनक्षेत्र र जिल्लाभन्दा ‘माथि’ उठ्न खोजेको पाइँदैन । 

तिनीहरू आफ्नो क्षेत्रमा बजेट पुर्‍याउँदै भोट बैंक बलियो तुल्याउँदै निर्वाचन जितिरहन्छन् । त्यहीकारण पुराना जितिरहन्छन्, नयाँलाई प्रतिस्पर्धा कठिन हुन्छ ।

अनि यस्ताखाले समाचारका शीर्षक नियमित बनिरहन्छन्, ‘मुलुकको ढुकुटी शक्तिशालीका नेताका जिल्लामा’, ‘बजेटको ठूलो हिस्सा शक्तिशाली नेताकेन्द्रित’ । शक्तिशाली नेताहरुले त्यसरी लूटपाट शैलीमा ‘विकास’ पुर्‍याउनुको मूल स्वार्थ हो, ‘निरन्तर चुनाव जित्ने दाऊ ।’

यो मुलुकमा तबसम्म संस्थागत र योजनाबद्ध विकास हुन सक्दैन, जबसम्म राज्यको ढुकुटीमा ‘आफ्नै हात जगन्नाथ’ शैली अन्त्य हुँदैन । मुलुकको स्रोत–साधन जबसम्म प्रतिफलमुखी लगानी निम्ति दीर्घकालीन सोच बन्न सक्दैन, तबसम्म विकासले ‘काँचुली’ फेर्न सक्दैन । 

मुुलुकको विकास–बजेटमा ‘रबिनहूड’ शैलीे निरन्तर छ । परापूर्वकालमा मिथकीय पात्र रबिनहूडले हुनेखानेको लुटेर गरीबलाई बाँड्दै ‘हिरो’ बनेका थिए । 

हामीकहाँ राज्य ढुकुटीको धनमा कुर्सीको प्रभाव प्रयोग गरी जिल्ला–क्षेत्रमा निरन्तर चुनाव जित्ने पात्र बनिरहेका छन् ।  फरक यत्ति हो, रबिनहूडको शैली गैरकानुनी थियो, राजनीतिक पात्रहरू कानुनी रुपमा मिलाउँदै ‘लूट’को यात्रामा छन् ।

आफ्नो क्षेत्रको विकासकै निम्ति सांसदहरू दौडिरहेका हुन्छन् ।  मन्त्रालयमा मन्त्री, सचिव–सहसचिवलाई  ‘नमस्कार’ गरिरहेका हुन्छन्, पदीय हैसियतलाई समेत तिलान्जली दिँदै । 

सांसदहरू संसद् परिसरभन्दा मन्त्रालयको चोटा–कोठामा भेटिनुको कारण पनि बजेट पुर्‍याउँदै ‘भोट बैंक’ चुस्त राख्ने रणनीति हो । हरेक वर्ष ‘सांसद विकास कोष’को कथा दोहोरिनु, मुद्दा–मामिलाको विषय बन्नुको कारण पनि बजेट मोह नै हो । 

अदालतले सांसदको काम नीति–कानुन बनाउनू, राज्यको निगरानी गर्नु हो, बजेट चलाउनु होइन भन्ने आशयसहितको आदेश दिने गर्छ । 

तर, सांसदहरू अदालतसँगै निहुँ खोज्दै सांसदहरूको ‘सार्वभौम अधिकार’मा धावा बोलेको टिप्पणी गर्न पछि पर्दैनन् । संसद्–संसदीय समितिमै सांसदको काम–अधिकारका हकमा बहस गर्नुपर्ने देखिन्छ, स्थानीय तहको अधिकारमा धावा बोल्दै वडास्तरीय धारा–पानी अल्झिनु हो कि धारा–पानीमा ।

संसद् र संसदीय समिति ‘कोरम’ नपुग्नु र संसदीय समितिमा मन्त्रीहरुविरूद्ध प्रश्न नगर्ने खेल बढेको बढेको छ ।  त्यसरी प्रश्न गरियो र समस्यामा पारियो भने मन्त्रीहरू रिसाउन पुग्छन् ।  त्यसपछि ‘खुसामद्’का आधारमा बजेट लैजान नसकिने अवस्था सिर्जना हुन्छ । त्यही स्वार्थी खेल बाक्लिँदै जाँदा संसद्को समेत ओज–वजन खस्किन पुगेको छ ।

एकपटक जिल्ला–क्षेत्रमुखी विकास–योजनामाथि उठ्ने गरी राष्ट्रिय बहस आवश्यक देखिएको छ । मतदाताले पनि बुझ्नुपर्छ कि नेता/सांसदले मुलुककै हित हुने प्रतिफल प्राप्त हुने आयोजनाको रकममा ‘लूट’ मच्याउँदै ल्याएका हुन् । यस्तो विकासले देशको कदापि हित गर्दैन ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: सोमबार, माघ ८, २०८०  १५:१८
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
Nepal TelecomNepal Telecom
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Anna SonamAnna Sonam
Ann NabilAnn Nabil
Ann GlobalAnn Global
Ann IMEAnn IME
Anna KalikaAnna Kalika
Ann ParamountAnn Paramount
Anna AnnapurnaAnna Annapurna
Anna Dish HomeAnna Dish Home
Anna SoftadAnna Softad
Ann KFCAnn KFC
Ann RaraAnn Rara
Anna MM GroupAnna MM Group
Ann VarnavasAnn Varnavas
Ann VianetAnn Vianet
Ann ISMTAnn ISMT
ANN GarudANN Garud
Ann GMCAnn GMC
ANN CITIZENANN CITIZEN
ANN bydANN byd
Anna MBLAnna MBL
Ann Fine printAnn Fine print
Anna Hard RockAnna Hard Rock
Anna DolphinAnna Dolphin
Anna Surya NepalAnna Surya Nepal
Anna SipradiAnna Sipradi
Anna DynastyAnna Dynasty
Ann AnshuvaraAnn Anshuvara
Ann NepatopAnn Nepatop
Anna TBCAnna TBC
ANN SalesberryANN Salesberry
Anna TeslaAnna Tesla
Anna Prabhu BankAnna Prabhu Bank
Anna MarigoldAnna Marigold
Anna Matrika EyeAnna Matrika Eye
Anna Manakamana CableAnna Manakamana Cable
Anna City MoneyAnna City Money
Anna KamanasewaAnna Kamanasewa
Anna MahalaxmiAnna Mahalaxmi
Anna SummitAnna Summit
Anna KitchenAnna Kitchen
Anna CE ConstructionAnna CE Construction
Anna ValleyAnna Valley
Anna LitmusAnna Litmus
Anna VedalayaAnna Vedalaya
Anna Mountain hardwareAnna Mountain hardware
Anna Civil MallAnna Civil Mall
Anna Nobel MedicalAnna Nobel Medical
Anna VatsalyaAnna Vatsalya
Anna Facts NepalAnna Facts Nepal
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
NepatopNepatop
Maruti cementMaruti cement
ICACICAC