site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
कोसीमा शेरबहादुर र शेखरको मौनताले एमालेले खेल्ने ठाउँ पायो, सच्याउनुपर्छ  
Sarbottam CementSarbottam Cement

कोसी प्रदेश मुख्यमन्त्रीमा कांग्रेसभित्र उत्पन्न विद्रोहको रापताप अझै सेलाएको छैन । 

सत्तारुढ गठबन्धनको एक घटक नेकपा एकीकृत समाजवादीका उपाध्यक्ष राजेन्द्र पाण्डे भन्छन्, ‘‘यस्ता राजनीतिक कामले शेखर कोइराला र शेरबहादुर देउवा दुवैको साख गुमेको छ । त्यो सच्याउने ठाउँसम्म पुर्‍याउनुपर्छ ।’’ 

कोसी प्रदेशपछि गठबन्धन दलभित्र बढेको अविश्वासदेखि समाजवादी पार्टीले आकार लिन नसकेको र समाजवादीबाट एमाले पलायनलगायतका सवालमा पाण्डेसँग बाह्रखरीका रमेश वाग्ले र कुञ्जरमणि भट्टराईले कुराकानी गरेका छन् । प्रस्तुत छ, कुराकानीको सम्पादित अंश :

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

–पार्टी गठनको दुई वर्ष र चुनावपछिको एक वर्षलाई हेर्दा पार्टीमा उत्साह र निराशा कत्तिको छ ? 

पार्टी संगठन निर्माण गर्र्दै हिँडेकाले म निराश चाहिँ छैन । पार्टीमा जिम्मेवार तहका साथीहरु एमाले फर्किएका छैनन् ।  यता ‘बार्गेनिङ’ गरी केही प्राप्त नहुनेहरु उता फर्किएका हुन् ।  बाहिरबाट हेर्दा टाउको गन्दा यो पनि गयो उ पनि गयो भनी गणना भएको होला । 

Global Ime bank

मलाई त्यसले त्यति छोएको छैन । हामीले भएको शक्ति परिचालन गर्न सकेका छैनौं भन्ने लागेको छ ।  पार्टीको केन्द्रीय कमिटी ३०० भन्दामाथि छ । डेढ सय मात्रै मुस्किलले क्रियाशील छन् ।  अरु मौन बसेका छन् । उनीहरुको मनभित्र धेरै विश्वास जागिसकेको छैन । उनीहरुमा विश्वास जगाउन आवश्यक छ । 

दोस्रो– नेतृत्व तहमा पनि बेलाबखतमा हाम्रो अबको बाटोबारे अष्पटता छन् । त्यो अष्पष्टताले पनि समस्या बनाएका छन् । 

तेस्रो– एमालेबाट आएका ‘ललिपप’ले पनि केही केही मान्छेलाई प्रभाव पर्न खोज्या जस्तो देखिएको छ । 

यसले गर्दा अझै कठिन नै ढंगले पार्टी निर्माण गरिनुपर्छ । पार्टी निर्माण नै हुन सक्दैन भन्ने मलाई लाग्दैन । हामीलाई समय लाग्छ । 

 

–झन्डै आधा केन्द्रीय सदस्य नै पार्टी बन्नेमा आश्वस्त हुन सकेनन् । तल्लो तहका पनि एमाले फर्किने र ‘पोजिसन’ लिने काम चलिरहेकै छ । पार्टीको दोस्रो वरीयतामा रहेका सम्मानित नेता झलनाथ खनालका ‘डकुमेन्ट’ले पनि निराशा पैदा गरेको देखिन्छ । पार्टीमा आशा भन्दा पनि निराशा बढेको त होइन ?  

यो हेराइमा भर पर्छ । बाहिरी जगतले हेर्दा निराशा बढी छ भन्ने लाग्न सक्छ । पार्टीभित्र जहिले पनि अनेक खालका विचारहरुको छलफल, मन्थन, पक्ष, विपक्ष हुनु स्वाभाविक हो ।  त्यसले त्यति फरक पर्दैन । हाम्रा सम्मानित नेताले राखेका सवाल पार्टीको सम्पत्ति हुन् । 

कतिपय सवाल यो परिस्थितिका लागि उचित छन् । त्यसलाई समातेर जान्छौं । जुन तत्काल काम लाग्दैन, थाति राख्छौँ । त्यसको सम्बोधन गर्ने गरी छिटै नै महाधिवेशन गर्दैछौं । माघ महिनामा महाधिवेशन गर्ने तय भइसकेको छ । 

मेची–महाकाली अभियानले गर्दा समय केही समय लागेको हो ।  माघ वा फागुनमा महाधिवेशन गर्छौं । नेतृत्वलाई नयाँ ढंगले विकास गर्छाैं । पार्टी निर्माण गर्ने, खदिलो, खिरिलो, सशक्त पार्टीको रुपमा लान सक्छौं भन्ने विश्वास छ । पार्टी निर्माण गर्ने उत्साह जगाउन जरुरी छ ।

त्यसका लागि कार्यक्रम ल्याउनुपर्छ । हामी युवाहरुलाई ४० प्रतिशत सुम्पिन्छौं, ५ प्रतिशत इन्जिनियर, बुद्धिजीवी, दलित, जनजातीलाई पनि यति प्रतिशत जिम्मेवारी दिएर लैजान्छौं भनेर अघि बढ्नुपर्छ । हाम्रो पनि प्रतिनिधित्व हुन्छ भन्ने आशा जगाउँछ । समाजवादीको परिचय हुने गरी अघि सानुपर्छ । 


–तपाईंहरुले हालै मेची–महाकाली जागरण अभियान चलाउनुभयो । त्यहाँ जनताबाट के पाउनुभयो ? तपाईंहरुले के दिनुभयो ? 

हामी अभियान लिएर मेची–महाकाली गर्‍यौँ । काँकडभिट्टाबाट सुरु गरेर सुर्खेतमा अन्त्य गर्‍यौँ । 

मध्यपहाडी क्षेत्रमा पनि फेरि जागरण अभियान चलाउँछौं । हामी पुगेका ठाउँमा उत्साह ल्याएको छ । धेरै ठाउँमा ढिला गर्नुभयो पहिले नै गर्नुपर्थ्यो र यसले राष्ट्रिय पार्टी बन्न पनि सघाउँथ्यो भन्ने सुझाव पनि आएको छ ।

हामीले देखाउन होइन समाजवादी जागरण अभियानमा ठोस कुरा बोलेका छौं । कृषि क्रान्ति गर्छौं, किसानहरुले गरेको उत्पादनलाई राज्यले किनिदिने ‘सिस्टम’ बनाउँछौं ।  मल बिऊ, यन्त्रको बन्दोबस्त गर्छौं भन्ने सवाल पनि हामीले उठाएका छौँ । बेरोजगार युवालाई रोजगारी दिने ‘स्किम’ अघि सार्छौँ । देशभित्रका युवालाई रोजगार बनाउनुपर्छ ।  

२७–२८ लाख नेपाली भारतमा काम गर्छन् । उनीहरुको स्किल छैन । ७–८ लाख भारतीय नेपालमा काम गर्छन् । इटा बनाउनेदेखि सुनको गहना बनाउने, कपडा सिलाउने, कपाल काट्ने, पलम्बर हरेक ठाउँमा भारतीयहरु छन् । 

ती सिप भएका ७–८ लाखले जति कमाउँछन्, ती २८ लाखले भन्दा ४ गुणा बढी कमाउँछन् । सीपयुक्त जनशक्ति तयार गर्न जरुरी छ । म वाग्मती सरकारको मुख्यमन्त्री हुँदा १० हजार युवालाई ३ महिने तालिम दिऔं भनेर पैसा छुट्टयाएको थिएँ । 

अझै पनि त्यसमा पैसा छुट्टिरहेको छ । हामीले यस्ता काम गर्न जरुरी छ । हाम्रो पार्टी सरकारमा रहेर यो काम गराउँछौं । नत्र हामी सरकार बाहिर आउँदा पनि हुन्थ्यो । जनताको पार्टी हो राष्ट्रको हितका निम्ति काम गर्छ भन्ने स्थापित गर्छौं । 

–समाजवादीबाट एमाले फर्कनेहरुको उत्साह देखिन्छ । एमालेबाट घनश्याम भुसालबाहेकका नेता आएको देखिएन । एमालेमा पेलिएर बसेकाहरुलाई आउने वातावरण बनाउन नसकिएको हो ? 

हामीले आउँदो महाधिवेशनबाट हामीले दिने कार्यक्रमबाट त्यस्ता साथीहरुलाई आउने वातावरण बनाउँछौं ।  एमालेभित्र ठूलो पार्टी हो, यहीँ बस्नुपर्छ भन्ने ठूलो जमात छ ।  यसले केही गर्ला भनेर होइन । समानुपातिकमा पनि धेरै मत हुन्छ चिठ्ठा परे मलाई पनि पर्ला भनेर बस्ने जमात छ । 

राष्ट्रका लागि महत्वपूर्ण नारासहित कार्यक्रम लिएर बाहिर आयौं भने केही गर्छु भन्ने भावना राख्ने साथीहरु तान्न सक्छौँ भन्ने विश्वास छ । केही साथीहरुसँग कुरा पनि भइरहेको छ । तपाईंहरुको पार्टी अलिक बलियो बनाउनुुस् भन्ने साथी एमालेमा हुनुहुन्छ । बलियो बन्यो भने हामी पनि आउँछौं भन्न खोज्नुभएको जस्तो लाग्छ । 

–कहिले माओवादी कहिले जसपासँग एकता गर्ने गरी छुट्छुट्टै समझदारी बनेको जस्तो पनि देखिन्छ । त्यो समझदारी कुरामै सीमित रह्यो नि !

हामीले पार्टी एकता भनिरहेका छैनौंं । समाजवादी मोर्चा बनायौं । संविधान नै नमान्ने शक्तिलाई पनि यो मोर्चाभित्र सामेल गर्न सफल भयौं ।  संविधानमा पनि समाजवादउन्मुख अर्थव्यवस्था निर्माण गर्ने भनिएको छ । 

त्यसमा कांग्रेस पनि सामेल छ । मोर्चाको माध्यमबाट भ्रष्टाचारका सवाल राम्रोसँग उठाएर लान सक्यौं, इमान्दारपूर्वक मोर्चाका पार्टी एकगठ भएर कम्युनिस्ट विचार अघि बढ्यो भने बृहत कम्युनिस्ट एकताको ठाउँमा पुग्न सक्छौं । हामी पार्टी एकता गर्ने कुरामा सोचेका छैनौं । 

–सरकारबाटै कार्यक्रम लागू काम गर्ने भन्नुभयो, सरकारको प्रभावकारिता स्थापित हुन सकेको छ ? 

यसबारे हामी आन्तरिक छलफल पनि गर्दैछौं । सत्ता गठबन्धनमा पनि सरकारको प्रभावकारिताबारे छलफल गरिरहेका छौं ।  सरकारमा बसेका मन्त्री, मन्त्रालयले सेवा प्रवाहका क्षेत्रमा कस्तो डेलिभरी दिन सक्छ त ? कुन मन्त्रालयले के दिन सक्छ ?

सरकारमा बसेर सर्भिस डेलिभरीमा कमी भयो है भन्ने छलफल भइरहेको छ । चाँडोभन्दा चाँडो हामी ठोस कार्यक्रम घोषणा गरी अघि बढ्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ । 

–सत्ता गठबन्धनले प्रदेशसम्मको समझदारी गरेर अघि बढेको थियो । कोसी प्रदेशमा फरक परिस्थिति बन्दा एमाले सरकारमा छ । यसले सत्ता गठबन्धनलाई केही असर गर्छ ? 

नेपाली कांग्रेसका शीर्ष नेताहरु (शेखर कोइरालाससहित) सँग बस्दा सत्ता गठबन्धनलाई खासै फरक पार्र्दैन भन्ने कुरा भएको छ ।  तर, जे काम भयो कांग्रेसजस्तो डेमोक्रेटिक पार्टीभित्र त्यो ढंगले जाने कुरा ठिक थिएन । कांग्रेसभित्र असहिष्णुताको पराकाष्ठा पनि हो । 

शेरबहादुरजीको लबीले हामीसँग बहुमत छ जे गरे पनि हुन्छ गरे भन्ने आरोप पनि छ । अर्को पक्षले यो मौकामा विद्रोह गर्दा गरेको गर्यै हुन्छ भनी गरेको जस्तो देखिन्छ । यस्ता राजनीतिक कामले शेखर र शेरबहादुर देउवा दुवै जनाको साख गुमेको छ । त्यसलाई सच्याउने ठाउँसम्म पुर्‍याउनुपर्छ । 

–कोसी प्रदेश जिम्मेवारी बाँडफाँट गर्दा कांग्रेसको भागमा थियो । कांग्रेसको नेतृत्वमा जाँदा पनि बहुमत थिएन । माओवादीबाट जाँदा एमाले वा राप्रपाको भोट आउने अवस्था थियो र ? बहुमतको सुनिश्चितता नगरी नेतृृत्व परिवर्तनको कुराले यस्तो भएको हो ? 

उद्धव थापाजीलाई मुख्यमन्त्री बनाउनुपर्छ भनी पहिलोपटक मैले प्रस्ताव गरेको थिएँ । ठूलो दलको संसदीय दलको नेतालाई मुख्यमन्त्री बनाउने मेरो प्रस्ताव सर्वसहमतिले पास भएको थियो ।  माओवादीको पनि रुचि थियो । तर, प्रधानमन्त्रीले सहजै सहमति जनाउनुभयो । विश्वासको मत प्राप्त भएन । 

अदालतको आदेशपछि फेरि पनि उद्धव थापाकै नाममा सहमति भयो । सबैभन्दा ठूलो दलले विश्वासको मत आर्जन गर्न नसकेपछि दोस्रो दललाई दिने कुरा भयो । त्यतिबेला शेरबहादुरजी, कृष्ण्प्रसाद सिटौलाजी हुनुहन्थ्यो ।

उहाँहरुले हाम्रै दललाई दिनुपर्छ भन्नुभएन । हामी छलफल गर्छौँ भन्नुभएको पनि होइन । दुई पटक दिइएकै हो । हामीले विश्वासको मत पाउन सकेनौं, माओवादीका इन्द्र आङ्बोलाई दिऔं भन्नुभयो । 

राप्रपाले सभामुख र केही समितिको सभापति दिए आङ्बोलाई मत दिने कुरा भएको भन्ने थियो ।  तर, यसबीचमा एमालेले पनि मौका पायो । यसले कांग्रेसभित्रै असहज बनाइरहेको छ, जस्तो लाग्छ ।  अब त्यहाँ कसरी अघि बढ्ने भन्ने कठिन अवस्थामा उहाँहरु हुनुहुन्छ । राजनीतिमा एउटा घटना टर्‍यो भनेर सोच्ने होइन होला नि ? पछिसम्मको कुरा हुन्छ ।

यो कुराले स्वयम् शेखरजीलाई गाह्रो भएको छ । उहाँको भूमिकाबाट उहाँको टिमका गगन थापाजीहरु पनि खुसी हुुनुहुन्न ।  कांग्रेसभित्र पनि गठबन्धनबाटै गर्ने भए विकल्प व्यक्ति प्रस्तुत गर्छौं, जसलाई राप्रपाले पनि समर्थन गर्छ नभनेका परिणामले संगठनले क्षति बेहोर्नुपर्‍यो । नेतृत्वमाथि पनि प्रश्न उठिरहेको छ ।

शीर्ष नेताको बैठकमा यो कुरा आएन । जुन दिन इन्द्र आङ्बोलाई मुख्यमन्त्री बनाउने प्रस्ताव आयो ।  प्रधानमन्त्रीले पनि लफडा होला भनी कांग्रेसकै व्यक्ति आइदिए हुन्थ्यो जस्तो गर्नुभएको थियो ।  इन्द्र आङ्बोलाई नै बोलाएर कुरा गर्दा राप्रपाले समर्थन दिन्छु भनेको छ भनेपछि अघि बढिएको हो । 

उहाँहरु (कांग्रेसभित्र) राम्रो छलफल भएको रहेनछ । स्वयम् शेखरजीले यो व्यक्ति हुनुपर्छ भनेर जोडदार रुपले भनेको जस्तो लागेन ।

–प्रसंग बदलौं, नेकपा निर्माणको बहस चलिरहेकै छ । दोस्रो तहका नेता ‘होमवर्क’मा नै देखिनुहुन्छ । साम्यवाद प्राप्त गर्ने बहसजस्तै हो कि नेकपा निर्माणको आधार छन् ? 

एकपटक नेकपा बनेर शक्ति निर्माण भएको थियो । त्यसलाई हामीले ठीक ढंगले लैजान नसकेको हो ।  नेतृत्वले मिलाएर लैजान सकेन । नेकपा बनाउन आवश्यक छ भन्ने कुरा उठ्न थालेको छ ।  झगडालु दुई बच्चालाई एकै कोठामा राखी सर्प पठाएपछि दुवै मिलेका थिए रे । त्यस्तै अर्को सर्प जन्मन आवश्यक होला, नेपाली राजनीतिमा । 

त्यसपछि एकता प्रयास काम लाग्न सक्छ । त्यति छिटो एकता हुन्छ जस्तो लाग्दैन । एकता गर्नुपर्छ भन्ने सवाल शीर्ष नेताहरुबाट आउन थाल्नुपर्छ । एकताका कुरा त एमाले अध्यक्ष, माधवकुमार नेपालबाटै पनि आएको छैन । सबैले वाम एकता आवश्यक छ । 

यो राष्ट्रका लागि पनि आवश्यकता छ भन्ने कुरा बुझेर उभिनुभयो भने त्यो दिन धेरै टाढा छैन । तर मैले यतिखेर त्यो हुटहुटी देखेको छैन । 

–सबै दलमा नेतृत्व पुरानो छ । उसँग अनुभव छ । जोश–जाँगर चाहिँ छैन जस्तो देखिन्छ । यी दलहरुले आफ्नो आफ्नो दलको नेतृत्वको विकल्प खोज्ने अभ्यास थाले त्यो हुटहुटी जाग्न सक्छ ? 

नेकपाबारे क्रमशः कुरा उठ्न थालेको छ । केही समयमा परिपक्व हुन पनि सक्छ ।  तर, अहिले नै हाम्रो पार्टीको महाधिवेशन भइहाले माधव नेपाललाई अध्यक्ष छाड्न मन छैन । 

केपी ओलीलाई १० वर्ष अध्यक्ष हुनुपर्छ भनेर बोलिदिने दोस्रो तहका नेता भनिरहेका छन् । पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पनि छाड्ने अवस्था छैन । सबै पार्टीमा अरुलाई ‘लिडरसिप’ मान्ने अवस्था देखिँदैन । 

त्यसैले नेताहरुले प्रयत्न गरे भने विस्तारै अघि बढ्न सक्छ । अब सबै राजनीतिक दल एक ठाउँमा उभिएर राष्ट्रिय सहमति कायम गरौं भन्ने अवस्था बन्न सक्छ । परराष्ट्र मामिला, भ्रष्टाचारका मुद्दा, जनतालाई सेवा–सुविधा दिने मामिलामा हामी एक ठाउँमा जुटौं । जो सरकारमा आए पनि सहमति कार्यान्वयन गरौं भन्ने खालको राष्ट्रिय सहमति खोज्न जरुरी छ । 

जस्तो, संघीयतामा बहस भइरहेको छ । एकथरि मान्छे संघीयता खारेज गर भनेर सडकमा नारा लगाउन थालिसकेका छन् । संघीयताका बारेमा के गर्ने हो त ? कांग्रेस, माओवादी, एकीकृत समाजवादी, जनता समाजवादी, एमाले के बोल्ने ? केपी शर्मा ओलीजी आफैँ संघीयताको पक्षमा राम्रोसँग देखिनुहुन्न ।

प्रधानमन्त्री भएकै बेलामा प्रदेशलाई युनिट भन्नुभएको छ । त्यसो भएकाले यस्ता केही विषयमा राष्ट्रिय सहमति आवश्यक छ । त्यो विषयले विस्तारै एक ठाउँमा ल्याउन सक्छ । 
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बुधबार, कात्तिक १५, २०८०  १२:१७
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement