site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
कला
Nabil BankNabil Bank
मुस्ताङ चिनाउँदै छिरिङ फेन्जो
Sarbottam CementSarbottam Cement

काठमाडौं । उपल्लो मुस्ताङमा छ, ऐतिहासिक छोसेर गाउँ । यो छिरिङ फेन्जो गुरुङको गाउँ हो । अर्थात्, ‘मुस्ताङको कलाकार’ जन्मिएको ठाउँ हो । छिरिङ देश–विदेशमा परिचित छन् । चित्रकलामार्फत मुस्ताङ चिनाइरहेका छन् ।

उनले विद्यालयको पढाइ ५ कक्षासम्म मात्र हासिल गरेका छन् । त्यसपछि आफ्नो लक्ष्य भेट्न भौँतारिए ।

मुस्ताङ त्यसमाथि माथिल्लो मुस्ताङ अझै सहज रूपमा पुग्न सकिँदैन । त्यति बेला त अहिलेजस्तो मोटरबाटो पनि थिएन । जसले गर्दा त्यहाँका बालबालिकालाई पढाइ पूरा गर्न हम्मेहम्मे हुन्थ्यो । छिरिङलाई पढाइका लागि पोखरामा राखियो । पढाइमा भन्दा उनको रुचि चित्रकारितातिर बढी भयो ।

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

FB_IMG_16849904960081685430008.jpg

मुस्ताङमा चित्रकला आकाशको फलजस्तै थियो । तर, उनको रुचि सानैदेखि यसप्रति थियो । इच्छा थियो र उपाय निस्कियो, अनि चित्रकार बन्न सके । चित्रप्रतिको चाह र उत्सुकताले उनी कलाकारका रूपमा दरिए ।

Global Ime bank

जीवनको लक्ष्य नै चित्रकारितामा लाग्नु थियो । कलाकारका रूपमा देश–विदेशमा चिनिनु उनको स्वप्न थियो । छिरिङ पेन्टिङसम्बन्धी कलाको गहिराइमा पुगेर डुबुल्की मार्न चाहन्थे ।

उनी १६ वर्षको हुँदा कलाकार लाक्पा लामाले भेटे । उनकै पहिलो शिष्य बने छिरिङ । गुरु लाक्पाबाट पेन्टिङसम्बन्धी तालिम पाए । मुस्ताङका घरहरू, गुम्बाहरू, होटेलहरूको पेन्टिङमार्फत इन्टेरियर डिजाइन गर्न सिके । एक वर्ष गाउँमै पेन्टिङ सिकेपछि तिब्बतको सिगात्सेका तेन्जिङ निंगोको काठमाडौंस्थित स्कुल अफ तिब्बतियन थांकामा भर्ना भए । त्यहाँबाट उनले दुई वर्ष थान्का पेन्टिङको तालिम लिए । चित्रकारिता, पेन्टिङ र ल्यान्डस्केप तालिम एवं अध्ययन पूरा गरेपछि छिरिङको आयआर्जनको बाटो समेत खुल्यो ।

मुस्ताङमा कि त बालबालिका कि त वृद्धावृद्धा भेटिन्छन् । युवापुस्ता धेरैजसो विदेशिएका छन् । विदेश गएर कमाउने रहर छिरिङमा पनि जाग्यो । चित्रकारिताको अनुभव बटुल्दै गर्दा कोरिया हुइँकिए । त्यहाँको काममा ध्यानै गएन । वर्ष दिन बित्न नपाउँदै नेपाल फर्किए ।

FB_IMG_16849904539581685430007.jpg

छिरिङ भन्छन्, “पेन्टिङ र चित्रकारिताबाहेक अरू केही पनि सोच्न नसक्ने पो रहेछु । त्यसपछि मैले चित्रमार्फतै परिवार धान्न सक्छु भन्ने आत्मविश्वास बनाई नेपाल फर्केँ र चित्रकारितालाई नै पेसा बनाएँ ।”

उनी दृश्य हेरेर चित्र कोर्छन् । प्राकृतिक सुन्दरता नियालेर जस्ताको तस्तै हुबहु पानामा उतार्छन् । छिरिङको कमाइको स्रोत सिर्फ चित्रकारिता हो । यसकै कमाइले चार छोरीसहितको परिवारको खर्च सहजै धानेका छन् ।

छिरिङ हिउँदयाममा काठमाडौंमा हुन्छन्, बर्खायाममा आफ्नै गाउँठाउँतिर । कहिले पहाडका कुनाकन्दरातिर चित्र कोरिरहेका भेटिन्छन्, कहिले मुस्ताङका स्थानीय बालबालिकालाई चित्र कोर्न सिकाइरहेका देखिन्छन् ।

उत्तरी कोरला नाकादेखि दक्षिण १५ किलोमिटरयता पूर्वमा पर्छ उनको गाउँ । त्यहाँ गुरुङ समुदायको बस्ती छ । यो ‘गुफा नै गुफाको सहर’ पनि हो ।

मुस्ताङ आफैँमा अनौठो चित्रजस्तो छ । झन् माथिल्लो मुस्ताङ भन्नै परेन । यहाँ करिब २५ सय वर्षअघि शत्रुसँगको लडाइँबाट बच्नका लागि पहाडलाई खोपेर गुफा निर्माण गरिएको जनविश्वास छ ।

लोमान्थाङका भीरहरू खोपेर गुफा बनाइएको छ । लामा र झुमाहरूले आश्रयस्थलका रूपमा यी गुफा प्रयोग गरेको देखिन्छ । गुफा आफैँमा अद्वितीय मात्र छैनन्, तिनले प्राचीन मुस्ताङे जीवनलाई रहस्यमय बनाएका छन् ।

गुम्बा, मठमन्दिर र देवीदेवताका मूर्तिहरूको पेन्टिङमा पनि रमाउँछन्, उनी । ‘मुस्ताङको कलाकार’का रूपमा कलाकर्मीमाझ परिचित छन् ।

माथिल्लो मुस्ताङमा पुराना गुम्बा र मठमन्दिर जीर्ण भइसकेका थिए । पुनर्निर्माण आवश्यक थियो । उनले इटालियन भित्तेचित्रकार लुइजी फिएनीसँग सहकार्य गर्दै त्यहाँका पुरातात्त्विक महत्त्वका वस्तुहरूमा पेन्टिङको काम पूरा गरे ।

FB_IMG_16849904594681685430007.jpg

उनले पाँचपटक एकल चित्रकला प्रदर्शनी गरिसकेका छन् । राष्ट्रिय चित्रकला प्रदर्शनीमा १२ पटक सहभागी भइसकेका छन् । छिरिङ फेन्जोले जापान र फिलिपिन्समा समेत एकल चित्रकला प्रदर्शनी गरिसकेका छन् ।

उनले गाउँघरमा चिकलासम्बन्धी तालिम निःशुल्कै दिन्छन् । आयआर्जनका लागि आउटडोर, इनडोर, थांका पेन्टिङ र फर्निचरलगायत सामग्रीमा आकर्षक बुट्टा भर्छन् । पेन्टिङ गर्छन् ।

“आफूले सिर्जना गरेको सामग्री गाउँठाउँमा पस्कन पाउँदा खुसी लाग्छ,” उनी भन्छन्, “मेरो काममा म पूर्ण सन्तुष्ट छु ।”

काठमाडौंंमा मुस्ताङ महोत्सवको तयारी पनि गरिरहेका छन् । त्यहाँको सौन्दर्य, कला, वेशभूषा, संगीत, रहनसहन, खानपान सबैले थाहा पाऊन् भन्ने उनको उद्देश्य हो । यो नयाँपुस्तामाझ संस्कृतिलाई जीवन्त राख्न उनको पहल पनि हो ।

आफ्नो नामले भन्दा मुस्ताङको कलाकारका रूपमा चिनिएकैमा दंग छन् । उनी भन्छन्, “मेरो कामले मलाई चिन्छन्, योभन्दा बढी खुसी अरू के होला र ?”
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: मंगलबार, जेठ १६, २०८०  १२:४१
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement