site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
राजनीति
Nabil BankNabil Bank
Sarbottam CementSarbottam Cement
‘चिर्कटो’मा अडिएको गठबन्धन, चलखेलको असर तिहारपछि ! 
Ghorahi CementGhorahi Cement

काठमाडौं । कोसी प्रदेशमा देखिएको राजनीतिक संकट एउटा ‘चिर्कटो सहमति’सँगै दुर्घटनाबाट जोगिएको छ ।  कोसी प्रदेशमा सरकार गठनमा उत्पन्न राजनीतिक दाउपेचसँगै कांग्रेस र केन्द्रीय सत्ता गठबन्धनलाई संकटसामु पु¥याएको थियो ।

कांग्रेस नेता शेखर कोइराला समूह निकट एक नेताका अनुसार कोसीमा शेखर समूहका केदार कार्कीले २ वर्ष मुख्यमन्त्रीको नेतृत्त्व गर्ने र बाँकी समय एमालेले पाउने छ । कोसी प्रदेश कांग्रेस नेता शेखर कोइराला र कृष्ण सिटौलाको गृह प्रदेश हो । 

त्यस अतिरिक्त महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्मा, सहमहामन्त्री भिष्मराज आङ्दम्बे, पार्टी प्रचार विभाग प्रमुख मीन विश्वकर्मा, नेता मिनेन्द्र रिजाललगायत प्रभावशाली नेताहरूका गृहप्रदेश पनि हो । कोसीमा संविधानको धारा १६८ को उपधारा ५ अनुसार सरकार बनाउने विषयले विगत केही दिनदेखि नेपाली राजनीति तंरगित छ । 

Agni Group

केन्द्रीय सत्ता गठबन्धनले माओवादीलाई मुख्यमन्त्री छाड्ने निर्णयमा गठबन्धनको ठूलो दल कांग्रेसभित्र ‘इगो’ को खेल सुरु भएको थियो । 

माओवादीले इन्द्र आङ्बोलाई मुख्यमन्त्री बनाउन प्रधानमन्त्री पुष्कमल दाहाल प्रचण्ड, कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा एकीकृत समाजवादी उपाध्यक्ष राजेन्द्र पाण्डे सहमतिपछि कांग्रेसभित्रै शेखर समूहले विद्रोह गरेको थियो । 

Global Ime bank

शेखर समूहले कांग्रेसका ८ सांसदले एमालेसँग मिल्दै केदार कार्कीलाई मुख्यमन्त्री बनाउन अघि मात्र बढाएन मुख्यमन्त्री बनाइछाड्यो । कार्कीले बुधबार विश्वासको मत लिने गरी प्रदेशसभा बैठक बोलाइएको छ ।

मुख्यमन्त्री गठबन्धनबाटै हुनुपर्ने र कांग्रेसको सर्वस्वीकार्य नाम हुनुपर्ने प्रधानमन्त्री प्रचण्डको धारणा थियो । 

तर कांग्रेस सभापति देउवा कार्कीको पक्षमा थिएनन् । यस्तै नेता कृष्ण सिटौला, महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्मालगायत नेताहरू पनि कार्कीको पक्षमा थिएनन् । उनीहरूले दलका नेता उद्धव थापा मुख्यमन्त्री बन्ने अवस्था नभए माओवादीलाई नेतृत्व दिनुपर्ने धारणा राखेका थिए । 

शेखर समूहले विद्रोह गर्दा उनीहरू पक्षमा थिएनन् । तर, शनिबार बिहान प्रचण्ड, देउवा र कोइरालाको बैठक बस्यो । बैठकले कार्कीलाई मुख्यमन्त्री बनाउने र गठबन्धन जोगाउने गरी कागजको सानो टुक्रामा ‘चिर्कटो सहमति’ गरे । जुन राजनीतिमा ‘चिर्कटो सहमति’ नामकरण भएको छ ।

‘फर्गिभ बट नट फर्गेट’ अवस्थामा कांग्रेस 

उक्त हस्तलिखित सहमतिको बुँदा कोइरालाले लेखेको र पालना हुनेमा कांग्रेस संस्थापन पक्ष ढुक्क छ । कांग्रेसले कोसी प्रदेशका विद्रोही पक्षलाई कारबाही गरेन । एमालेले कोसीबाट सुरु गरेको सत्ता राजनीतिको खेल तत्कालका निम्ति असफल भएको बुझाइमा कांग्रेस संस्थापन पक्ष छ । 

सभापति देउवाका विश्वासपात्र प्रचार विभाग प्रमुख मीन विश्वकर्माको शब्दमा ‘सहमतिसँगै अब सबै विषय सेलाए जस्तो देखिन्छ । तर ‘फर्गिभ बट नट फर्गेट’ अवस्थामा पार्टी चुपचाप बसेको छ । कल्पना बाहिरको राजनीतिक दुर्घटना हतार–हतार व्यवस्थापन भएको छ, तर अझै बिट मार्न बाँकी छ ।’

चिर्कटो सहमतिपछि पनि कांग्रेस ढुक्क देखिँदैन । “सायद ! फर्गिभ बट नट फर्गेट हुन सक्छ,’’ विश्वकर्माले बाह्रखरीसँग भने, “यसको अर्थ केन्द्रीय समिति कार्यसम्पादन समितिलगायतका फोरममा यी विषय उठ्छ । त्यसपश्चात् मात्र बिट मारिएला !”

संस्थापनको बुझाइ : कोसीमा कांग्रेस सफल, शेखर समूहको व्यवस्थापन 

कोसीमा आफ्नो समूहबाट मुख्यमन्त्री बन्ने नदेखिएपछि शेखर कोइराला समूहले विद्रोहका लागि चरणवद्ध तयारी गरेको थियो । 

समूहका एक नेताले एमालेसँग चरणवद्ध संवाद भएपछि मात्र विद्रोह सम्भव भएको बताउँछन् । त्यहीकारण प्रधानमन्त्री प्रचण्ड, कांग्रेस सभापति देउवालगायतका झस्किएका हुन् ।

यतिमात्र होइन, यसको पराकम्प केन्द्रमा पनि पर्ने भय र गठबन्धन टुट्न सक्ने डरमा देउवा थिए ।  तर विद्रोही सांसदलाई कारबाही गर्दा अप्ठ्यारो पर्ने भयका कारण देउवा संवादमा सक्रिय भएका हुन् । 

देउवा तीनै व्यक्ति हुन् जसले तत्कालीन पार्टी सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालासँग असन्तुष्टि राख्दै पार्टी विभाजन गरेका थिए ।  त्यसको प्रभाव र असर थाहा पाएका उनले पार्टी दुर्घटना गराएर कलंक बोक्न नचाहेको उनकै समूहका नेताहरू बताउँछन् ।

नेता विश्वकर्मा कोसी प्रदेशको राजनीतिक दाउपेचमा कांग्रेस विजयी भएको दाबी गर्छन् ।  कोसीले समूह व्यवस्थापनमात्र होइन कांग्रेसभित्र कोरिनसक्ने विभाजनको रेखा पनि त्यही ‘चिर्कटो’ सहमतिले जोगाएको बुझाई उनको छ । 

“कोसी प्रकरणमा कांग्रेस सफल भयो मुख्यमन्त्री पनि पायो । कांग्रेसभित्रको विग्रह पनि रोकियो र प्रदेशमा एमालेसँगको सहकार्यको प्रारम्भ पनि भयो,” उनले भने । 

एमालेसँग केन्द्रमा सहकार्य हुन सक्छ भन्ने प्रश्नका हकमा भने उनले ठाडै अस्वीकार गरे ।  “धेरै परको कुरा नसोचौं । एमालेले सहकार्य प्रदेशको सन्दर्भमा मात्र कुरा गरिएको हो,” उनले भने ।

तिहार पछि राष्ट्रिय राजनीतिमा ‘खिचडी’ पकाउने तयारी ! 

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र समूहको सम्बन्ध स्थापित गर्न कांग्रेस सांसद सुनील शर्माले पनि भूमिका खेलेका थिए । प्रस्तावसहित बालकोट धाउनेमा उनै शर्मा थिए ।  शैक्षिक प्रमाणपत्रको विषयमा सरकारले नियन्त्रणमा लिएपछि शर्मा सार्वजनिक रूपमा गठबन्धनको विरोधमा छन् । 

उनले सरकारको विरोधमात्र हैन एमाले अध्यक्ष केपी ओलीको प्रशंसा सार्वजनिक मञ्च र संसद बैठकमा समेत गरे । उनलाई एमाले सांसदहरुले साथ दिए । शेखर कोइराला निकट केन्द्रीय नेताहरू पेलानको हद नाघेपछि विद्रोह गर्न बाध्य भएको बताउँछन् । उनीहरू तत्कालका निम्ति विद्रोह रोकिए पनि चाडपर्वपछि सत्ता खिचडी पकाउने बताउँछन् । 

एमाले–शेखर नजिक बनाउन भूमिका खेलेका सांसद शर्मा दसैँ–तिहारपछि माओवादी सरकार फ्याक्ने गरी प्रयास हुने दाबी गर्छन् ।  “प्रचण्ड नेतृत्वको यस्तो सरकार राखेर पनि हुन्छ र ? यसले गरेका नराम्रो कामको अपजस पनि हामीले भोग्नु परिरहेको छ । यस्तो सरकार बोक्न सकिन्न,” उनले भने । 

शर्माको दाबी अनुसार चाडपर्व सकिएपश्चात् माओवादीले नेतृत्व लिएको प्रदेशमा पनि एमालेलाई इन्ट्री गराउने तयारी छ ।  यस्तै, केन्द्रमा पनि कांग्रेस–एमाले मिलेर सरकार बनाउने र उक्त सरकारमा राप्रपालाई पनि ल्याउने गरी निरन्तर प्रयास शेखर समूहले गर्ने दाबी उनको छ । 

“चाडपर्वपछि अरु ६ प्रदेशमा कांग्रेस भएको ठाउँमा कांग्रेसलाई निरन्तरता दिने र बाँकी ठाउँमा एमालेसँग सहकार्य गरेर माओवादीलाई सत्ताच्यूत गर्ने हाम्रो तयारी हो,” शर्माले भने, “केन्द्रमा पनि एमालेसँग मिलेर माओवादी फ्याँक्ने हो । सके शेखर दाइ नभए अर्को पात्रलाई प्रधानमन्त्री बनाउने हो ।”

अर्का केन्द्रीय सदस्य गोविन्द पोखरेल भने तलको सफलताले समूहमाथि भएको पेलानको जवाफ भएको तर्क गर्छन् ।  तर उनी तिहारअघि उलटपुलट हुने सम्भावना देख्दैनन् । “चाडपर्व अघि केही हुँदैन, त्यस्तो तयारी पनि छैन । त्यसपश्चात् हेरौं, राजनीतिक कुन दिशामा अघि बढ्छ,” उनले भने । 

कोसी प्रदेशबाटै प्रतिनिधित्व गर्ने अर्का केन्द्रीय सदस्य रामहरि खतिवडा एमालेसँग सत्ता सहकार्यको सम्भावना देख्दैनन् ।  उनी प्रदेशको राजनीतिक समीकरणले केन्द्रमा कुनै असर गर्छ भन्ने विश्वास गर्दैैनन् । 

“माथि केही असर गर्दैन । कोसीमा कसैको बहुमत नहुँदा यो अवस्था आएको हो । यसले केन्द्रीय गठबन्धनमा केही असर गर्दैन,” खतिवडाले भने । 

कोसीमा हुनसक्ने सम्भावित मध्यावधि निर्वाचन रोक्न आफूहरुले कदम चालेको मुख्यमन्त्री केदार कार्कीले पनि बताइसकेका छन् ।  कार्की मुख्यमन्त्री नियुक्त भएसँगै काठमाडौंमा शेखरमात्र होइन शेरबहादुर देउवा र एमाले अध्यक्ष ओलीसँग संवाद गरिसकेका छन् ।

माओवादी अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले पनि कार्की गठबन्धनकै मुख्यमन्त्री भएको भाषण गरिसकेका छन् ।  तर, कार्कीले गठबन्धनको मुख्यमन्त्री भन्दा पनि सपथ लिने समयमा एमालेका राम रानालाई मन्त्री बनाएपछि गठबन्धन कि एमालेसँगको सहकार्य भन्ने प्रश्न उठेको छ । 

केन्द्रीय सदस्य सञ्जय गौतमले शुक्रबारको प्रतिनिधि सभा बैठकमै गठबन्धन सरकारले देशको गरेको अपेक्षाअनुसार काम गर्न नसकेको र व्यवस्था नै अप्ठेरोमा रहेका कारण राष्ट्रिय सहमतिको सरकार आवश्यक रहेको बताएका थिए । 

उनले कांग्रेसको नेतृत्वमा सहमतिको सरकार आवश्यक भएको जिकिर गरेका थिए । यी यावत् घटनाले कांग्रेस केन्द्र सरकार फेर्ने मनस्थितिमै छ । 

महामन्त्री गगनकुमार थापा, सांसद प्रदीप पौडेल लगायत नेताहरू यो सरकार छाडेर कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्नुपर्ने धारणा राखिरहेका छन् । त्यसैले पनि केन्द्र राजनीतिमा पनि कोसीको बाछिटा आइपुग्ने सम्भावना नकार्न सकिँदैन । 

“कोसीमा कांग्रेसले आफूभित्र विकल्प खोजेर पात्र अघि बढाएको भए यो परिस्थिति आउने थिएन । विकल्प दिएको भए हुन्थ्यो तर, माओवादीलाई दिएपछि यस्तो परिस्थिति आएको हो,” गौतमले भने, “थप विषयमा छलफल भएको छैन र एमालेसँग पनि कुनै लिखित सहमति भएको छैन ।”
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: सोमबार, असोज २९, २०८०  १७:४७
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
Nepal TelecomNepal Telecom
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
NepatopNepatop
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
सुरक्षामा कमजोरी, जनतालाई कष्ट
सुरक्षामा कमजोरी, जनतालाई कष्ट
ICACICAC