site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
ब्लग
Nabil BankNabil Bank
Sarbottam CementSarbottam Cement
के सोचेँ मैले के भयो अहिले !

विसं २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलनबाट म पनि अलग रहन सकिन । त्यतिवेला म नौ कक्षामा पढ्दै थिएँ । विद्यार्थी आन्दोलनका दौरानमा मेरो सहकार्य नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीसँग सम्बन्धित तत्कालीन अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन ( अनेरास्ववियु) सँग भयो । त्यस समयमा विद्यालय स्तरमा अनेरास्ववियुको वर्चस्व थियो । हाम्रो विद्यालयमा सो संगठनका प्रखर र प्रभावशाली विद्यार्थी नेताको रूपमा दिपक थापा र केशव थापा थिए ।

मेरो उनीहरूसँगको सम्पर्कका कारण उनीहरूप्रति लगाव रहन गयो । अर्थात्, म उनसीहरूसँग प्रभावित हुन पुगेँ । उनीहरूले उपलब्ध गराएका कम्युनिस्ट पार्टीका पुस्तक, दस्तावेजहरू पढ्न थालेँ । ती पुस्तकको अध्ययन गरिसकेपछि गरिबको भलाइ गर्ने पार्टी त कम्युनिस्ट पार्टी पो रहेछ भन्ने मेरो बुझाइ बन्यो । हाम्रो परिवारको गरिबी नै मलाई कम्युनिस्ट बन्नका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्यो ।

 

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

अनेरास्ववियुमा आबद्ध भएर त्यतिबेला विद्यार्थी आन्दोलनमा लाग्ने एउटै कक्षाका साथीहरूमा टौखालका अष्टकाजी श्रेष्ठ, सुन्थानका रमेश खड्का, पनौतीका पुष्पदास स्याउला, भङ्गलाका विदुर के.सी. र म लगायत थुप्रै साथी थियौँ । खासगरी मलाई कम्युनिस्ट बन्न प्रेरणा दिने टौखालका दिपक थापा थिए ।

उनले मलाई मार्क्सवादी, लेनिनवादी थुप्रै पुस्तक पढ्न दिन्थे । त्यतिबेला मोदनाथ प्रश्रितद्वारा लिखित ‘पचास रुपैयाँको तमसुक’ नाटक निक्कै चर्चित थियो र मार्मिक पनि । मलाई पनि उक्त नाटकले निक्कै प्रभावित बनायो । भावुक बनायो । मलाईमात्र होइन हाम्रो परिवारलाई नै भावुक बनायो । अझ भन्ने हो भने उक्त नाटकले हामी सबैलाई रुवायो । पचास रुपैयाँको तमसुक हाम्रो भोगाइसँग मेल खान गएकाले पनि हामीलाई छोएको हो ।

Global Ime bank

 

उक्त नाटकमा एक सामन्ती शोषकले गरिवलाई ५० रुपैयाँ ऋण दिएर तमसुकमा ५०० बनाइ किर्ते गरेर शोषण गरेको उल्लेख छ । यसले पञ्चायतकालीन कालरात्रिमा शोषक सामन्तीबाट गरिबलाई गरिएको अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमनलाई चित्रण गरिएको छ । त्यस नाटकले त्यतीवेला धेरैलाई कम्युनिस्ट बनाउने काम गरेको थियो ।

 

यसैगरी रामेश, रायन, जीवन शर्मा र जेबी टुहुरे आदि थुप्रै जनकलाकारको हृदयस्पर्शी प्रगतिशील गीतले जुरुकजुरुक बनाउँथ्यो । गीत सुनेपछि लाग्थ्यो – तुरुन्तै गएर शोषक सामन्तीलाई सिध्याइदिऊँ । त्यतिबेला माओको रेड बुक, मोहनविक्रम सिंहद्वारा लिखित ‘ पेमालामा प्रश्नोतर माला ’ माकुरा र झिंगाजस्ता प्रगतिशील पुस्तक अध्ययन गरेर मजस्ता धेरै युवा कम्युनिस्ट भएका थिए ।

हामीलाई प्रशिक्षण दिन अनेरास्ववियु केन्द्रीय कार्यालयबाट टंक कार्कीहरू पनौती जानुहुन्थ्यो । उहाँहरूले हामीलाई कम्युनिस्ट पार्टीका बारेमा र तत्कालीन राजनीतिक परिस्थिति र हाम्रो दायित्वको बारेमा प्रशिक्षण गर्नुहुन्थ्यो । तत्कालीन भूमिगत अवस्थामा प्रशिक्षणलगायत क्रियाकलापहरु गर्ने काम अत्यन्तै खतरापूर्ण थियो । यस्तो परिस्थितिमा पनि इन्द्रायणी शाक्यले खतरा मोलेर प्रशिक्षणका लागि आफ्नो घर उपलब्ध गराउनुभएको थियो ।

 

विद्यार्थी आन्दोलनका दौरानमा 

पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका संस्थापक जुल्फिकर अली भुट्टोलाई सैनिक शासक जियाउल हकले फाँसीमा झुन्ड्याएर हत्या गरेपश्चात उक्त हत्याको विरुद्धमा नेपालमा विद्यार्थी आन्दोलन सुरु भयो । पंचायती व्यवस्थाका माध्यमबाट निरंकुश तानाशाही सामन्ती राजतन्त्रबाट भएको क्रूर अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमन र उत्पीडनविरुद्धमा नेपालमा पनि सशक्त आन्दोलनको आवश्यकता खड्किएको थियो ।

संयोगवश भुट्टोको हत्या नेपाली विद्यार्थीका लागि आन्दोलन गर्ने उपयुक्त निहुँ बन्न पुग्यो । अन्ततः भुट्टोको हत्याको विरुद्धमा सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन निरंकुश पंचायती शासनका विरुद्धको आन्दोलनमा परिणत भयो । क्रमशः यो आन्दोलनले देशव्यापी रूप लियो । विद्यार्थीहरूको अगुवाइमा भएको आन्दोलनबाट म पनि अछुतो रहन सकिन ।

म पनि त निरंकुश तानाशाही सामन्ती शासनबाट मुक्ति चाहन्थेँ । त्यसैले अनेरास्ववियुमा आबद्ध रहेर म अरू साथीहरूसँग आन्दोलनमा होमिएँ । आन्दोलनको सहयात्रामा दीपक थापा, केशव थापा, अष्टकाजी श्रेष्ठ, सहदेव थापा, रमेश खड्का, रामवावु खत्री, पुष्पदास स्याउला, विदुर केसी, नारायण श्रेष्ठ, देवलक्ष्मी स्याउला, ईन्द्रायणी शाक्यलगायत थुप्रै विद्यार्थीको संलग्नता थियो ।

हामी प्रहरीको आँखा छल्दै राति राति सामन्ति सत्ताका विरुद्धमा लेखिएका पोस्टर टाँस्ने गर्थ्यौँ । छाप्ने पैसा नभएका कारण हातले बनाएको निङ्गालाको कलमले मसीमा चोपेर लेखिएको पोस्टरको प्रयोग गर्थ्यौँ । राम्रो अक्षर भएका रमेश खड्का पोस्टर लेख्ने काम गर्थे ।

हुन त त्यतिखेर पोस्टर छाप्ने छापाखाना पनि त्यति थिएन र भएका छापाखाना पनि प्रहरी प्रशासनको डरले छाप्न मान्दैनथे । पोस्टरिङबाहेक त्यतिखेरका विरोधका कार्यक्रममा कोणसभा, नाटक प्रदर्शन, सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू हुन्थे । नाटक प्रदर्शन, सांस्कृतिक कार्यक्रम रातको समयमा लुकेर गर्नुपर्थ्यो । प्रहरीले चाल पायो भने समातेर यातना दिन्थ्यो ।

समातिएकाहरुलाई कति क्रूर यातना दिइन्थ्यो भने हातको औंलाको नङभित्र पिन घुसारेर वा कडा खालको गिट्टीमाथि नाङ्गो घुँडा र कुहिना टेकाएर हिँड्न लगाउँथे । प्रहरीबाट सुरक्षित हुँदै छिपाउ बाटोको प्रयोग गर्नुपर्थ्यो । सिधा बाटो हिँड्यो भने प्रहरीले गिरफ्तार गर्थ्यो ।

विसं २०३५ साल चैत महिनाको दिन थियो । दिनको ४ बजे बनेपाको त्रिभुवनको सालिक रहेको चोकमा चारतिरबाट आएर जम्मा हुने र १० मिनेट कोणसभा गरेर तितरवितर भै बुडोलको महादेव पोखरी जाने बाटो नजिकै एउटा घरमा गएर साँझ बस्ने योजना बनाइएको थियो । सोही योजनाअनुसार भाषण गर्न भनेर एकजना विद्यार्थी नेता ( नाम बिर्सिएँ ) सालिकको पेटीमा उभिएर दुई मिनेट के बोलेका थिए प्रहरी आएर हामी सबैलाई तितरवितर बनायो ।

समाउन भने कसैलाई सकेन ।

त्यसपछि हामी अलगअलग बाटो भएर गहुँबारी हुँदै पूर्वयोजनाअनुसार तोकिएको घरमा पुग्यौँ । त्यतिबेलासम्म साँझ परिसकेको थियो । हामी उक्त घरमा भएको शंका गरेर प्रहरीले रातभर घेराबन्दी गरिरह्यो । हामी ७ जना थियौँ । प्रहरीले थाहा नपाओस् भनेर घरधनीले हामीलाई बुईँगलमा लगेर राखिदिएका थिए ।

बुईँगलभर मकैको खोस्टा राखिएको थियो । अँध्यारो भएकोले खाना खाँदा पनि मकैको भुत्ला मुखभित्र पस्थ्यो । आँखा झिमिक्कै नगरी रातभर जाग्राम बस्यौँ । लगभग विहानको ४ बजे घरधनीबाट प्रहरीले छाडेको जानकारी पाएपछि हामी तुरुन्तै निस्केर छुपाउ बाटो प्रयोग गर्दै पनौती गयौँ । यसरी हामी प्रहरीको गिरफ्तारीबाट बच्न सफल भयौं ।

केही समयपश्चात दीपक थापा गिरफ्तारीमा परे । दिपक थापाले नै मलाई कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लाग्न प्रेरणा दिएका थिए । गाईवस्तु चराउन गएकै पाखामा गएर वस्तु बाध्न लगाएर पनौती बजारमा संगठनको काममा लिएर जान्थे ।

यसरी ३६ सालमा जे सोचेर, जुन सपना बोकेर कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लागियो ती सबै सपना पानीका फोका बन्न पुगे । सपना सपनामै सीमित रहे । न्याय, समानता र स्वतन्त्रतामा आधारित सुन्दर समाज निर्माणको सपना, गाँस, वास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी सबैको पहुँचमा पुग्छ र यसका लागि कोही तड्पिनु पर्दैन भन्ने सपना सबै चकनाचुर भए । अर्थात् - ‘ के सोचेँ मैले के भयो अहिले’ हुनपुग्यो ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: शुक्रबार, असोज १२, २०८०  ०९:५६
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय