site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
विदेश
Global Ime bankGlobal Ime bank
राजनीतिज्ञ, ज्योतिषी र त्यो हत्या : जसले बदल्न सक्छ एउटा देश !

कजाखस्तान । युरोपेली मुलुक कजाखस्तानमा एक हाई प्रोफाइल हत्याको घटनाले घरेलु हिंसाको समस्यालाई सतहमा ल्याइदिएको छ । कुनै बेला निकै शक्तिशाली मानिएका राजनीतिज्ञकी पत्नीको हत्या आरोपमा दोषी ठहर्‍याउनुका साथै व्यापक दबाबबीच घरेलु हिंसा रोक्न एउटा नयाँ कानुन पनि ल्याइएको छ ।

यसले मानिसमा आशा जगाएको छ– यसखालका अरू पीडितलाई पनि अब न्याय मिल्नेछ । यो मामिला एक पूर्वमन्त्रीसम्बन्धी हो, जसले आफ्नै पत्नीको हत्या गरेका थिए । त्यसबारे अदालतले अध्ययन गर्दा तथ्य निकै गम्भीर थिए ।

देशका पूर्वअर्थमन्त्रीले कुटपिट गरी आफ्नी पत्नी सल्तनत नुकेनोवाको हत्या गरेका थिए । यो दृश्य आंशिक रूपमा सीसीटीभी क्यामेरामा कैद भएको थियो । राजधानी अस्तानामा एउटा रेस्टुरेन्टमा भेटिएको फुटेजमा स्थानीय समयानुसार बिहान ७.१५ बजे कुआंडिक विशिम्बायेवले आफ्नी पत्नी सल्तनतमाथि लात्ती र मुड्की प्रहार गर्दै गरेको देखिएको थियो । अनि, उनको कपाल तानेर विशिम्बायेवले घिसारिरहेका थिए । तर, यसको अघिल्लो १२ घण्टासम्म के भयो भन्ने बारेमा प्रस्ट छैन ।

Dabur Nepal
NIC Asia

यसक्रमका केही फुटेज उनको मोबाइल फोनबाट प्राप्त भएको छ, जसलाई अदालतमा पेस गरिएको छ । तर, सार्वजनिक गरिएको छैन । एउटा अडियोमा सुनाइएअनुसार, विशिम्बायेवले एक अर्को पुरुषका विषयमा सल्तनतलाई अपमानित गर्दै प्रश्न सोधिरहेका छन् ।

अदालतमा सुनाइएअनुसार, विशिम्बायेवले कैयौँपटक एक ज्योतिषीलाई फोन गरेका थिए । जबकि, उनकी पत्नी बेहोस थिइन् । त्यहाँ कुनै क्यामेरा थिएन । अन्त्यमा ८ बजे एउटा एम्बुलेन्स बोलाइयो । त्यति बेलासम्म उनको हत्या भइसकेको थियो । पोस्टमार्टम रिपोर्टका अनुसार, उनको हत्या ६ वा ८ घण्टाअघि नै भइसकेको थियो ।

अदालतमा पेस गरिएको फरेन्सिक रिपोर्टमा सल्तनतको टाउकोमा गहिरो चोट लागेको देखिएको थियो । टाउकोमा २३० एमएल रगत जम्मा भएको देखिएको थियो । अदालतमा बताइएअनुसार, उनको गला दबाउने प्रयास समेत गरिएको थियो ।

रेस्टुरेन्टमा यो घटना भएको थियो । त्यहाँ विशिम्बायेवका नातेदार बाखित्जान बौझानोव निर्देशक थिए । घटना लुकाएको आरोपमा उनलाई चार वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो । अदालतमा सुनुवाइका क्रममा दाबी गरेअनुसार, विशिम्बायेवले उनलाई फुटेज डिलिट गर्न भनेका थिए ।

यही १३ मेमा अस्तानाको सर्वोच्च अदालतले ४४ वर्षीय विशिम्बायेवलाई ३१ वर्षीया सल्तनतको क्रुरतापूर्वक हत्या गरेको अभियोगमा २४ वर्षको जेल सजाय सुनाएको छ ।

कजाखस्तानमा हरेक वर्ष सयौँ महिला आफ्ना लाइफ पार्टनरको हातबाट मारिने गरेका छन् । तर, सजाय निश्चित गर्न सजिलो छैन । संयुक्त राष्ट्रसंघको अनुमानानुसार, देशमा भएका घरेलु हिंसाका चारमध्ये केवल एउटा मामिला मात्र अदालतसम्म पुर्‍याइन्छ । सल्तनतका भाइ भन्छन्, “कजाख महिला पहिलेदेखि नै चिच्याइरहेका छन् । तर, उनीहरूको सुनुवाइ भइरहेको छैन ।”

सल्तनतको बाल्यकाल रुसको सीमास्थित कजाखस्तानको पावलोदार सहरमा बितेको थियो । स्कुले शिक्षापछि उनी पूर्वराजधानी अल्माइटी गएकी थिइन् । त्यहाँबाट केही दिनका निम्ति आफ्ना एक मात्र भाइ ऐटबेक अमानगेल्डीका साथमा रहेकी थिइन् । ऐटबेकले बताएअनुसार, त्यसक्रममा राजनीतिज्ञसँग सम्बन्ध बढेको थियो । उनीहरूबीचको सम्बन्ध सुमधुर भएको थियो । तर, विवाहको एक वर्षभित्रै सल्तनतको हत्या गरियो ।

रिपोर्टका अनुसार, विशाम्बयेवलाई सन् २०१७ मा घुसखोरीको मामिलामा गिरफ्तार गरिएको थियो । र, १० वर्षको सजाय सुनाइएको थियो । तर, तीन वर्ष जेलमा बसेपछि उनी छुटेका थिए । सो समयमा सल्तनत एक ज्योतिषीका रूपमा काम गर्थिन् । उनका भाइका अनुसार, उनी जब नौ वर्षकी थिइन्, ‘गड मदर’ले उनलाई ज्योतिषको एउटा पुस्तक दिएकी थिइन् । त्यही बेलादेखि उनलाई यसतर्फ रुचि बढेको थियो । उनले बताए अनुसार, उनकी बहिनी बहुत खुस मिजास थिइन् । उनको सपना एक ज्योतिष स्कुल खोल्ने थियो । उनका भाइका अनुसार, उनी विभिन्न समस्यामा परेका महिलाको मद्दत गर्थिन्, चाहे परिवारका साथ परेसानीको मामिला होस् वा विवाहमा अप्ठ्यारो वा अरू ।

आफ्नो बयानका क्रममा ऐटबेकले जनाएअनुसार, विशिम्बायेवले सल्तनतसँग सुरुमा भेट्ने प्रयास गरेका थिए । तर, उनले इन्कार गरेकी थिइन । यद्यपि, उनीहरूबीच पछि भेट र कुराकानी भएको थियो ।

कुराकानीको केही महिनाभित्रै उनीहरूले विवाह गरे । तुरुन्तै समस्या पनि सुरु भयो । सल्तनतले चोट लागेका विभिन्न तस्बिर आफ्नो भाइलाई देखाएकी थिइन् । अनि, कैयौँपटक आफ्नो पतिलाई छोड्ने प्रयास गरेकी थिइन् । सल्तनतले आफूलाई मन पर्ने नोकरी छोडेपछि विशिम्बायेवले उनलाई अलगथलग गर्ने प्रयास गरिरहेका थिए । उक्त क्रम हत्यासम्म अघि बढ्यो ।

अदालतको फैसलामा न्यायाधीशले हत्यालाई क्रूरता भनेका छन् । विशिम्बायेवले शारीरिक नोक्सानी पुर्‍याएको स्वीकार गरे, जसका कारण सल्तनतको मृत्यु भयो । तथापि, यो सुनियोजित नभएको उनले बताइरहे । सुनुवाइका क्रममा विशिम्बायेवले न्यायाधीशलाई निष्पक्ष हुन अपिल गरे । उनका वकिलले ऐटबेकसँग सल्तनतको निजी सम्बन्धका बारेमा सवाल गरेका थिए । उनलाई दोषी ठहर्‍याउन उनले प्रयास पनि गरेका थिए ।

हिंसाविरुद्ध लड्नु साहसी कार्य
पूर्वी युरोप र मध्य एसियाका निम्ति एम्नेस्टी इन्टरनेसनलका उपनिर्देशक डेनिस क्रिवोशिव भन्छन्, “यदि, पीडितले अपराधका लागि उक्साएको पाइयो भने पीडितलाई पनि दोषी ठहर्‍याउन सकिन्छ । उसमाथि परिवार बर्बाद पारेको वा पति, अभिभावक र सासूससुराको इज्जत नगरेको दोष लगाउने गरिएको छ ।”

उनका अनुसार, घरेलु हिंसाको रिपोर्ट गर्नु साहसी कार्य हो । यस्ता उजुरी निकै कम पर्ने गरेको उनले बताए । संयुक्त राष्ट्रसंघको अनुमानानुसार, हरेक वर्ष करिब ४०० कजाख महिलाले घरेलु हिंसाका कारण ज्यान गुमाउँछन् । तुलना गर्ने हो भने यो आँकडा २०२३ मा इंग्ल्यान्ड र वेल्समा ७० थियो ।

कजाखको गृह मन्त्रालयका अनुसार, २०१८ देखि २०२२ का बीचमा घरेलु हिंसाका घटनामा १४१.८ प्रतिशतले बढोत्तरी भएको थियो ।

जब सल्तनतको अन्तिम घडीको जानकारी अदालत कक्षको लाइभ स्ट्रिमबाट देशको सामुन्नेमा आयो, तब सरकारलाई कडा कदम चाल्न बाध्य पार्‍यो । सोसल मिडियामा बहस चर्कियो र घरेलु हिंसाको कानुनमा सुधार ल्याउन माग गरिएको याचिकामा डेढ लाख मानिसले हस्ताक्षर गरे ।

२०१७ मा घरेलु हिंसाविरुद्ध कानुन ल्याइएको थियो । उक्त कानुन त्यति कडा थिएन । गएको अप्रिल १५ मा भने राष्ट्रपति कासिम जोमार्ट टोकायेवले कडा कानुनमा हस्ताक्षर गरे । नयाँ कानुन सल्तनत कानुनका रूपमा चिनिएको छ ।

नयाँ कानुनमा के छ ? 
नयाँ सल्तनत कानुनानुसार, घरेलु हिंसा गम्भीर अपराध मानिन्छ । पहिले यसलाई सामान्य अपराध मानिन्थ्यो । अब यो खालको अपराधमा पीडितको उजुरीबिना पनि मुद्दा चलाउन सकिन्छ । घरेलु हिंसा र बलात्कारका पीडितको मद्दतका निम्ति एक संस्था चलाउने दिनारा स्माइलोवा भन्छिन्, “कानुन कडा बनाउनुले मात्रै पनि हुँदैन । यदि, महिला २१ दिन अस्पतालमा बसेकी छैनन् भने मामुली चोट मान्ने गरिएको छ । हड्डी टुट्ने, नाकको हड्डी भाँचिने वा बंगारा भाँचिएको घटनालाई सामान्य चोट मानिने गरेको छ ।”

स्माइलोवाले २०१६ मा आफ्नो संस्थाको सुरुआतका केही दिनमै सयौँ महिलाको सन्देश आएको उल्लेख गरिन् । उनका अनुसार, सरकारका तर्फबाट कुनै कारबाही नहुनाले उनको संस्थाले पछिल्लो आठ वर्षदेखिका गम्भीर मामिला प्रकाशित गर्न लागिरहेको छ ।

उनी स्वयं भने कजाखस्तानमा बस्दिनन् । किनकि, गलत सूचना फैलाएको, फर्जी आरोप लगाएको भन्दै प्रशासनले उनलाई ‘वान्टेड’ सूचीमा राखेको छ ।

सल्तनतका भाइ ऐटबेकको भनाइमा, यो कानुन पनि पर्याप्त छैन । तथापि, कम्तीमा यसतर्फ सुरुआत भएको छ । मानिसलाई यो कुरा जानकारी भयो कि शक्तिशाली व्यक्तिलाई पनि सजाय मिल्न सक्छ ।

उनको भनाइ छ, “यो मुद्दाले मानिसलाई बताउनेछ कि कजाखस्तानको कानुन सबैका लागि समान छ र अदालतको सामुन्ने सबै बराबर हुन् ।” बीबीसीबाट ।

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: मंगलबार, जेठ १५, २०८१  ०९:०८
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
NTCNTC
Nepal Life Insurance banner adNepal Life Insurance banner ad
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Everest BankEverest Bank
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
सम्पादकीय
SubisuSubisu
Hamro patroHamro patro