site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
साहित्य
Nabil BankNabil Bank
आऊ हामी अपराध गरौँ 
Sarbottam CementSarbottam Cement

बाँच्नु पनि पुरुषार्थ हो भन्नेहरूलाई देख्दा म अपराधबोध गर्न थाल्छु । साँच्ची, बाँच्नु भनेको पाप गर्नलाई हो ? कति गम्भीर प्रश्न । उत्तरका निम्ति आफ्नै अहम्सँग ठोकिन्छु र व्यग्र हुन्छु ।

म यसलाई मर्न नसक्नेहरूको हरूवा तर्क भन्छु ।

यथार्थ त कसैलाई मार्नु पर्दो रहेछ । कस्तो विडम्बना ! अपहरण नगरी सुन्ने नै होइन । बन्द नगरी कसैले टेर्नै छाडिसके । बिनातोडफोड उजुरी नै लाग्दैन । हैन, के भएछ अचेलका मान्छेलाई ?

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

मलाई लाग्दैन पाप गर्नलाई म जन्मेको हुँ । तर पाप नगरीकन बाँच्न नसकिने समाजमा बाँच्नु पाप गर्नलाई हो भन्ने लाग्न थालिरहेछ । दुराचारी हुनलाई बाँचेजस्तो बाँचेकाहरू देख्दा होइन भनी प्रतिकार गर्न सकिनँ ।

प्रत्युत्तरको अभावमा निरुत्साहित म यसैलाई उत्तर ठानेर निष्कर्ष निकाल्छु । हो, पाप गर्नलाई जन्मेको होइन तर पाप नगरी बाँच्न सक्तैनौँ ।

Global Ime bank

म हत्यारालाई अपराधी भन्दिनँ किनभने बाँच्ने हो भने उसले कसैलाई मार्नुपर्छ । यो विवशतामा जो पनि ज्यानमारा भइदिन्छन् भने कसरी अपराधी भन्ने ? बरु सहानुभूति गर भन्छु ।

म चोरलाई दोषी भन्दिनँ, किनभने चोर हुन्छु भनेर कहाँ कोही चोर भएका हुन्छन् र ? भीख मागेर उसले कम्तीमा त्यसभन्दा निन्दनीय काम गरेन । कसैको आश्रयमा बाँचेर शरणार्थी चोर हुनु साहसिलो काम हो ।

अनैतिक आचरण गर्नेलाई चरित्रहीन भनेर किन अपमानित गर्ने ? तिमीले भनेजस्तो ठूलो कुरो त बाँच्नु हो । आत्महत्यालाई अपराध मानेर हुतिहारा हुनुभन्दा बाँच्नलाई जे पनि गर्न सक्नुपर्छ ।

यो गर, त्यो नगर भनी उपदेश गर्ने तिमी को हौ ? आफैंलाई त्यसअनुसार सच्याएर डोर्याएको भए कहाँ पुगिसकिन्थ्यो । दोष दण्डित हुनेहरूको होइन, त्यस्तो समाज रच्नेहरूको हो जहाँ अपराध नगरी बाँच्दैनौँ ।

भनूँ भने अपराध के हो, केलाई भन्छन् थाहा छैन । कस्तो हुन्छ, कुन रङको हुन्छ, हुलिया नभएकाले अमूर्त चित्रजस्तो लाग्छ । आकाशजत्तिकै व्यापक, देश भएर फैलिदिएको छ ।

तैपनि आदेश जारी गर्छन् । दोषी ठहर्याएर दण्डित हुन्छन् बात लागेकाहरू । पाप नगरी बाँचेका छौँ भने कसैलाई अपराधी भन्नु निरपराधी हुन खोज्नु मात्रै हो ।

मलाई सोध्छौ भने ससाना नानीहरूजस्तो निष्कलङ्क कोही छैन । कसैको अनुहारमा बालकको जस्तो हाँसो देख्दिनँ । गङ्गाजलीय अनुहारजस्तो पवित्र पनि देखिनँ पूर्णमासी अनुहारजस्तो स्वच्छ पनि र व्रती महिलाको निरामिष अनुहारजस्तो अनुहार पनि देखिनँ ।

हेर्दाहेर्दै वाग्मती दुर्गन्धित भएजस्तै भइसकेछौँ । देख्दादेख्दै वातावरण प्रदूषित भएजस्तै बिटुलिएछौँ । मिसावटी खाद्यवस्तुजस्ता छौँ साले हामी त ! टीभी मा धुल्याउनलाई फ्याँकेको कुहेको चामल खोसाखोस गरिरहेका मानिसको भीड देख्दा नेता, पार्टीहरूको पदमोह अनिकालको त्यही अन्नभन्दा कम लागेन ।

कहाँ गएछ हाम्रो व्रतालु निष्ठा ? खै त्यो शहीदी समर्पण ? सिद्धार्थी त्याग र गान्धी आचरण ?

आफ्नै लागि मर्ने–मार्नेहरूको भीडमा अपाहिज देश हिँड्नै सकिरहेको छैन । जहिले हेर बाटाहरू मान्छेजस्तै अपहृत भइदिन्छ । कैदी हुन्छौँ आआफ्नै थलोभित्र । विध्वंसको सुनामी लहर थामिने नामै छैन । जलिरहेको निर्माण र उद्योगधन्दाहरूको आगो तापेर लोकतन्त्र हुर्काउन व्यस्त छौँ ।

सङ्क्रमण भन्ने गरेको याम त सबैको बाली भित्र्याउने मौसम पो भइदिएछ । सबै वर्ग–जातजाति, सबै क्षेत्र–भाषाभाषी, के दलित महिलाहरू, के पेशाकर्मी मधेशीहरू आ–आफ्नै हकहितको रोपाइँमा तल्लीन छन् । भोलि अधिकारविहीनताको भुखमरी खेप्नु पर्ला भन्ने डरले होला राजधानी विद्रोहीहरूको तपोभूमि भइसक्यो । माओवादीहरू पनि आफ्नै फुच्चाफुच्चीलाई होमेर अश्वमेध यज्ञ गर्ने तयारीमा लागेका छन् । अनि यहाँका सडक, मन्त्रालय, पार्क, अड्डाखाना, सिंहदरबार, मण्डला सबै दोबाटो, सबै चौबाटो खेतमा परिणत हुन्छन् । हकहितका नारा घन्किरहेको आवाजले रोपाइँ यामको असारे गीत सम्झाइदिन्छ ।

बाँच्न खोज्नेहरूको अग्रगामी पाइला भन्छु यसलाई हातमुख जोर्नेहरूको फिरादपत्रजस्तो पनि, वर्षौंदेखि दबिएको असन्तोषको टाइमबमजस्तो पनि । भन्नेहरू नयाँ इतिहासको आरम्भ भन्छन् । हामी भुच्चुकहरूलाई केके न पायौँ भन्ने नलागेको होइन तर सधैँ परम्परा भएर दोहोरिने विडम्बनाबाट कहिल्यै मुक्त भएनौँ ।

लाग्छ यो शुरूआतको अन्त छैन । मात्रै दोहोरिने गर्छ, खालि तुहिरहन्छ । धर्म लाग्ने निर्णयहरू बेठीक थिएनन् । अधर्म लाग्ने सोचजस्तो अनुचित नलागिदिएको पनि होइन । यसरी निरर्थक कामहरू कति भइदिएका छन् जिन्दगीमा, निरर्थक आन्दोलनहरू पनि भइदिएका छन् इतिहासमा ।

कसैले के पाएर मौका छोपे होलान् । कसैले के भएर जिन्दगी सपारे होलान् । पापकर्ममा सहभागी भई पल्केकाहरू फेरिफेरि आन्दोलित हुन्छन्, क्रान्ति गर्छन् । फेरि अर्को आन्दोलनको अश्वमेधी घोडा तयार छ अभियानमा हिँड्नलाई ।

यहाँ अलिकता व्याख्याको आवश्यकता देख्छु । जसलाई हामी धर्म भन्छौँ नि, पाप ठान्छन् सालेहरू । उनीहरू जसलाई पाप भन्छन् हामी धर्म मानेर उछित्तो गर्छौं, तर पाप भएको पनि होइन, धर्म लागेको पनि होइन ।

अपराध गर्न उल्क्याउनेहरू यसैलाई धर्म सम्झेर पाप गरिरहे । क्रान्ति, आन्दोलन, विद्रोह त उनीहरूका निम्ति अपराध ठहरिन्छ पापजत्तिकै अस्पृश्य । यो अपराध भनेर आरोपित आन्दोलनहरू पनि हाम्रो भएन । त्यसमा सहभागी थिएनौँ नभनौँ । यसरी लुछाचुँडी, आत्मघात, निष्कासन, धोका, भ्रष्टाचारको हिलोमा मात्रै दबिनरहेर लखेटिन्छौँ गाउँ–गाउँबाट, बस्ती–बस्तीबाट ।

बीभत्स मृत्यु मरे निरपराधीहरू । दुव्र्यवहारको प्रतिशोध गर्नेहरू पनि घृणा, बहिष्कारको आगो सल्काएर मान्छे मार्दै छन् । उचित सम्बोधनको अभावमा घाउ क्यान्सर भइदिँदो रहेछ ।

जङ्गलबाट शहर पस्यौँ । भूमिगतबाट सार्वजनिक भयौँ । बन्दुक बिसाएर बोधिवृक्षको सुवासले गन्ध पखाल्न खोज्यौँ । बारुदको गन्ध न हो, यति छिटो जाँदो रहेनछ । त्यसैले वातावरण अझै बारुदबारुद गन्हाउँछ ।

जङ्गल परित्याग गर्नु सानो कुरा होइन । त्यति ठूलो जोखिम कबुल्ने साहसिकता आफैंमा महान् हो । त्यस्तै महान् लाग्यो जङ्गली संस्कारबाट मुक्त हुनु । बाघ जङ्गलभित्र मात्रै बाघ भई बस्दैन, शहर पस्दा पनि बाघै भएर छिर्छ । त्यसकारण कुरो जङ्गल र शहरको होइन, हामीभित्र अवस्थित संस्कारको हो जसले गर्दा जङ्गल शहर भइदिन्छ, शहर जङ्गल ।

भूल सकार्दैमा द्यौता हुँदैनाँै । त्यसप्रति आश्वस्त हुने स्थितिको पुनररचना, इमानदारी महत्त्वपूर्ण हुन्छ; आशङ्कित वर्तमान यही भन्छ । सत्य हो, कसैका प्रति आस्थावान् छैनौँ ।

रित्तो–रित्तो छ वर्तमान । रित्तो भविष्यकै निम्ति ज्यान दिँदै आयौँ । भोलिका दिनहरू पनि यसरी नै आउनेछन्, जानेछन् । समय कसैको पछि लाग्दैन । आजका हाम्रा वशिष्ठ र विश्वामित्रहरू पनि एकअर्काको प्रतिस्पर्धा गर्छन् र केवल मालिक हुने होडमा विरोध चर्काइरहेका छन् ।

हामी यही अन्योल, विपन्नता, अविश्वास, विखण्डन बाँचेर तिनीहरूका हतियार भएछौँ ।

अहिले तिनै अपराधलाई म शब्द दिँदै छु, तिमी सङ्गीत भरेर गाउने गर । म त्यसलाई भाषा दिन्छु, तिमी अर्थ देऊ । म एक्लै जुलुस भएर हिँड्छु, तिमी सडक भई पछ्याउँदै आऊ । म पूर्णिमा भएर छरिन्छु, तिमी लहर भई उठिदेऊ ।

अपराध गर्न नसक्नेहरू भित्रभित्रै आत्महत्या गरिरहेका हुन्छन्, हुतिहाराले झैँ । हैन भने लाश भएर सास फेर्ने गर्छन् हिजोको प्रजालेजस्तो । यसलाई म आत्महत्या भन्छु । बाँच्ने हो भने अपराध गर्न सक्नुपर्छ ।

यो अपराध माओवादीले पनि गरेछन् । नत्र उसले पनि आत्महत्या गरिसक्थ्यो । यो अपराध सात पार्टीले पनि गरेछन् । यही अपराध गरिरहेछन् मधेशका जनमुक्ति मोर्चाकाहरूले पनि । अब त व्यक्तिले गर्ने अपराधको पनि राष्ट्रियकरण भइसकेछ ।

थाहा छ, अपराध गर्न जन्मेका होइनौँ तर अपराध नगरी बाँच्दा रहेनछौँ ।

कङ्क्रिटको यस जङ्गलमा तिमी–हामीले पनि अपराध गर्नैपर्छ । त्यसैले आऊ ! सडक बन्द गरौँ, बजार बन्द गरौँ, अफिसहरू बन्द गरौँ । यो यातायात, संसद्, शिक्षालय, कारखाना, अस्पताल सब बन्द गरौँ ।

अझ महत्त्वपूर्ण हो पानी । भाइहरू हो ! आऊ यो पानी पनि बन्द गरौँ । कलिङ्ग दुर्गभित्र जाने पानीको मुहान बन्द नगरेको भए अंग्रेज त के त्यसका बाबुले पनि गोर्खाली सेनालाई पराजित गर्न सक्तैनथ्यो । तर पानी के बन्द गरे, बलभद्रसिंहको पानी पनि पानीपानी भयो, क्यै लागेन ।

यति शक्तिशाली छ बन्दको राजनीति । राजनीतिमा जे गर्दा पनि हुन्छ । त्यसकारण आऊ, बन्द गर्ने अपराध गरेर अपराधकै विरोधमा अर्को अपराधको अभियान थालौँ ।

पाप गर्नलाई जन्मेका होइनौँ तर अपराध नगरी बाँच्न सक्ता रहेनछौँ ।
(५ साउन ०६६)

(‘कृष्णचन्द्रसिंहका निबन्ध’बाट)
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: शनिबार, मंसिर १६, २०८०  १०:०८
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
ICACICAC