site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
देश
Global Ime bankGlobal Ime bank
'शरणार्थी प्रकरणको जाहेरी नै गैरकानुनी हो, मुद्दा चलाउन मिल्दैन'

काठमाडौं । पूर्वमहान्यायाधिवक्ता एवम् वरिष्ठ अधिवक्ता रमण श्रेष्ठले नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा दायर भएका जाहेरी नै गैरकानुनी रहेको दाबी गरेका छन् । 

अभियुक्तमध्येका सानु भण्डारी र टंक गुरुङको तर्फबाट बिहीबार बहस गरेका श्रेष्ठले गैरकानुनी कामका लागि भएको लेनदेनमा खोजिएको कानुनी उपचारमाथि प्रश्न उठाएका हुन् । 

"श्रीमान् नेपालीलाई भुटानी शरणार्थी बनाउने कार्य के कानुनी कार्य हो ?, यस्तो विषयको मुद्दा चलाउन मिल्छ ?," श्रेष्ठको प्रश्न थियो ।

उनले पहिलो प्रश्नका रूपमा न्यायाधीशलाई यस विषयमा अदालतलाई मुद्दा हेर्ने अधिकार रहेको छ कि छैन भनेर सोधेका थिए । नेपालीलाई भुटानी शरणार्थी बनाउने काम कानुनी भए ठगीको मुद्दा दर्ता गर्न मिल्ने तर सो काम नै गैरकानुनी रहेको उनको तर्क थियो ।

उदाहरण दिँदै श्रेष्ठले भने, "कसैले लागुऔषध खरिद गर्नलाई १० लाख दिएको थिएँ । तर, लागुऔषध पनि दिएन, पैसा पनि फिर्ता गरेन भनेर ठगी मुद्दा लगाउन मिल्छ श्रीमान् ? ।"

आफूले गैरकानुनी कामका लागि रकम बुझाइरहेको भन्ने जानकारी हुँदाहुँदै पनि पैसा दिएर कानुनले निषेध गरेको काम गरेर अहिले आएर बिगो दाबी गर्नै नमिल्ने उनको तर्क छ । 

"श्रीमान् कुनै पनि मुद्दा दायर गर्नका लागि जाहेरवालाको हकदैया हुन जरुरी हुन्छ । तर, गैरकानुनी कामका लागि दिइएको रकमको बिगो दाबी गर्ने हकदैया जाहेरवालामा देखिँदैन," श्रेष्ठले तर्क गरे । 

उनले सबै जाहेरी आफूलाई भुटानी शर्णार्थी बनाएर अमेरिका पठाउन लिएको रकमबारे रहेको पनि बताए । "यस्तो प्रकृतिको जाहेरी नै दर्ता गर्न मिल्दैन," उनले भने । 

तर, अभियोग दर्ता भइसकेकाले मुद्दामा प्रारम्भिक सुनुवाइ आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । उनले माग गरेको प्रारम्भिक सुनुवाइमा विशेष गरी हकदैया र अधिकार क्षेत्रको विषयमा बहस हुनुपर्ने पनि बताए । 

हकदैया भनेको कुनै पनि मुद्दा दायर गर्न पीडितलाई रहेको अधिकार हो ।

पीडिहरूलाई नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणको मुद्दा ल्याउने अधिकार नै नभएको तर्क उनको थियो । उनले अदालतलाई पनि यससम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अधिकार नरहेको जिकिर गरे ।

उनले मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा ५१ बमोजिमको प्रावधानको आधारमा प्रारम्भिक सुनुवाइ गर्न माग गरे । जहाँ अभियुक्तले अधिकार क्षेत्र नभएको, वादीलाई मुद्दा दायर गर्ने हकदैया नभएको वा हदम्याद नभएको प्रश्न उठाएमा अदालतले पहिले त्यस्तो प्रश्नमा निर्णय गर्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

यसरी श्रेष्ठले लिएको दाबी अदालतले स्वीकार गरी आफ्नो अधिकार क्षेत्र नपर्ने देखेमा अधिकार क्षेत्रमा पर्ने अदालतमा पठाउनुपर्ने कानुनी प्रावधान रहेको छ ।

यस मुद्दाको जाहेरी लिनु नै कानुनी प्रक्रियाविपरीत रहेको दाबी गर्दै श्रेष्ठले कानुनी प्रक्रिया गलत भएका मुद्दा खारेज गरिएका सर्वोच्च अदालतका विभिन्न नजिर प्रस्तुत गरेका थिए । 

त्यस्तै, उनले अभियुक्तहरूकै पोलबाट बनाइएका सहभियुक्तलाई जिरह गर्न पाउनुपर्ने कानुनी अधिकारको प्रयोग गर्न पनि माग गरे । 

थुनछेक प्रयोजनका लागि भइरहेको बहसमा श्रेष्ठले मुद्दाको हकदैया र अधिकार क्षेत्रको विषयमा खण्डन गरिरहे । अन्त्यमा उनले आफूले प्रतिनिधित्व गरिरहेका अभियुक्तहरूलाई थुनामा राखेर पुर्पक्ष गर्नुपर्ने कुनै आधार नभएको बताए ।

उनले टंक गुरुङविरुद्ध कुनै किटानी जाहेरी नपरेको, पैसा लिएको भन्ने कुनै दाबी नै रहेको बताए । त्यस्तै, सानु भण्डारीको हकमा पेस भएको डायरी भण्डारीले नै आफ्नो नभएको दाबी गरेको आधारसमेतलाई उल्लेख गर्दै आफ्नो पक्षविरुद्ध कुनै स्वतन्त्र प्रमाण नभएको दाबी गरे ।

त्यस्तै, यी दुवैलाई लगाइएका किर्तेसम्बन्धी कसुरमा पनि संलग्नता देखिने कुनै प्रमाण नरहेको दाबी उनले गरे । उनले ठगी र किर्तेमै कुनै प्रमाण नभेटिएको सन्दर्भमा अन्य अभियोगको प्रतिरक्षासमेत गर्न नपर्ने बताए । 

श्रेष्ठले शंका जति बलियो भए पनि, चरित्र जति खराब देखिए पनि, प्रमाणबिना मुद्दा चलाउन नमिल्ने जिकिर लिए ।  आफूले यसअघि थुनछेक बहसमा प्रतिनिधित्व गरेका सन्दीप लामिछानेको मुद्दामा सर्वोच्च अदालले बलात्कारको अभियोग लागेका लामिछानेलाई छोड्ने आदेश दिएर जेललाई अपवादको रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने र 'वेल' वा धरौटीलाई अधिकारको रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने नजिर बसिसकेको श्रेष्ठको दाबी थियो ।

श्रेष्ठले गुरुङ र भण्डारीलाई सामान्य तारेख वा न्यूनतम धरौटमा रिहा गर्न माग गरे । श्रेष्ठले आफूले फेरि पूर्वगृहमन्त्री बालकृष्ण खाँण र गृहसचिव टेकनारायण पाण्डेको पक्षमा बहस गर्ने भन्दै आफ्नो बहस टुंग्याए ।

नेपाली नागरिकलाई भुटानी शरणार्थी बनाएर अमेरिका पठाउने नाममा करडौँ ठगेकोसहित पाँच अभियोगमा आइतबारदेखि काठमाडौं जिल्ला अदालतका न्यायाधीश प्रेमप्रसाद न्यौपानेको इजलासमा थुनछेक बहस भइरहेको छ ।

प्रकाशित मिति: बिहीबार, जेठ २५, २०८०  २०:०३
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
MPG Admark South Asian UniversityMPG Admark South Asian University
Nepal Life Insurance banner adNepal Life Insurance banner ad
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
सम्पादकीय
सरकारले तत्काल सम्बोधन गरोस् !
सरकारले तत्काल सम्बोधन गरोस् !
Hamro patroHamro patro