चितवनमा माओवादीसँग मिलेर चालेको कदमबाटै देउवाको पतन सुरू भएको हो

शशांक कोइराला, महामन्त्री– नेपाली कांग्रेस 

चितवनमा माओवादीसँग मिलेर चालेको कदमबाटै देउवाको पतन सुरू भएको हो

शशांक कोइराला नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री हुन् । आगामी महाधिवेशनमा उनले सभापति शेरबहादुर देउवालाई पराजित गर्न सक्ने आफूमात्रै रहेको दाबी गर्दै उम्मेदवारी अघि सारेका छन् । तर उनले आफू एक्लै नभइ सल्लाह र सहमतिका आधारमा मात्रै उम्मेदवारी दिने तयारीमा रहेको बताउँछन् ।
रामचन्द्र पौडेल समूहमा रहेका कोइरालाले देउवालाई गोप्यरुपमा भेटेर उनकै उम्मेदवार बन्ने हल्ला केहीदिन चलेको भए पनि उनले त्यसको कडारुपमा खण्डन गरेका छन् । प्रस्तुत छ, उनै कोइरालासँग बाह्रखरीका अक्षर काका, केशव सावदजगन्नाथ दुलालले पछिल्लो राजनीतिक अवस्थामा केन्द्रित रहेर गरेको कुराकानीः

पछिल्लो समय यहाँले पार्टी सभापति नै तोकिएको मितिमा महाधिवेशन गर्न इच्छुक देखिनुहुन्न भन्ने अभिव्यक्ति दिनुभयो, कसरी तपाईंलाई महाधिवेशन अनिश्चित लाग्यो ? 

महाधिवेशन साच्चै नै अनिश्चिततातर्फ गइसकेको जस्तो लाग्छ । कोरोनामात्रै होइन शेरबहादुरजीले जति सक्नुहुन्छ, त्यति महाधिवेशन टार्दै जानुहुन्छ । त्यसले हाम्रो पार्टीभित्र संकट आउँछ । वैधानिक संकट आउँछ । त्यो कसरी पार गर्नुहुन्छ, थाहा छैन ।   तर, यो सिरियस कुरा हो । कोभिडका बारेमा हामीलाई केही पनि थाहा छैन । कसैले कहिले त कसैले कहिले ‘पिक’ (उच्च संक्रमण) हुन्छ भन्छन् । कसैले दसैंताका ‘पिकिङ’ हुन्छ भनेका छन् । कसैले जाडोमा भनेका छन् । 

‘पिकिङ’ भएको खण्डमा त हामीले फागुन ७ गते महाधिवेशन गर्न सक्दैनौँ । वैशाख, जेठतिर गर्नुपर्ने हुन्छ । त्योभन्दा उतातिर लैजानु हुन्न । किनभने आउँदो स्थानीय निर्वाचनमा प्रभाव पर्न सक्छ । स्थानीय निर्वाचनमा पुग्नुभन्दा एकवर्ष पहिले नै हाम्रो अधिवेशन भइसक्नुपर्छ । किनभने नयाँ सभापति आएको खण्डमा उसलाई पनि समय लाग्छ नि नेतृत्व सम्हाल्नलाई । हाम्रो अधिवेशनलगत्तै स्थानीय निर्वाचन भयो भने हाम्रो उपस्थिति कमजोर हुन सक्छ ।

तपाईंले संस्थापनइतर समूहभित्र आफूमात्रै वर्तमान सभापतिलाई हराउन सक्ने योग्य उम्मेदवार हो पनि भन्नुभयो, त्यो कसरी दाबी गर्नुहुन्छ ? 

मैले साथीहरुसँग कुरा गर्दा तपाईँमात्रै हो शेरबहादुरजीलाई हराउने, अरु कसैले सक्दैन भन्नुहुन्छ । उहाँहरुकै भनाइ हो । भित्रैबाट सोध्नुहुन्छ भने मलाई सभापति बन्नै मन छैन । यो एउटा राजनीतिक वाध्यता हो, मेरो लागि ।  तपाईंले त पार्टी सभापतिलाई केही दिनअघि कांग्रेसकै एक नेताको पाँचतारे होटलमा भेट गर्नुभयो भन्ने पनि समाचारहरु बाहिरिएका छन् । सभापतिसँग चुनावी तालमेल गरेर अघि बढ्न लाग्नुभएको हो ?

मैले एक–डेढ महिनायता सभापतिसँग कहीँ–कतै भेट गरेको छैन । हाम्रो पछिल्लो भेट भनेको पदाधिकारी बैठकमा उहाँकै निवासमा भएको हो । कहाँ विनोद चौधरीको होटलमा भेट भयो भन्ने समाचार मैले पनि सुनेँ । तर, भेटेको होइन । 

तपाईँहरु वर्तमान सभापतिलाई आगामी महाधिवेशनमा जसरी पनि हराउने भन्ने रणनीतिमा लाग्नुभएको छ । तपाईंहरुकै समूहमा अन्य नेताहरुले पनि सभापति पदका लागि आकांक्षा देखाइरहनुभएको छ । के साच्चै एकमात्र उम्मेदवार हुन्छ ?  

हराउने भन्ने शब्द प्रयोग नगर्नुस् । नेतृत्व परिवर्तन गर्ने कुरा हो । यसमा मेरो भनाइ के छ भने–हामी जति पनि आकांक्षी छौं । ति सबै ५–६ जना बस्नुपर्छ । छलफल गरेर एक जनाको नेतृत्वमा जानुपर्छ । म भन्दिन कि म नै हुनुपर्छ भनेर । 

तर, मलाई के लाग्छ भने साथीहरुको भनाइ छ कि तपाईं बाहेक अरुले सक्दैन । त्यही भएर भित्रबाट मलाई पनि यही नै हो कि जस्तो लाग्छ । तर, के हुन्छ, त्यो त चुनाव भएपछि मात्रै थाहा हुन्छ । 

तपाईंहरुको समूहबाट एकजनामात्रै उम्मेदवार हुने सम्भावना कत्तिको देख्नुहुन्छ ?

सकिन्छ, एक जनामात्रै उम्मेदवार हुन । हुन त विमलेन्द्र निधिले घोषणा गरिसक्नुभएको छ । विमलेन्द्र र शेरबहादुर देउवा दुबै त उठ्नुहुन्न होला । त्यसैगरी हाम्रोर्फ पनि सहमति हुन्छ, एक जनामात्रै उम्मेदवार हुन्छौं ।   

अहिले देखिएको जस्तो संस्थापन पक्षबाट उपसभापति निधि ‘ब्याक’ हुनुभएन भने तपाईंहरुको तर्फबाट पनि एकभन्दा बढी उम्मेदवार हुन्छन् भन्ने पनि अनुमान गरिएको छ, यसमा के छ तपाईंको धारणा ? 

यदि यस्तो हो भने त्यो सम्भावना बढेर जान्छ । उतातिर दुईजना भए भने यताबाट पनि दुईजना हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ । 

संस्थापन पक्षबाट निधिले विद्रोह गर्नुभयो भने सभापति देउवाले तपाईंलाई सभापतिको उम्मेदवार बनाएर पत्नी डा. आरजु राणालाई पदाधिकारीमा ‘सेटल’ गर्ने सम्भावनातिर पनि चर्चा सुनिन्छ नि ! 

यो काल्पनिक हो । यसमा मेरो अरु केही कमेन्ट छैन । 

लामो समयदेखि सभापति देउवासँगै रहनुभएको थियो । अहिले एकाएक किन नेतृत्व परिवर्तनको आवश्यकता देख्नुभयो ? 

किन नेतृत्व परिवर्तन गर्ने भन्दा शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा धेरै गल्तीहरु भए । सानो उदाहरणका लागि म भन्छु– प्रचण्डकी छोरीलाई मेयरमा जिताउन खेल जुन चल्यो नि, त्यो उहाँ (देउवा) ले आफू प्रधानमन्त्री बन्नका लागि गर्नुभएको थियो । 

उहाँको त्यो कदमले चितवनको ६० वर्षदेखिको राजनीति समाप्त पारिदिनुभयो । कांग्रेसलाई कहिले हसिया र हथौडामा त कहिले हलोमा भोट हाल्न बाध्य पार्नुभयो । कांग्रेसले त रुखमा हाल्नुपर्ने होइन र भोट ?  चितवनमा चालेको कदमबाटै उहाँको पतन सुरु भएको हो । तयसपछि एकपछि अर्को गल्तीहरु गर्नुभयो । चुनावमा टिकट बाँड्दा पनि बेचबिखन भयो भन्ने गुनासो छ, सत्यतथ्य के हो मलाई थाहा छैन । हुन पनि सक्छ । 

अर्को गल्ती कहाँनेर भएको छ भने– जसरी हामीले विकेन्द्रीकरणको अन्तिम सीमा भनेको संघीयता हो । त्यसैगरी पार्टीको पनि विकेन्द्रीकरण हुनुपर्‍यो । जिल्ला सभापतिलाई किन जिम्मेवारी नदिने ? जिल्लामा उठ्ने व्यक्तिहरु जिल्ला सभापतिले रोज्नुपर्‍यो ।  केन्द्रमा बसेर हामीलाई कहाँ थाहा हुन्छ कि कुन पालिकामा कसले जित्छ भनेर । यो कुरा जिल्ला सभापतिलाई नै थाहा हुन्छ । जसरी हामी संघीयतामा गएका छौं त्यसैगरी सम्पूर्ण अधिकार जिल्ला सभापतिहरुलाई दिनुपर्छ । यसले कांग्रेसको पक्षमा नतिजा राम्रो दिन्छ । 

म सभापति भयो भने सबैभन्दा पहिले मेरो जोड पार्टीलाई एक बनाउने हुन्छ । गुट र उपगुटको समाप्ति, र, संगठित । संगठन भनेको सबैभन्दा मूल हो । संगठनलाई गाउँदेखि माथिसम्म पर्याप्त रुपमा संगठित भएर लैजान्छु । त्यसका लागि प्रशिक्षणका कामहरु हुन्छन् । विभागहरु तुरुन्तै बनाउँछु । विभागहरुलाई क्रियाशील बनाउँछु । 

तपाईंले धर्मका विषयमा बोल्दा जहिल्यै विवादमा तानिनुहुन्छ । धर्म बारेको धारणा चैं के हो तपाईंको ? 

धर्म र राजनीतिलाई सँगसँगै लिएर जानुहुँदैन । राजनीति गर्ने व्यक्तिले धर्मका बारेमा बोल्नुहुँदैन । मेरो भनाइ के हो भने धर्म न सापेक्ष हुन्छ, न निरपेक्ष । धर्म स्वतन्त्र हुन्छ । कांग्रेसको चारतारे झण्डामा एउटा तारा धार्मिक स्वतन्त्रताको प्रतीक हो । 

नेपालको संविधानलाई राम्ररी हेर्‍यो भने सनातन धर्मको रक्षा गर्दै भनेर लेखिएको छ । तर, अल्टिमेट्ली धर्म निरपेक्ष भनिएको छ । एकातिर सनातन धर्मको सुरक्षा लेखियो, अर्कोतिर आएर फेरि धर्मनिरपेक्ष भनियो । यो परस्पर बाझिाएको छ ।  म धर्म स्वतन्त्रता हुनुपर्छ भन्छु । त्योभन्दा बढ्ता म बोल्दिन । बेलाबखत मैले जनमत संग्रहको कुरा गरेको थिएँ । अब त्यो पनि गर्न चाहँदैन, किनकि जनमत संग्रह भन्नेबित्तिकै अरु कुराहरु पनि आउँछन् ।    
 

     

प्रतिकृया दिनुहोस
ad