site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
शेरबहादुर र रामचन्द्रसँगै जेल बसेको हुँ तर अहिले ममाथि राज्यसत्ता नै लाग्यो 
Sarbottam CementSarbottam Cement

स्थानीय तह निर्वाचन २०७९को इपिसेन्टर बनेको छ, चितवनको भरतपुर महानगरपालिका । भरतपुर यसकारण पनि इपिसेन्टर बनेको सत्ता गठबन्धनलाई चुनौती दिने गरी कांग्रेस नेता जगन्नाथ पौडेलले उमेदवार दिएका छन् ।

अघिल्लो पटकको चुनावको मत परिणाम, त्यसले पारेको असर, गठबन्धन भत्काउने र बनाउने क्षमता भरतपुरले नै राख्ने भन्दै शीर्ष नेताले दिएको अभिव्यक्तिका कारण पनि भरतपुरमा चुनावी रौनक बढेको छ ।

प्राध्यापक, वरिष्ठ अधिवक्तासमेत रहेका नेपाल विद्यार्थी संघको संस्थापक प्रतिनिधि तथा पञ्चायतमा जेलनेल भोगेका कांग्रेस नेता पौडेल ७० वर्ष आसपासको उमेरमा भरतपुर महानगरको उमेदवार बनेका छन्, तर स्वतन्त्र । उनीसँग प्रस्तावक समर्थकलाई कांग्रेसले कारवाही गरिसकेको छ । केन्द्रले कारवाही गर्छ भनेर जान्दा जान्दै चितवनका बहुमत नेता कार्यकर्ताले भने साथ दिइरहेका छन् । तर, जगन्नाथ भने ‘जित सुनिश्चित’ भए पनि आफूमाथि राज्य नै लागेको,  प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड रेनुलाई जसरी पनि जिताउने सर्वसत्तावादी सोचमा देखिएकाले परिणामका विषयमा चिन्तित रहेको बताउँछन् ।

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

उनीविरुद्ध राज्य कसरी लाग्यो ? जनताको साथ कस्तो छ ? विपक्षीसँग तालमेलको सम्भावना कतिको छ ? यस्तै प्रश्नहरुमा पौडेलसँग बाह्रखरीका बलराम पाण्डे, रमेश वाग्ले केशवराज जोशीले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :– 

अहिले चुनावी अभियान तिव्र बनाइरहनुभएको छ । माहोल कस्तो छ ? 

Global Ime bank

हामीसँग राज्यसँग भएको साधन स्रोतसँग लड्ने या माओवादी केन्द्रको साधन स्रोतसँग लड्ने प्रतिष्पर्धा गर्ने हैसियत छैन । हामी उनीहरुसँग त्यो स्केलमा पैसा खर्च गरेर चुनाव जितौं भन्ने सोच पनि छैन । तर, स्वतन्त्र निर्वाचन हुने हो र तामझाम नहुने हो भने हामीले चुनाव जितिसक्यौँ । अहिले तपाईं मतदाताको मनोभाव हेर्नुहोस्, गाउँबाट थाहा पाउनुहुन्छ । 

चितवनमा भएको पाँच दलको सभा हेर्नुस्, कति मान्छे थिए तपाईंहरु नै अनुमान लगाउनुहोस् । प्रचण्डले आक्रोशित भएर रेनुले चुनाव हारे उथलपुथल हुन्छ, देशमा ठूलो दुर्घटना हुनसक्छ त्यसकारण स्वतन्त्र उमेदवार जिम्मेवार हुनेछन् भनेर त्यो तहको टिप्पणी दिनुभएको छ । 

अब तपाईं आफैँ त्यसबाट निष्कर्ष निकाल्न सक्नुहुन्छ । यस्तो खालको टिप्पणी मतदाताको पनि अपेक्षित टिप्पणी होइन । हाम्रो प्रधानमन्त्रीको भाषण पनि त्यस्तै छ रेनु नभइ हुँदैन भन्ने छ । 

कांग्रेसको पुरानो नेता सांसद भएको व्यक्ति, कांग्रेसभित्रको यो विचलन हो कि के हो ? तपाईं किन उमेदवार बन्नुभएको यस्तो बेलामा ?

यो विद्रोह पनि होइन । यो अग्रगमन पनि होइन । यो कांग्रेस पार्टीभित्रको विचलन हो । किन विचलन हो भने ०७४को मत परिणामले हामी प्रतिपक्षी हो । २३ सिट वाला हो नि हामी । सरकारमा जाने कुनै हैसियत हाम्रो थिएन । परिस्थिति कसैले परिकल्पना गरेको थिएन ।

कल्पनाबाहिर के भयो भने नेकपामा बीचैमा झगडा भयो र त्यो मिल्न नसक्ने स्केलमा गयो । झगडा दुस्मनीमा परिणत भयो ।

पार्टी फुटेर चकनाचुर भयो । पूर्वअभ्यासको रुपमा पुस ५ गते संसद विघटन भयो । वारपारको लडाइँमा उनीहरु बीचमा समस्या आयो अनि कांग्रेसको रोल महत्वपूर्ण भएर आयो । पछि जेठ ८ गते संसद विघटन गरेपछि वारपारको लडाइँमा जाँदा कांग्रेस महत्वपूर्ण रोलमा आयो अनि सरकारको नेतृत्व गर्ने मौका पायो । 

मेरो निचोड भन्नुहुन्छ भने कांग्रेसले नेतृत्व गरेपछि केपी ओलीलाई विश्वासमा लिएर वा प्रचण्डसँग सल्लाह गरेर चुनावमा जानुपर्थ्यो । यो सरकार चुनावी सरकार हुनुपर्थ्यो । 

तर, यसैको बचाउ गर्दा अध्यादेश आयो, २० प्रतिशतले  पार्टी विभाजन गर्ने भन्ने भयो ।  ऐतिहासिक हिसाबले यो अत्यन्तै खराब निर्णय थियो । त्यसरी अध्यादेश ल्याउनु र राजनीतिक दललाई  विभाजन गर्नका निमित्त परिस्थिति अनुकूल बनाउनु ४० पनि नगरेर २० प्रतिशत गर्नु त्यो साह्रै आत्मघाती काम थियो । त्यो नहुुनपर्ने थियो । यो भइसकेको छ त्यो कुरामा म जान चाहान्न ।

तर, यो सब कुराको पछाडि हाम्रो पार्टी सभापतिलाई प्रधानमन्त्री भइरहने र यसको विस्तार चाहिँ अर्को चुनावसम्म होस् भन्ने महत्वकांक्षाकै कारण भएको हो । त्यस्तो महत्वकांक्षा जगाइदिने प्रचण्ड र माधव नेपाल हुन् । 

त्यसपश्चात् खास गरेर प्रचण्डले भनेको कुरामा प्रधानमन्त्रीले एकोहोरो छाप लगाउन थाल्नुभयो । मुलुकका प्रमुख समस्याहरु समाधान भएनन् र गरिएनन् । त्यसमा ध्यान छैन, अहिले अर्थतन्त्र डामाडोल छ । तरलताको समस्या छ, महंगी बढेको छ ।

श्रीलङ्काको बाटोमा जान्छ कि भन्ने एउटा गम्भीर आंशका छ । यसको बारेमा छलफल परामर्श छैन । विज्ञहरू राख्नु छैन ।

विज्ञता हासिल नगरेको अर्थमन्त्री छ उसको कारणले राष्ट्र बैंकको गर्भनर हट्नुप¥यो । फेरि अदालतले पुनःस्थापित गरेपछि अर्थमन्त्रीले छोड्नुहुन्छ भन्ने थियो तर भएन । प्रधानमन्त्रीले हस्तक्षेप पनि गर्नुभएन । यो सबै कमजोरी हो । सरकार विस्तार गर्ने नाममा ८८ दिनसम्म सरकार विस्तार हुन नसक्नु । यो कुनै लोककल्याणकारी राज्यको निमित्त लागि राम्रो कुरा थिएन । 

म पार्टीभित्र आलोचनात्मक मान्छे हुँ । अहिले सारा दुनियाँले थाहा पाए पनि । तर, नेपाली कांग्रेस, वकिल, वौद्धिक व्यक्तिहरुको बीचमा त्यो किसिमको पहिचान छ मेरो । म विवेक मारेर कुरा लुकाएर चपाएर गर्न हुन्न भन्छु । त्यसैकारण केन्द्रका मानिसहरुले मलाई अलि टाढा राख्न चाहन्छन् । नेताहरु विरोध गर्छ भनेर टाढा राख्न चाहन्छन् । 

अहिले तपाईंलाई सिंगो चितवन कांग्रेसले बोक्न सक्छ ?

अहिले सारा चितवन कांग्रेस मेरो साथमा छ । तपाईं हेर्नुहोस्, बुझ्नुहोस् । पाँच दलको आमसभामा अभिव्यक्ति पनि म प्रति लक्षित थियो । चितवनको स्वतन्त्र व्यक्तिका कारणले मेरो छोरीले चुनाव हारिन् भने तिमीहरु नै जिम्मेवार हुन्छौ भनेका छन् प्रचण्डले । असाध्यै राम्रो काम गरेको यस्तो राम्रो मान्छेलाई मेयर नबनाउने भन्ने कुरै छैन भनेर शेरबहादुर देउवाले पनि भन्नुभयो । हामीले लोकतान्त्रिक व्यवस्था चलाएको छौँ भनेर हामी भन्छौँ एउटा कुनै उमेदवारलाई बोकेर एउटा कुनै उमेदवारको प्रचारप्रसारमा पूर्वप्रधानमन्त्री र वर्तमान प्रधानमन्त्री हिँड्न मिल्छ ? मेरो त यसमा पनि गम्भीर आपत्ति छ । 

रेनु दाहाल त सरकारी उमेदवार हुन् । सरकारी उमेदवार पञ्चायतकालमा हुन्थ्यो । यहाँ विश्वन्धु थापा सरकारी उमेदवार भएर आउनुभयो उहाँलाई एकजना सामान्य व्यक्तिलाई हराईदिए । अब प्रचण्ड शेरबहादुरहरुको कारणले गर्दा के भएको छ भने हिजो र आजको बीचमा ८–१० हजारको भोट फरक परिसकेको छ । मान्छेमा नकारात्मक प्रभाव पर्‍यो । यिनीहरु जथाभावी बोल्छन् भन्ने प¥यो । कुनै मान्छेले हारे आकाश खस्छ भन्ने अभिव्यक्ति त्यसरी दिन मिल्छ कि मिल्दैन ? अलि बढी उनीहरु आक्रामक भएर त्यो आक्रामकताको बीचमा पनि सन्तुलन भएन भन्ने छ । त्यसले उनीहरु कमजोर छन् भन्ने देखाएको छ । 

म यहाँको नेपाली कांग्रेसको जग हुँ । यहाँ पञ्चायतकालीन व्यवस्था लागू गर्दा १८ सालमा मान्छे काटिए रगत खोलो बग्यो, कोही बोल्न सक्दैन थिए । म विद्यार्थीकालमा अलि परिपक्व भएपछि मैले विद्रोहको बाटो समातेँ । जेल नेल भयो । नेपाल विद्यार्थी संघको स्थापनामा यहाँबाट प्रतिनिधित्व गर्ने मान्छे म नै थिएँ । पत्रिका प्रकाशित गरिन्थ्यो । ३०–३१ सालमा विद्यार्थी आन्दोलन हुँदा म पनि सक्रिय भएँ । मेरो त्यो लिगेसी छ । 

एमाले नेता सुवास नेम्वाङको क्लासमेट हुँ । २०४९–५४ मा उपप्रमुख भएँ । तर, यहाँको कांग्रेसका लागि गर्ने काम चाहिँ मैले निरन्तर गरिरहेको थिएँ । मेरो व्यक्तिव जिल्लामा यो मान्छे पुरानो मान्छे हो काम गरिरहेको मान्छे हो दुःख पाएको मान्छे हो यो कहाँबाट कहाँ पुग्ने मान्छे थेचारिएर बसेको छ भन्ने टिकाटिप्पणी हुन्थे । 

अहिले परिस्थितिजन्य कारणले जिल्लाको सबै तहबाट चितवनको मेयर हुनुपर्छ भनियो । केन्द्रमा मैले प्रधानमन्त्रीलाई कुरा गरेँ ।

उताबाट फर्किएर आउँदा हाम्रो साथीहरु डराएर कोही संस्थापनमा लागे । जिल्लाको सबै तहबाट भएको निर्णय मैले बोके । मैले उमेदवारी दिन्छु भने । मेरो पछाडि हजारौँ मान्छे नोमिनेसन गर्न आए । सरकार पार्टी गठबन्धनलगायत अनेकको दबाब भयो । मेरोबारे जिल्लाबासीमा यसले मौका पायो भने काम गर्छ भन्ने छ । 

यो बीचमा तपाईंले धेरै प्रेसर थेग्नुपर्‍यो होला है ? 

मैले त्यसलाई प्रेसरको रुपमै लिएको छैन । 

रामचन्द्र पौडेललाई भेट्नुभयो, सभापति देउवालाई नभेटी हिँड्नुभयो । तपाईँ इमानमा बसेको कि दम्भ देखाउनुभएको  ? 

मान्छेले दम्भ भनेर परिभाषित पनि गर्न मिल्यो । मलाई केहीले अलि नम्र भएर, शिष्ट भएर, अलि झुकेर कुरा गर्नुपर्थ्यो भन्ने ‘लाइन अफ थिंकिङ’ पनि होला । 

म ३०औँ वर्ष वकालत गरेको मान्छे । म नेपाली कांग्रेसको ‘कि नोट स्पिकर’ भएर मेची महाकाली हिँडेको छु । मैले कैयौँ मान्छेलाई चुनाव जिताएको छु । तर, मैले प्रत्यक्ष चुनाव लड्ने टिकट एकपटक पनि पाएको छैन । चुनाव लड्न पाए हुन्थ्यो भन्ने तृष्णा कहिँ थियो । 

तर, शेरबहादुर देउवा र रामचन्द्र पौडेलसँगको भेटको कुरा छ । दुवै नेतासँग म जेल बसेको मान्छे हुँ । उहाँहरुसँग दुःख सुख गरेको मान्छे हुँ । मैले जेलबाट बाहिर निस्किएपछि हामीसँगै हिँडेका मान्छेलाई प्रोटेक्सन गरेको छु । दुर्गा सुवेदीले लेखेका पुस्तकमा पनि हेर्नुहोला, उहाँहरुले लेख्नुभएको छ –जगन्नाथजीसँग दुईपैसा लिएर गएका थियौँ भनेर । मैले सबैलाई सक्ने सहयोग गरेको छु भूमिगतकालमा पनि । मैले उहाँहरुलाई पनि सहयोग गरेको छु । 

उहाँहरु ठूलै पदमा पुग्नुभएको होला । म पार्टीको वरीयतामा तल हुँला, दुःख गरेको मान्छे हुँ । यसो भएको हुनाले उहाँहरुसँग कुरा गर्न मलाई समस्या भएन । यसकारण म उहाँहरुसँग प्रस्ष्ट कुरा गर्न सक्छु । त्यसलाई कसैले ठिक देख्छन् कसैले बेठिक भनिरहेका हुन्छन् । 

त्यसैले, उहाँहरुले गरेका गल्तीलाई गल्ती हो भन्छु ।  उहाँहरुले गरेका गल्तीलाई गल्ती हो भन्न नसक्ने हाम्रो समाजमा हामीले आँटेर गर्‍यौँ भने त्यसले ‘अट्राक्सन’ गरेको हुन सक्छ । 

शेरबहादुर देउवासँग भेट्न नचाहेको होइन । उहाँहरुले सात बजे भेटका लागि बोलाउनुभयो । त्यहीबेला हाम्रो चुनावीसभा थियो, नेताहरुलाई अनादर गरेको होइन त्यसबेला होटलमा पुग्दा शेरबहादुर देउवा तयार हुनुभएको रहेनछ । यसबाट तपाईंहरु नै अनुमान लगाउन सक्नुहुन्छ नि किन तयार नहुनुभएको ?  अर्को कुरा मलाई कसैले उमेदवारी फिर्ता गर भन्न सक्ने आँट पनि छैन । 

किनभने यहाँ धेरै किसिमका मान्छेहरुसँग मेरो कुरा भइसकेको छ । मैले आफ्ना कुरा प्रस्टसँग भनिदिएको हुनाले यो मान्छेसँग डिल गर्न सजिलो छैन भन्ने उहाँहरुलाई लागेको होला । रामचन्द्र पौडेललाई मैले भनेको थिएँ– सक्नुहुन्छ भने रेनु दाहाललाई फिर्ता गराउनुहोस् ।

प्रचण्डले प्रतिनिधिसभा चुनाव लड्ने हुन् भने त्यो पनि उनका लागि हितकर हुन्छ भनेर रामचन्द्र पौडेललाई भनेका थियौँ ।

तपाईंले रामचन्द्र पौडेलसँगको भेटमा असोज २५ मा भरतपुरमा उहाँले गरेको ‘सत्ताका लागि पार्टी अरुलाई बुझाएको’ भन्ने भाषण सम्झाउनु भएन ? 

रामचन्द्र पौडेललाई त्यो सम्झाउने बेला थिएन, मैले त्यो कुरा गरिन । किन भने अहिलेका लागि यो प्रासंगिक हुँदैनथ्यो । 

जिल्लामा आएका समयमा उहाँहरुलाई थप इरिटेड किन गर्ने ? अरु कुनै प्रसंगमा थियो भने यो प्रश्न म सोध्नेवाला थिएँ, सोध्नेवाला नै छु । 

तपाईँलाई दबाब र प्रलोभन पनि त आइरहेकै होलान् ? 

सिंगो राज्य लाग्यो भने के के हुन सक्छ ? त्यसको डेन्सिटी तपाईँले बुझ्नुभएको छ । त्यो तपाईंले अनुमान गर्नुस् । ममाथि राज्य लागेको छ । 

तपाईंविरुद्ध राज्य कसरी लागिरहेको छ ? 

राज्य लागेको विषय तपाईंहरु भावमा बुझ्नुस् प्रष्ट हुन्छ । राज्य पूरै लाग्यो, त्यसको अन्तरकुन्तरमा म जान चाहन्न । 

म पदको, प्रलोभनको र धम्कीको प्रवाह गर्दिन । मैले सबैलाई भनिदिएको छु । 

तपाईँको जित वा हारले के संकेत गर्छ सिंगो राष्ट्र र कांग्रेसको जीवनका लागि ? 

यसले नयाँ क्षितिज उघार्छ, नयाँ परिपाटी, नयाँ एउटा ‘लाइन अफ थिङकिङ’ भनौँ नयाँ ‘वर्किङ प्याटर्न’मा जान कांग्रेसमा कर लाग्छ । 


तपाईंको प्रतिस्पर्धा चाहिँ कोसँग हो, एमाले कि माओवादी ? 

म अहिले एक नम्बरमा छु । अझ एक नम्बरमै रहनका लागि म मेहनत गरिरहेको छु । त्यसकारण मेरो प्रतिस्पर्धी मै हुँ । 

एमालेसँग तपाईंको एलाइन्स हुन सक्छ ? 

भोलिको कुरा कसैले देखेको छैन, ‘पोलिटिक्स इज अ गेम अफ पसिविलिटी’ भन्छ । एमालेले मलाई सघाउँछु भन्यो भने असाधारण कुरा के हुन्छ र ? यसका बाबजुत निर्वाचन व्यवस्थापनको कुरा छ । 

तपाईलाई प्रचण्डले कुरा गर्दा के भन्नुभयो ?

उहाँले नराम्रो केही कुरा गर्नुभएको छैन । तपाईँ पुरानो मान्छे, राम्रो मान्छे हो । तपाईँजस्तो मान्छे काम गर्ने ठाउँमा आउनुपर्छ । तर, यो तपाईँको पार्टीको कुरा हो । मेरो साइडबाट राख्नुपर्ने ठाउँमा कुरा राख्छु भन्नुभयो । 

उहाँले ६५ सालमै मलाई शिक्षाप्रेमी भनेर दोसल्ला ओडाउनुभएको छ । 

प्रचण्डको घर यहाँ नजिकै थियो । उहाँको परिवार मिलमा आउने मेरै घरमा थियो ४० वर्षअघि । त्यसबेला देखि नै उहाँ र मेरो परिवारको सम्बन्ध छ ।

अहिलेको सन्दर्भमा उहाँको सुझाव के रह्यो तपाईँलाई ? 

उहाँले तपाईंका लागि विकल्प धेरै हुन सक्छन्– तपाईंले सोच्नुभो विचार गर्नुभयो भने । तर, तपाईँको पार्टीको मामिला हो । प्रधानमन्त्रीसँग तपाईंका बारेमा पनि कुरा भएको छ भन्नुभएको थियो ।

तपाईं चुनाव जित्छु भन्नेमा ढुक्क हुनुहुन्छ ? 

जित्छु नै भनेर लागि रहेको छु । यसले एउटा इतिहास बनाउँछ भन्ने आम मानिसको ‘रिडिङ’ छ । 

तपाईं असुरक्षित महसुस गर्नुभएको छ ?

मलाई त्यो संकेतहरु प्राप्त भएका छन् । हाम्रो प्रधानमन्त्रीले पनि भन्नुभयो प्रचण्डले पनि भन्नुभयो– रेनुले हार्नुहुन्न भनेर । उहाँहरुमा एउटा सर्वसत्तावादी विचार देखिएको छ । मैले भनेकै हुनुपर्छ भन्ने कुरा त प्रजातन्त्रमा हुँदैन नि ! 

महाधिवेशनको अघिल्लो दिनसम्म तपाईंसहित चितवनको टिम रामचन्द्र पौडेलकै टिम भनेर चिनिन्थ्यो । रातारात आएको पछिल्लो परिवर्तनपछि तपाईंहरुको उहाँप्रतिको मूल्यांकन के छ ? 

होइन यहाँ स्वार्थीहरुको भीड छ । यहाँकै सभामा हेर्नुस् न । जिल्लाका पूर्वसभापति, केन्द्रीय सदस्यहरुको अनुहार हेर्नुहोस् न, सभामा पनि देख्नुभयो होला । जब पोजिस त्यस्ता मान्छे रहन्छन् राजनीति त तरंगित भइहाल्छ नि ! वडा–वडाबाट निर्णय गराएर, महानगर र जिल्ला कार्यसमितिबाट निर्णय गरेर, महासमिति र महाधिवेशन प्रतिनिधिको भेलाबाट निर्णय पारित गरेर केन्द्रको ध्यानाकर्षण गराएर हामी मान्दैनौ है अरुलाई दिने कुरा भनेकाहरुको कुरुप अनुहारले देखाउँछ नि धेरै कुरा त ।

म प्रधानमन्त्रीसँगको वार्तामा बसेर फसेको हुँ । हजारौँले सडकमा ओर्लिएर मलाई उमेदवार बनाएका हुन् । रातारात परिवर्तन हुन नसक्ने कांग्रेसले त यसको समीक्षा गर्नेनैछन् । 
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: आइतबार, वैशाख २५, २०७९  १७:३९
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement