site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
सडकमा आन्दोलन गर्दैमा ब्याजदर घटाउन सकिँदैन
Sarbottam CementSarbottam Cement

बैंक र व्यवसायीबीच अहिले ब्याजदर वृद्धिले सम्बन्ध खराब भएको छ । गत साता व्यवसायीहरू ब्याजदरको विरोधमा सडक आन्दोलनमै उत्रिए ।

निर्वाचनलाई देखाएर आन्दोलन अहिले स्थगित गरिएको छ । निर्वाचनपछि दबाबको कार्यक्रम बढाउने व्यवसायीले बताएका छन् ।

ब्याजदर वृद्धि र यसले पार्ने प्रभावका विषयमा नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष एवं कृषि विकास बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) अनिल उपाध्यायसँग बाह्रखरीका लागि आशीष ज्ञवालीले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

बैंकले ब्याजदर बढाएको भन्दै व्यवसायीले सडकमा आन्दोलन गरे । व्यवसायीलाई सडकमा आउन बाध्य नै बनाउने काम बैंकले गरेका हुन् ?

कसलाई बाध्य बनाउनेभन्दा पनि हामी कुन अवस्थामा छौँ, त्यो हेर्नुपर्छ । ब्याजदर बढाउने बैंकको रहर होइन । विश्वमा अहिले आर्थिक संकट आउने प्रक्षेपण छ ।

Global Ime bank

विश्वका सबैजसो देशमा मूल्य बढ्दो क्रममा रहेको छ । विनिमयदरको दबाब समेत छ । बैंकले नीतिभित्र बसेर ब्याजदर बढाउने र घटाउने काम गर्ने हो । बैंकले निक्षेपकर्तालाई ब्याजदर बढी दिएपछि कर्जाको ब्याजदर बढ्छ । घट्ने बेलामा निक्षेपकर्ताको घट्छ भने ऋण लिनेको समेत ब्याजदर घट्छ ।

बैंकिङ व्यवसायमा ब्याजदर बढ्ने र घट्ने भन्ने सधैँ भइरहने कुरा हो । अहिले ब्याजदर बढ्नुको पछाडि बैंकहरूको लागत बढेको छ ।

अहिले तुलना कोभिडअगाडिको समयसँग गर्ने कि कोभिड पछाडिको समयसँग गर्ने भन्ने हो । कोभिडअगाडि, २०७६ सालअगाडि ब्याजदरको दर अहिलेको स्थितिमा नै थियो । कोभिडपछि दिएको सुविधा र तरलता बढी हुँदा ब्याजदर निकै तल गएको हो । त्यो समयको तुलना गर्दा अहिले ब्याजदर बढी हो ।

ब्याजदरको सवालमा नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको नियममा चल्ने हो, बेसरेटमा प्रिमियम जोड्न पाउने । ऋणअनुसार फरक–फरक ब्याजदर छ । प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्र जसको २८ प्रतिशतजति ऋणको हिस्सा छ, त्यसमा बेसरेटमा २ प्रतिशत मात्र प्रिमियम जोडिएको हो ।

Anil_Upadhaya (2)1668326420.jpg

ऋणी र बैंक सहमत भएपछि मात्र कर्जा प्रवाह हुने हो । सहमत हुने वा नहुने भन्ने कुरा व्यवसायीहरूको आफ्नै आधार हुन्छ । व्यवसायीले कुन बैंक छान्ने भन्ने अधिकार पनि छ । अहिले बैंकहरूले निक्षेपमा दिएको ब्याजदर नै बढी भएको हुँदा कर्जाको ब्याजदर बढी भएको हो ।

अघिल्लो वर्षको भन्दा ३ देखि ४ प्रतिशत विन्दुले बैंकहरूको स्रोतको लागत बढेको छ । त्यही अनुपातमा ३ देखि ४ प्रतिशत विन्दुले कर्जाको ब्याजदर बढेको हो । अहिले औसतमा १२ प्रतिशत कर्जाको ब्याजदर हो ।

बैंकहरूको ब्याजदरमा भएको खर्च गत वर्षको तुलनामा ७० प्रतिशतले बढेको छ । तर, बैंकहरूको ब्याजदर आम्दानी ५७ प्रतिशतले मात्र बढेको छ ।

अहिले पनि हामी बढेको लागतानुसार कर्जाको ब्याजदर बढाएका छैनौँ । अहिले बैंकहरूले आक्रामक ढंगले कर्जा लगानी गरेका छैनन् । यसबाहेक केन्द्रीय बैंकले बढाएको नीतिगत ब्याजदरको कारण कर्जाको ब्याजदर बढेको हो । बैंकले लागतजति आफूले बेहोर्ने तर कर्जा सस्तोमा दिने भन्ने हुँदैन । त्यो भएमा बैंक टिक्ने कुरा हुँदैन ।

बैंकले कर्जाको ब्याजदर तथा प्रिमियम अत्यधिक बढाउने नीतिले व्यवसायीले उठिबास नै लाग्ने भयो भनेका छन्, त्यस्तो अवस्था आएको हो ?

मैले अगाडि पनि भनेँ, प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्रको लागि बेसरेटमा २ प्रतिशतमात्र प्रिमियम बैंकहरूले तोकेका छन् ।

अहिले बजारमा ८ प्रतिशत प्रिमियमको चर्चा बढी छ । तर, ८ प्रतिशत प्रिमियम प्रकाशित मात्र भएको हो । १८ प्रतिशत ब्याजदर प्रकाशित मात्र भएको हो । बैंकले लिएका छैनन् ।

धेरै ब्याजदर लियो भनेपछि ग्राहकलाई बैंक परिवर्तन गर्ने सुविधा समेत छ । नियमविपरीत लिएको ब्याजदर राष्ट्र बैंकले फिर्ता गर्ने र बैंकलाई कारबाही समेत गरेको छ । अधिकतम प्रकाशित भएको दरमा ऋण दिए भनेर मान्न भएन । 

Anil_Upadhaya (1)1668326420.jpg

ब्याजदर धेरै बढाएको होइन भने किन व्यवसायीले बैंकलाई गाली गर्दै आन्दोलन गरेका छन् ?

सस्तो ब्याजदरमा ऋण लिन खोज्नु व्यवसायीको स्वाभाविक माग हो । किन्ने सामान सबैले सस्तोमा नै लिन खोज्ने गर्छन् ।

खानेकुरा होस् या यात्रा गर्दा सबैले सस्तोमा लिन खोज्ने काम गर्छन् । विदेशमा यसरी संकट आएको बेला सरकारले स्टिमुलस प्याकेजको समेत घोषणा गरेको हुन्छ ।

राहतका विभिन्न कार्यक्रम सरकारले घोषणा गर्छ । हामी त्यो संरचनामा भएको देशमा परेनौँ । कोभिडको समयमा पनि सरकारले भन्दा केन्द्रीय बैंकले नियम बनाइदिएर बैंकले सहयोग गरेका हुन् ।

राष्ट्र बैंकले पुनर्कर्जा सुविधा दिएको हो । यसबाहेक ऋणको पुनर्संरचना तथा पुनर्तालिकरण समेत नियामक निकायले दिएको हो ।

स्रोतको ग्याप बढेपछि कर्जाको ब्याजदर स्वाभाविक रूपले बढ्छ । अहिले पनि ३ खर्बजति पैसा आउने हो भने ब्याजदर सजिलै घट्छ । यो माग र आपूर्तिको आधारमा चल्ने हो । यसलाई स्वीकार गर्दिनँ भन्ने हो भने देशको अर्थव्यवस्था चल्छ ? 

तरलता अभाव हटाउन बैंकले निक्षेपमा ब्याजदर बढाए । त्यसले कर्जाको ब्याजदर बढ्यो । तर, निक्षेपको ब्याजदर बढ्दैमा बैंकमा पैसा त आएन नि ?

हामीले बैंकमा निक्षेपकर्ताको समेत हित हेनुपर्छ । अहिलेको स्थितिमा मूल्यवृद्धिदरभन्दा तल निक्षेपकर्तालाई ब्याजदर दिन मिल्छ ? त्यो भयो भने अनौपचारिक माध्यम फस्टाउने गर्छ ।

१०० रुपैयाँमा किनेको सामान एक १०८ पुग्यो । तर, बैंकमा राखेको ब्याजदर १०८ रुपैयाँ आएन भने निक्षेप बैंकमा आउने हुँदैन । अहिले ५० खर्बको हाराहारीमा निक्षेप छ ।

यो भनेको जीडीपीको आकारभन्दा बढी हो । यो अवस्थामा निक्षेपकर्तालाई कमजोर बनाएर बैंकिङ व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकिँदैन ।

Anil_Upadhaya (4)1668326421.jpg

हिजोको दिनमा निक्षेपको ब्याजदर सस्तो थियो, त्यो हुँदा कर्जाको ब्याजदर समेत सस्तो थियो । सधैँ ब्याजदर एकैनासको हुन्छ भन्ने हुँदैन । त्यो कुरा व्यवसायीले बुझ्नुपर्ने हुन्छ । व्यवसायीलाई कोभिडको समयमा बैंकले सहयोग गरेको होइन । 

व्यवसायीले विगतमा सस्तो ब्याजदरमा ऋण पाएको कुरा बिर्सेका हुन् ?

मलाई त्यही लागेको छ । कोभिडको समयमा जस्तो सहुलियत दिन सकिने कुरा हुँदैन । सस्तो पाउन खोज्नु स्वभाव हो ।

तर, सस्तो दिन सक्ने अवस्था छैन । यसबाहेक अहिले व्यवसायीलाई डलरको विनिमयदरले समेत समस्या पारेको होला । यसबाहेक सञ्चालन खर्च तथा लागत खर्च बढेको छ ।

अहिले व्यवसायीले माग नबढेको बताउनुभएको छ । माग नभएको कारण बिक्री नभएको हुँदा मार परेको होला ।

उहाँहरूलाई तनावको अवस्था छ । यस्तो अवस्थामा मिलेर अगाडि बढ्ने हो । बैंक पनि व्यवसाय गर्न आएको हो ।

बैंकले पब्लिकको पैसा चलाएको हो । व्यवसाय डुबेमा त्यसको असर बैंकमा नै पर्ने हो । बैंकिङ सिद्धान्त बुझ्नु त पर्‍यो । 

व्यवसायीले सडकमा आन्दोलन गर्दैमा ब्याजदर घट्दैन भन्न खोज्नुभएको हो ?

सडकमा आन्दोलन गर्ने उहाँहरूको अधिकारलाई मैले हस्तक्षेप गर्न मिल्दैन । आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्ने हो ।

बैंकहरूले भन्ने सडकमा आन्दोलन गर्नेभन्दा पनि मिलेर नै छलफल गर्ने हो । ब्याजदर बजारले नै निर्धारण गर्ने हो ।

ब्याजदर बढी छ भने त्यसलाई घटाउने कसरी भनेर लाग्ने हो । अर्थ मन्त्रालयले बनाएको समितिले स्रोतको अभावलाई हटाउने भनेको छ । नेपालको हकमा निक्षेपको मुख्य स्रोत भनेको सरकारले गर्ने विकास खर्च र रेमिट्यान्स हो ।

Anil_Upadhaya (4)1668326421.jpg

यसबाहेक विदेशी पर्यटकले गर्ने खर्च, वैदेशिक ऋण तथा अनुदान तथा विदेशी लगानी हो । बैंकले विदेशबाट ऋण ल्याउन सक्छ । यस्तै, डिबेन्चर तथा बन्ड तथा भेन्चर क्यापिटलबाट पैसा ल्याउन सकिन्छ ।

अमेरिकी डलर बलियो भएकाले विदेशबाट बैंकले ल्याएको ऋणको समेत ब्याजदर बढेको छ । अहिले व्यवसायीहरू आफैँ कोही बैंकमा सञ्चालक हुनुहुन्छ भने कोही अध्यक्ष हुनुहुन्छ । त्यो थाह भएको छ । अहिले आन्तरिक रूपमा स्रोत खुम्चेको अवस्था छ । 

अर्थतन्त्रमा बाह्य र आन्तरिक दबाबको कारण ब्याजदर बढेको भन्नुभएको हो ?

बैंकको ब्याजदर माग र आपूर्तिको कारण प्रभावित हुने हो । अहिले हाम्रोमा माग बढी छ, त्यसलाई आपूर्ति गर्ने स्रोतको कमी छ ।

बैंकमा पैसा आएको छैन, आएको पैसाको पनि लागत बढी छ । अर्थतन्त्रमा बाह्य र आन्तरिक दबाब छ । व्यवसायीलाई बैंकलाई गाली गर्न सजिलो छ ।

उपभोक्ताले पसलमा गएर सामान किन्दा पसले र सरकारलाई गाली गर्छ । तर, सामानको मूल्य बढ्नुमा धेरै कारण हुन्छ । अहिले व्यवसायीले त्यस्तै गरेर ब्याजदर बढी भयो भनेर बैंकलाई मात्र गाली गर्नुभएको छ । व्यवसायीको पीडा बैंकले बुझ्दै नबुझेको भन्ने होइन ।

Anil_Upadhaya (5)1668326422.jpg

अहिले अर्थतन्त्रमा संकट आउने प्रक्षेपण छ । यस्तो अवस्थामा बैंकलाई कस्तो प्रभाव पर्छ ?

अहिले अर्थतन्त्रमा दबाब परेको छ । विश्व बैंक तथा आईएमएफले आर्थिक मन्दीको प्रक्षेपण गरेका छन् । अहिले संसारमा लागत घटाएर चल्नुपर्छ भन्ने सोच आएको छ ।

नर्मल अवस्थामा मात्र हो खर्च गर्ने । संकटको समयमा खर्च गर्ने भन्ने हुँदैन । अहिले संसारमा खर्च जोगाउन घरबाट नै काम गर्ने परिपाटीको विकास भएको छ ।

अहिले डलर बलियो भएको हुँदा धेरै देशहरू प्रभावित भएका छन् । भारतमा नै मूल्यवृद्धिको असर परेको छ । हाम्रो आयात भारतसँग भएको हुँदा त्यो प्रभाव छ ।

विश्वभर नै संकटको प्रक्षेपण भएको बेला हाम्रोमा संकट छैन भनेर त हिँड्न सकिँदैन । मागको कमीको कारण अहिले व्यवसायीहरू दबाबमा परेका छन् ।

यो दबाब हाम्रो देशमा मात्र होइन, विदेशमा पनि छ । विश्वमा आउने आर्थिक संकटबाट हामी अछुतो हुन नसक्ने स्थिति छ । कोभिडले अर्थतन्त्रमा पार्ने असर बल्ल देखिएको छ ।

अहिले आन्तरिक अर्थतन्त्रलाई बढाउनेतर्फ सोच्नुपर्छ । यही समयमा हाम्रो निर्वाचन भएको छ । त्यसले पनि खर्च बढाएको छ । अर्थतन्त्र संकटमा पर्दा स्वाभाविक रूपमा बैंकको खराब कर्जा बढ्ने हुन्छ । त्यो पहिलो त्रैमासको वित्तीय विवरणमा समेत देखिएको थियो ।

यति हुँदाहुँदै पनि अहिले रेमिट्यान्स केही मात्रामा बढ्दा अर्थतन्त्रमा केही सहजता देखाएको छ । व्यवसायीले पनि विदेशी लगानी भित्र्याउनको लागि काम गर्नुपर्ने हुन्छ ।

अहिले बैंकहरूको अवस्था कस्तो छ ? 

अहिले अर्थतन्त्रमा समस्या छ । बैंककै कुरा गर्ने हो भने गत वर्षको तुलनामा ८.३७ प्रतिशत मात्र निक्षेप बढेको छ ।

हामीले अनुमान गरेअनुसारको आर्थिक वृद्धिदर हुने संकेत छैन । असारको तुलनामा ऋण प्रवाह घटेको छ ।

बैंकहरूको ब्याजदर आम्दानी ५७ प्रतिशतले बढे पनि ब्याजदर खर्च ७० प्रतिशतले बढेको छ । बैंकहरूको पोर्टफोलियो कमजोर भएको छ । बैंकको नेट फी आम्दानी घटेको छ । यसबाहेक बैंकको ट्रेडिङ आम्दानी बढेको छैन ।

Anil_Upadhaya (7)1668326423.jpg

बैंकले नाफा गरेको मात्र देखेका छौँ । तर, त्यति नाफा गर्न कति पैसा बैंकले लगाएको छ, त्यो देखिएको छैन । बैंक घाटामा गयो भने त्यो बेला अर्थ व्यवस्था के होला ? एकपटक अनुमान गरौँ त ।

बैंकको नाफा गत वर्षको तुलनामा खासै बढेको छैन । अहिले व्यवसायीको कारोबार नभएको कारण सरकारको राजस्व घटेको छ । ऋण उठेको छैन, जसले खराब कर्जा बढाएको छ ।

यस्तै, बैंकहरूको निक्षेप बचतबाट मुद्दती निक्षेपमा गएको छ । यसले समेत लागत बढाएको छ । अहिले कसैले जितेको अवस्था छैन । बैंकहरूलाई समस्या परे पनि बोलेका छैनौँ ।

हाम्रा दरहरू तथा नाफा प्रकाशित भएको छ । तर, व्यवसायीले हिजो कुन साइजको ऋण लिएका थिए, आजको कुन साइजको ऋण लिएका छन् ।

त्यो आधारमा हिजो व्यवसायीले नाफा गरेको आधारमा ऋण बढाएका हुन् । व्यवसायीको आन्दोलनमा बैंकको ब्याजदर मात्र नभएर अरू समेत कारण हुनसक्छ । 

बैंकको नाफा अर्बमा देखिन्छ । तर, प्रतिफल घटेको छ । यसलाई बुझाउन किन सकिएनजस्तो लाग्छ ?

हामीले अहिले बुझाउन नसकेको कुरा नै त्यही हो । नाफा अर्बमा देखिएको छ । तर, यसको लागि कति अर्बको लगानी भएको छ भन्ने कुराको बहस भएको छैन ।

विगतकै तुलना गर्ने हो भने बैंकको रिर्टन अन इक्विटु (आरओई) प्रतिफल घटेको अवस्था छ । बैंकको खर्च निकै बढेको छ । सञ्चालन तथा प्रविधिले बैंकको खर्च निकै बढाएको छ ।

बैंकले ब्याजदर मात्र बढाएका छन् भन्ने होइन । बैंकको प्रतिफल घटेको छ । बैंकहरूले सेयरधनीलाई जति दिनुपर्ने हो, त्योअनुसार प्रतिफल दिन सकेका छैनौँ ।
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: आइतबार, कात्तिक २७, २०७९  १३:४०
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement
सम्पादकीय
कमजोरी सहितको सकारात्मक बजेट
कमजोरी सहितको सकारात्मक बजेट