site stats
बाह्रखरी :: Baahrakhari
अन्तर्वार्ता
Nabil BankNabil Bank
सुरेन्द्र पाण्डेलाई प्रश्न : एमालेमा ओलीको एकाधिकार तोडिएको हो ? 
Sarbottam CementSarbottam Cement

नेकपा एमालेको प्रदेश अधिवेशनको मध्यान्तर भइसकेको छ ।  प्रदेशका अधिवेशनमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको निर्देशनविपरीत प्यानल नै बनाएर धमाधम निर्वाचन भइरहेको छ ।  लुम्बिनी, वाग्मती, कर्णाली र कोसी प्रदेशले प्रतिस्पर्धामार्फत नेतृत्व पाइसकेका छन् । 

गण्डकी प्रदेशले पनि पाउने क्रम जारी छ । सुदूरपश्चिम र मधेसको अधिवेशन पनि नजिकै छ । यसैवर्ष एमालेले जिल्ला र पालिका अधिवेशन पनि गर्दै छ । अधिवेशनमार्फत पार्टी चलायमान गर्दैै आगामी निर्वाचनको तयारीमा एमाले जुटेको छ । 

यसै सन्दर्भमा केन्द्रित रहेर बाह्रखरीका राजन सिलवालकुञ्जरमणि भट्टराईले नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेसँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश– 

Prabhu Bank
Agni Group
NIC Asia

–प्रदेश अधिवेशनमा सर्वसम्मत् नेतृत्व चुन्ने अध्यक्षको निर्देशनविपरीत धमाधम निर्वाचन भए । यसलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?

सहमति पनि पार्टीभित्रको लोकतान्त्रिक विधि हो, हाम्रो पार्टी अध्यक्षले भन्नुभएको छ, त्यो ठीक हो । सहमति गर्नै हुँदैन भन्ने होइन ।  आकांक्षीहरुले नै मभन्दा उपयुक्त तपाईं हो, तपाईंलाई छाडेँभन्दा सबैभन्दा उपयुक्त हो । 

Global Ime bank

तर, त्यसो नभए प्रतिस्पर्धामा गर्नू भनी अध्यक्षले भन्नुभएको छ ।  अध्यक्षले प्यानल चाहिँ नबनाउनु भन्नुभयो ।  तर, ठाउँ–ठाउँमा प्यानल बन्यो । त्यसबारे आगामी सचिवालय बैठकमा छलफल गर्र्छाैँ ।

कतिपय ठाउँमा अध्यक्षको हवाला दिँदै प्यानल बनाएको सुनिन्छ ।  अध्यक्ष चाहिँ नबनाउ भन्ने, अध्यक्षसँग नजिक छौँ भन्दै प्यानल बनाउने कुरा मिलेन ।  अध्यक्षको निर्देशनविपरीत उहाँको नाम जोडेर, कतै उहाँबाहेकको नाम जोडेर गरेका होलान्, त्यो गलत हो । 

एमाले लोकतान्त्रिक प्रक्रिया अवलम्बन गर्दै आएको पार्टी हो ।  चुनावले खासै ठूलो अन्तर ल्याउँदैन । जित्ने हुन् या हार्ने, सबै एमाले नै हुन् ।  हार्नेलाई जित्नेले समेटेर काम गर्नुपर्छ । हार्नेले काम गर्दिन भन्ने होइन ।  झन् अर्कोपटक जित्ने गरी लाग्नुपर्छ । चुनावले पार्टीलाई नोक्सान गर्दैन ।

हामीलाई एउटा झस्का पसेको छ । पार्टी (नेकपा) विभाजित भयो । प्रतिस्पर्धाका कारण विभाजन भएको हो कि भन्ने परेको छ । सत्य त्यो होइन । माओवादीसँग एकता हुँदा ‘ग्राउन्ड’ नै मिलेन र पार्टी फुट्यो । एमालेभित्र प्रतिस्पर्धाको कोर्स चल्दै आएको थियो । माओवादी केन्द्रसँग पार्टी एकता नभएको भए पनि चुनावले एमालेमा विभाजन ल्याउँदैन थियो ।

–एमाले ब्यूँतिएसँगै नेतृत्वले नेता तोकिदिने काम भयो । अब त्यसलाई सच्याउने अवस्था देखिएको हो ?

अब फेरि प्रतिस्पर्धा सुरु भएको जस्तै देखिन्छ । एमालेमा काम गर्न एक सय एक मान्छे छन् । कतिपय त सांसद, मेयर भएर गुज्रिसके ।  पार्टीमा भूमिका खेल्छु भन्नेलाई तपाईं उठ्नुुस्, तपार्इं नउठ््नुस् भन्न सकिँदैन । त्यस अवस्थामा उपयुक्त भनेको नै चुनाव हो ।

नेतृत्वले तोकिदिँदा नेताको मान्छे भनेर अरुले नटेर्ने कुरा पनि हुँदो रहेछ ।  चुनाव भएर भोट नपाएपछि तल बस्नेलाई असहज पनि हुँदैन ।  यसले पार्टी निर्माणमा तलमाथि पर्छ भन्ने लाग्दैन । गुटको कुरा पनि उठिरहेको देख्छु । 

गुट त चुनाव लड्दा, नलड्दा दुवै अवस्थामा थिए । ‘मिसन ग्रासरुट’का समीक्षा बैठकमा पहिला प्रतिस्पर्धाबाट कमिटी बनाउँदा चुनाव सबै जित्यौँ ।  पछि यसले गुटबन्दी बढायो भनेर माथिबाट कमिटी तोक्दा चुनाव हारियो भन्ने कुरा नेताहरुबाट आएको थियो । 

पार्टीभित्र पनि लोकतान्त्रिक अभ्यास हुँदा गतिशील हुँदो रहेछ ।  माथिबाट तोक्दा नेताको पछि लागेर पाएको भन्दै उनीहरुको मनोबल कमजोर हुँदो रहेछ ।  प्रतिस्पर्धा गरेर आउँदा मलाई पत्याएनन् भनेर चित्त बुझाँउछ । 

प्रतिस्पर्धाले पार्टी कमजोर हुँदैन । कांग्रेसलाई हेर्ने हो भने आन्तरिक प्रतिस्पर्धाले गतिशील बनाएको देखिन्छ ।  प्रतिस्पर्धाको नकारात्मकता रोकेर सहजता प्रदान गर्दा पार्टी बिग्रने भन्ने हुँदैन ।

–प्रदेशहरुमा निर्धारित कार्यतालिकाअनुसार चुनाव हुन सकेन । प्रतिनिधिलाई नै असहज हुने गरी चुनावका लागि सकस किन ?

सकेसम्म सर्वसम्मत् होस् भन्ने नेतृत्वको चाहनाले निर्वाचनमा ढिलाइ भएको होला ।  तर, अधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा भयो । यसले अब यो रोकेर नरोकिने रहेछ भन्ने देखाउँछ ।  आउँदा अधिवेशनमा सुरुमै प्रतिस्पर्धामा जान सक्छ । 

अब हुने जिल्ला र पालिका अधिवेशनमा अहिलेको अधिवेशनले बाटो खोल्न सक्छ ।

–प्रदेशको अहिलेको माहोलले पार्टीको आगामी महाधिवेशनलाई दिशानिर्देश गर्छ ?

अब त्यस्तो नहुन पनि सक्छ । सौराहा (दशौंँ) महाधिवेशनमा पनि निर्वाचन भएको हो ।   सहमति गर्ने प्रयास भए पनि चुनाव त भयो ।  अबको यो घटनाक्रमले चुनाव लड्न अनुमति लिनुपर्छ भन्ने देखाउँदैन ।  प्रतिस्पर्धाको बाटोमै जान सक्ने देख्छु । तर, पार्टीमा अध्यक्षको विकल्प कसैले खोजेको छैन । 

प्रदेश अधिवेशनमा उठेका व्यक्तिहरुले पनि हामी अध्यक्षकै पक्षका हौँ भनिरहनु भएको छ । तथापि, प्रतिस्पर्धा चाहिँ भइरहेको छ ।

–एमाले भनेकै ओली हो भन्ने अवस्थामा उनैले चाहेको व्यक्तिविरुद्ध प्रतिस्पर्धा भइरहेको देखिन्छ । अध्यक्षको ‘सुप्रिमेसी पावर’ घटेको हो ?

त्यस्तो त म भन्दिनँ । एमाले सबै एमाले नै हो । यो मेरो, यो तेरो भनेर कोही नेताले भन्नुहुँदैन भन्ने अधिवेशनले देखाएको छ ।  जब कसैले चुनाव लड्छु भनेपछि उठ्नुस्, नउठ्नुस् भन्नुको औचित्य देखिँदैन ।  अब, नेतृत्वले यस कुरालाई बुझेर तिमीहरु जे गर्छौ, आफैँ गर भनेर तटस्थ बस्नुपर्छ । 

तलको गतविधि तलै गर्न दिनुपर्छ । आगामी दिनमा त्यस्तो हुँदै जाला पनि ।

–यो अधिवेशन ०८४ को चुनावलक्षित हो ?

नियमित हुँदा ०८४ मा चुनाव हुने हो ।  त्यसअघि पनि चुनाव नहोला भन्न सकिन्छ र ?  जस्तो कोसीमा अहिलेको खिचातानीले ०८४ सम्म रहन्छ कि रहँदैन भन्ने छ ।  राजनीतिक दल सधैँ चुनावका लागि तयारी अवस्थामा रहनुपर्छ । चुनावका लागि तयार हुन नसक्ने दल हुन सक्दैन ।

–एमालेले यो वर्षलाई अधिवेशनको वर्ष भनेको छ, यसले पार्टीको कस्तो भविष्य तय गर्ने देख्नुहुन्छ ?

जुन ढंगले पार्टीमा गतिशीलता आएको छ । त्यसले उज्यालो भविष्य नै देख्छु ।  एक वर्षअघि चुनाव हुँदा पुराना दलका दिन गए, नयाँ आए भन्ने जसरी प्रचारबाजी भएको थियो, त्यो प्रचारबाजीको विस्तारै ओरालो यात्रा सुरु भएको छ । 

नयाँ भन्ने दलको ‘लेबल’ के रहेछ भन्ने देखिँदै गएको छ ।  एमालेमा ओलीजी नै सबै हो भन्ने भाष्य बनाइयो भन्नुभयो । विपक्षीहरुले यहाँभित्र लोकतन्त्र भएन भनेर उछाल्ने काम गरे । तर, नयाँ भनेर आएको पार्टी रास्वपामा एकजना मात्रै होइन र ? 

जहाँ भाषण गर्दा पनि, निर्णय गर्दा पनि एकजना ।  त्यो रास्वपा पार्टी त झन् निरंकुश हो । नमरी स्वर्ग देखिँदैन भन्ने उखान थियो, त्यस्तै भएको छ ।  त्यहाँ झन् ‘वान म्यान’ छ भन्ने जनताले देख्दै जान्छन् ।  एमालेमा हिजोको भन्दा ऊर्जा पैदा भएको छ । चुनावमा एमालेले पहिलेभन्दा धेरै माथिल्लो पोजिसन बनाउँछ ।

–तपाईंहरुको ‘मिसन ०८४’ पुराना कि नयाँ पार्टीलक्षित हो ?

हामीले नयाँ पार्टीलक्षित गर्नुपर्ने कारण नै छैन ।  पहिलो, हामी एमाले पंक्तिको भोट बैंकलाई सुदृढ गर्न चाहन्छौँ ।  दोस्रो, नयाँ पंक्तिका बीच पार्टी विस्तार गर्न चाहन्छौँ ।  त्यो विस्तार गर्न जाँदा एजेन्डा र हाम्रा विगतका काम लिएर जान्छौँ ।

नयाँ भन्नेहरुले रातारात स्वर्ण–युगमा लान्छौँ भनेको छ । रातारात कसरी सम्भव छ ? न राजस्व छ, न कुनै व्यवसाय छ ।  रवि लामिछानेले अब कोही विदेश जानु पर्दैन भनेर भन्नुभएको होइन ।  उहाँसँग त्यसको जवाफ छ ? त्यसैले यथार्थमा नउभिई, विचार नगरी भाषण, राजनीतिक कुरा गर्दा त्यसको ढिलो छिटो परिणाम त आइहाल्छ नि ।

–एमाले अब कसरी अघि बढ्छ ?

राजनीति सधैँ अफ्ठ्यारो बाटो हो । राजनीतिक यात्रा कठिन यात्रा हो । एमाले पनि कठिन यात्रा पार गरेर जानुपर्छ ।  सजिलै एक रातमा देश बनाउन सकिन्छ भन्दैनौँ । कांग्रेसले निजीकरणको कुरा गर्‍यो । 

एमालेले सामाजिक न्यायको कुरा गरेर आयो ।  विकसित भनेका देशमा पनि सामाजिक न्याय जबरजस्त उठिरहेको छ ।  त्यसलाई बेवास्ता गर्ने पार्टी आफै छायामा पर्दै जान्छन् ।  यो मुद्दा निखार ल्याउँदै जनताको आम्दानी पनि बढाउने र सामाजिक न्यायसहित अघि बढाएर लैजाने कुराको सान्दर्भिकता अझै बलियो छ । 

जनताले बुझ्ने ढंगले त्यसलाई अघि बढाउँछौँ ।

–अहिलेको राष्ट्रिय परिवेशलाई कसरी नियाल्नुभएको छ ?

नेपालको परिस्थिति अझै गम्भीर दिशातिर जाने हो कि भन्ने लागिरहेको छ ।  गोरु काटेर खानुपर्छ भन्ने, गोरु काट्नेलाई प्रोत्साहन गर्ने भाषण युट्यबुतिर देखिन्छ ।  हिन्दू र मुस्लिमबीचको विषय पनि उठिरहेको छ । कतै मुलुक अस्थिरतामा जाने त हैन ? 

धार्मिक र राजनीतिक द्वन्द्वतिर मोडिने हो कि भन्ने देखिँदै छ ।  यो कुरामा सबै गम्भीर हुन जरुरी छ ।  बहुभाषा, बहुजाति, क्षेत्रीय विविधता भएको देशमा सानो असन्तुष्टिबाट ठूलो झगडा निम्तन सक्छ, निम्त्याउने कोसिस भइरहेको छ । 

ऐतिहासिक दलका नेतालाई खुइल्याउने क्रम पनि सँगै चलेको, नेतृत्वविहीन अराजकतातिर लान खोजेको देखिन्छ ।  यसको सुक्ष्म अनुसन्धान गर्नुपर्छ र सरकारले समयमै यसलाई सही ठाउँमा ल्याउने प्रयास गर्नुपर्छ । 

संसद्‍मा पनि यी विषयमा छलफल जरुरी छ ।

–सरकार र संसद्को कामलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?

सरकार भ्रष्टाचारका केही मुद्दाको कुरा मात्रै गरिरहेको छ ।  भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्नुपर्छ, यसमा दुईमत छैन ।  भ्रष्टाचार राष्ट्रिय अपराध र बेइज्जतको कुरा हो ।  तर, भ्रष्टाचारलाई राजनीतिक प्रोपोगान्डा मात्रै बनाउने, कारबाही भन्दा प्रोपोगान्डामा सरकार अल्झिरह्यो भने विस्तारै जनताले बुझ्दै जानेछन् ।

केही महिनाअघि भ्रष्टाचारको विषयमा जति चर्चा हुन्थ्यो, अहिले ‘हात्ती आयो, हात्ती आयो फुस्सा’ जस्तो पनि भएको छ ।  मुख्य व्यक्तिहरुलाई कारबाही भएन भन्ने कुरा उठिरहेको छ ।  सरकार बिस्तारै बद्नाम भइरहेको छ । महँगी बढीरहेको छ । आर्थिक संकट बढ्दो छ । 

साउनदेखि नै तलब खुवाउन आन्तरिक ऋण लिन थालेको छ ।  अघिल्लो वर्ष ठेकेदारहरुले काम गरेको करिब ५० अर्ब रकम भुक्तानी गर्न सकेको छैन ।  यस्तो अनिश्चय बढीरहेका बेला संसद्ले देशका यी समस्या केन्द्रित भएर बहस अघि लिएर जानुपर्छ ।

सरकार ‘स्टन्ट’मै रमाउने भयो भने मूल मुद्दा ओझेलमा पर्छ ।  देशमा निराशाका कुराहरु देखाइरहने विषय झन् जटिल बनिरहेको छ ।  समग्रमा भन्दा मुलुक अस्थिर भूमरीमा फस्ने संकेत देखिइरहेको छ ।

–कांग्रेसभित्रै सरकार छाड्नुपर्ने विषय चर्को गरी उठेका बेला एमाले पनि सरकार परिवर्तनको दौडमा हो ?

हामी त्यसमा लागिरहेका छैनौँ । कांग्रेस सरकारमा  छ,  कांग्रेस नै रोएर बसेको छ ।   सत्तारुढ दलबीचको अन्तरविरोध उनीहरु नै समाधान गरुन्, यसमा हामीलाई कुनै रुचि छैन । हामी सरकारमा जाने ध्यानमा छैनौ ।

हामीले खोजेको के हो भने राम्रो काम होस्, आर्थिक मुद्दा सम्बोधन गरोस् । सरकारले मूल्यवृद्धि साढे ६ प्रतिशतमा राख्छु भनेको छ ।  तर, दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य आकाशिएको छ । जनता असाध्यै पीडामा छन् । यसलाई सरकारले सम्बोधन गरोस् ।

१५–१७ दिन प्रधानमन्त्री विदेश हुँदा संसद् चलेन ।  जनताका आवाज उठाउने बेला किन बन्द भएको ? प्रधानमन्त्री हिँड्ने बित्तिकै किन सदन बन्द गर्नुपर्थ्यो ? मन्त्रीहरु त छँदै थिए ।  उनीहरुले ‘एटेन्ड’ गर्न सक्थे । विधेयकहरु संसद्मा आउन सक्थे । छलफल सुरु हुन सक्थे ।

सरकार प्रचारबाजीमा मस्त छ । विपक्षीले बन्द गरिदियो, मैले चलाइन भनेको छ ।  कुनै दलको बहुमत छैन । सबैतिर हेर्दा असन्तुष्टि छ ।  यस्तो राजनीतिक परिस्थिति भएकाले अराजकतापूर्ण कुरा आउन सक्छ ।  यो रिक्ततामा राजनीतिक दलका नेताले काम गर्नुपर्छ ।

–शिक्षक, चिकित्सक, पत्रकार आन्दोलित छन् । यसप्रति एमालेको धारणा के हो ?

हामी न्यायपूर्ण र तथ्यपूर्ण ढंगले समस्या समाधान गर्न सरकारलाई पटक–पटक भनिरहेका छौँ ।  शिक्षकले ऐनमा अधिकार राख्न भनेका छन्, सरकारले यो काम गरोस् ।  संसद्‍मा हामी सहयोग गर्छौँ । नेतृत्वकारी भूमिका सरकारले खेल्नुपर्छ । 

सरकारलाई छिटै समाधान गर भन्ने आवाज हामी उठाइरहेका छौँ । हामी केही समयपछि मध्यपहाडी राजमार्गमा केन्द्रित भएर पार्टीको अभियान गर्ने भनेका छौँ ।  त्यसमा जनताका मुद्दा लिएर अघि बढ्छौँ ।  हाम्रो भूमिका मूलतः सडक र संसद्‍मा हो ।

–संसद्बाट एमालेले प्रभावकारी भूमिका खेल्न सकेको छ र ?

संसद् नै चल्न सकेको छैन । कसरी खेल्ने ?  शिक्षक आन्दोलित हुँदा संसद् बन्द थियो । 

चिकित्सक कुटिँदा पनि संसद् बन्द थियो । संसद् चले न उठाउने हो । प्रधानमन्त्रीले बैठक नै सँगै लिएर जानुभयो ।  संसद्‍मा यी मुद्दा उठ्नुपर्छ । संसद्ले समाधानका लागि दबाब दिनुपर्छ । 

त्यसमा हाम्रो सक्रिय भूमिका हुन्छ । हाम्रो नेतृत्वकारी भूमिका हुन्छ ।
 

NIBLNIBL
प्रकाशित मिति: बिहीबार, असोज १८, २०८०  १६:१५
Sipradi LandingSipradi Landing
worldlinkworldlink
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
Dish homeDish home
Ncell Side Bar LatestNcell Side Bar Latest
Bhatbhateni IslandBhatbhateni Island
cg detailcg detail
Kumari BankKumari Bank
Shivam Cement DetailShivam Cement Detail
Maruti cementMaruti cement