अन्तर्वार्ता

‘नेपालीको रोजाइमा २० देखि ३० लाखसम्मका गाडी पर्छन्’

शम्भु दाहाल– अध्यक्ष, नाडा अटोमोवाइल्स एशोसियसन अफ नेपाल

‘नेपालीको रोजाइमा २० देखि ३० लाखसम्मका गाडी पर्छन्’

आजदेखि काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा सवारीसाधन खरिद–बिक्रीको कूम्भमेला ‘१३औं नाडा अटो शो’  सुरू भएको छ ।  कूल १ सय ३४ वटा स्टल रहेको नाडा अटो शोमा माग हुँदाहुँदै पनि स्थान अभावका कारण थप ४० स्टल राख्न नसकिएको नाडाका अध्यक्ष शम्भु दाहाल बताउँछन् । 

बैंक तथा वित्तीय संस्था, बिमा कम्पनीलाई छुट्टै स्टल उपलब्ध गराउन नसके पनि सवारीसाधनको ब्रान्डका कम्पनीसँग उनीहरूले स्टल सेयर गर्नेछन् । आजबाट सुरु हुने नाडा अटो शो २०१८ भदौ ३१ सम्म सञ्चालन हुने छ । शोमा १९ ब्रान्डका चार पांग्रे तथा २० ब्रान्डका २ पांग्रे सवारीसाधन प्रदर्शनीमा राखिने छ । यसै गरी आयातकर्ता, डिलर, उत्पादक तथा बिक्रेता गरी यसपालि ७६ ब्रान्डको सहभागिता रहने छ । नाडा अटो शो, नेपालमा सवारीसाधन बजारको वर्तमान अवस्था, सम्भावना, चुनौती, सरकारी सहयोग, कम्पनीबीचको प्रतिस्पर्धा लगायतबारे अटोमोबाइल क्षेत्रमा आफ्नो जीवनको २४ वर्ष बिताएका नाडा अध्यक्ष दाहालसँग बाह्रखरीका सुशील भट्टराईरोबिन पौडेलले गरेको कुराकानीः 


नाडा अटो शोको १३ औं संस्करणसम्म आइपुग्दा अटोमोबाइल क्षेत्रको विकास कसरी नियाल्नुभएको छ ?

नाडा अटो शोको १३औं संस्करणसम्मको इतिहासमा ६ वटामा मेरो संलग्नता प्रत्यक्ष भएको छ । पाँच वर्ष म संयोजक भएको थिएँ । एक वर्ष म अध्यक्ष भएँ, अर्को एक वर्ष पनि म नै हुनेछु । मैले ५० प्रतिशत नाडा अटो शोको बजार, यसको उतारचढाव देखेको रहेछु ।

मैले नाकाबन्दी, तरलता अभाव तथा फन्डिङ कम भएजस्तो विशेष परिस्थितिबाहेक अटो क्षेत्रको बजार कहिल्यै नराम्रो देखिनँ । सन् २००६ मा हामीले नाडा अटो शो गर्दा बैंकबाट लगानी नै आउँदैन थियो । त्यसबेला क्यास डाउन पेमेन्ट गर्ने चलन थियो । बैंकबाट फाइनान्स गर्नु भनेको कमैमात्र हुन्थ्यो । समय बित्दै जाँदा बैंकबाट फाइनान्स हुँदै गयो । सुरुमा हामीले गाडी एक हजारथान बेच्न सक्यौं भने पनि आश्चर्यको कुरा हुन्थ्यो । अहिले वार्षिक २० देखि ३० प्रतिशतको वृद्धि दर आत्मसात गरिएको छ । यो चारैतिरबाट भएको वृद्धि हो । सवारीसाधन प्रयोग र व्यापार बढ्दा व्यवसायीले गरेको नाफा पनि सोही अनुपातमा रहेको छ ।

मलाई याद छ , एउटा प्रोडक्ट १५ देखि २० वर्षसम्म उपयोग गरिन्थ्यो । एउटै मोडल चलिरहन्थ्यो । अहिले हेर्दा अर्थतन्त्र अगाडि बढेको छ, च्वाइस बढेकाले दुई–दुई वर्षमा नयाँ प्रोडक्ट ल्याउन थालियो । एउटा ट्रकको कुरा गर्दा हामी लुक, कम्फर्टमा ध्यान दिन थालेका छौं । एउटा ट्रककै क्याबिन हेर्दा महँगो गाडीको इन्टेरियर जस्तो लाग्छ । त्यो जमाना र अहिले हेर्दा अचम्म लाग्छ । त्यो बेला यस्तो अवस्था आउला भनेर सोचिएको थिएन । गत वर्षको कुरा गर्दा पनि भलै अन्त्यमा गएर होस् राम्रो ग्रोथ भएको छ । समग्रमा भन्नुपर्दा मार्केट फास्ट मुभिङ छ । आउँदा दिनमा अझै प्रगति हुने अपेक्षा छ । अन्य मुलुकको स्ट्यान्डर्डको प्रोडक्ट हामीले दिन नसके पनि यो क्षेत्रमा म आफैं लागेको २४ वर्ष बित्दा सोच्नै नसक्ने प्रगति नियालेको छु ।

नेपालीको रोजाइमा कस्ता सवारीसाधन परेको देख्नुभएको छ ?

नेपालीको रोजाइ मिडियम खालका सवारी हुन् । हामीले बजारमा सस्तो नानो कार ल्यायौं तर चल्न सकेन । महँगो गाडीको पनि माग धेरै छैन । केही छन् त्यस्ता ।

तर, २६ लाखको मोटरसाइकल चढ्ने नेपालीलाई ७ लाखको कार सस्तो भयो रे । नेपाली एकदमै सौखिन छन् । नेपालीले सस्तो हैन हल्का ‘कन्टेपोररी’, ‘सेन्स अफ एचिभमेन्ट’ र ‘एक्चुअलाइजेसन’ देखिने र आफ्नो ‘एचिभमेन्ट’ प्रति गर्व गर्न मिल्ने किसिमका सवारी चढ्न रुचाउँछन् । समग्रमा भन्नुपर्दा नेपालीले नयाँ ‘इन्ट्री लेभल’ का २० देखि ३० लाखसम्मको गाडी तथा सेकेन्ड ह्यान्डमा १० लाखसम्मको गाडी चढ्न रुचाउँछन् । तर, यो रेन्ज बढ्दो छ । म साइकलबाट इन्ट्री गरेको हुँ । अहिले गाडी चढ्छु । यसको अर्थ आफ्नो आयको स्तर बढेसँगै नेपाली महँगो सवारी चढ्न रुचाउँछन् ।

नेपालमा पाइने महँगा गाडी कति मूल्यसम्मका छन् ?

नेपालमा ३ देखि ४ करोड रुपैयाँसम्म पर्ने गाडी उपलब्ध छन् । तर, यहाँको सडकको अवस्था हेर्दा त्यस्ता गाडी यहाँको लागि बनेका हैनन् भन्ने अवस्था छ ।

अहिले नेपाली अटो क्षेत्रको अवस्था कस्तो छ ?

नेपालमा मोटरसाइकल बाहेक प्रतिवर्ष १७ देखि १८ हजारथान गाडी बिक्री हुने गरेको छ । समग्रमा हेर्दा सवारीसाधन बजार दिनहुँ बढिरहेको छ, उपभोक्ताको रोजाइ पनि बढ्दै गएको छ । यो सकारात्मक कुरा हो ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कारण अटो क्षेत्रले समस्या पायो भन्ने गरिन्छ । ती समस्या के–के हुन् ?

गत वर्ष तरलता अभावले समस्या भयो । यो दुईदेखि तीन वर्षमा आइरहेको चक्र हो । बैंकहरू पनि आक्रमक भएर लाग्नुपर्ने बाध्यता छ । गत वर्ष केही समस्या भएको हो । अहिले केही सहज महसुस भएको छ ।

बैंकको ब्याज दर परिवर्तन हुँदा उपभोक्ताले फाइनान्सिङ गर्दाको भन्दा बढेर किस्ता तिर्नुपर्ने अवस्था कत्तिको आउने गरेको छ ? यस्तो अवस्थामा उपभोक्ताको कस्तो गुनासो हुन्छ ?

हामीले किस्ताको ब्याज दर बढाउनै मिल्दैन किनकि अहिले ‘कस्टमर इज अल्वेज राइट’ भन्ने गरिन्छ । आज १० प्रतिशत भनेर फाइनान्स गर्ने अनि भोलि १२ प्रतिशत भन्यो भने त ग्राहक अर्को कम्पनीतर्फ मोडिइहाल्छन् । फाइनान्सको चक्करमा हामी ग्राहक घटाउन चाहन्नौं । यस्तो काम बैंकले मात्र गर्छन् ।

सरकारले वर्षेनि यस क्षेत्रमा ब्याज दर बढाउँदै आएको छ । यसमा सर्वसाधारणले गाडी चढ्न पाउनुपर्छ भनेर तपाईंहरूको पहल कस्तो हुन्छ ?

हामीले जहिले पनि सबै नेपालीले आफ्नै गाडी चढ्न सक्न पाउने वातावरण सिर्जना गरियोस् भन्ने माग राख्दै आएका छौं । तर, यहाँ लबिङ भन्दा एन्टिलबिङ बढी हुने गर्छ किनकि सरकार हामी कस्तो माग राख्छौं र त्यसलाई कसरी सम्बोधन गर्ने भनेर पूर्वतयारी गरेर बसेको हुन्छ । हाम्रो लबिङको प्रभाव देखिँदैन ।

एक त कर बढाइसकेपछि यसबाट कर राजस्व असुली हुन्छ भन्ने सरकारले बुझिसकेको छ । बरु कर बढेको बढ्यै छ, घटाएको त मैले मेरो २४ वर्षको अनुभवमा कहिल्यै देखेको छैन ।

गाडी आयात गर्दा लाग्ने कर उच्च भएका कारण भारतमा भन्दा यहाँको मूल्य चार गुणासम्म बढी हुने गर्छ । सर्वसाधारणले यो करको भारीबाट कहिले मुक्ति पाउलान् ?

अन्य देशमा पनि कर महँगो हुने गर्छ । भारतमा पनि आयात गरिएका सवारीसाधन महँगा नै छन् नि । जताजतै यस्तै हो । हामी पूर्णरूपमा आयात गर्ने भएकाले यस्तो समस्या भोगेका हौं । करै नलगाए त अति नै राम्रो हुने थियो तर सरकारले जो सक्षम छ, उसबाट कर उठाउनुपर्छ भन्ने सोच राख्दछ । उद्योगधन्दा नफस्टाएकोमा यस क्षेत्रबाट कर उठाउन सरकार तल्लिन छ । तर, आफ्ना जनता सवारी नचढुन् भन्ने सरकारको उद्देय होइन । सरकारले देश चलाउन कर लगाएको हो ।

यो न्यूनीकरण गर्न के गर्ने त ?

गाडीको मूल्य कम गराउन हामी आफैं उत्पादनतिर लाग्नुपर्छ । उत्पादन गर्दा पनि सरकार र व्यवसायीमा भिन्नता हुनु हँदैन । सरकार र व्यवसायी दुवैले एउटै रूपमा सोच्नुपर्छ । व्यवसायीमाथि अंकुश लगाउनु हुँदैन । विकसित देशमा सरकारका उच्च ओहोदाका व्यक्तिले व्यवसाय गर्छन् । तसर्थ सरकार र व्यवसायीबीच एउटा राम्रो तालमेल कायम भएको छ । नेपालको हकमा, सरकार र निजी क्षेत्र दुवै मिलेर उत्पादनको लागत कम गराउनुपर्छ र हामी व्यवसायी निर्यात गर्न उत्प्रेरित हुनुपर्छ । निर्यात गर्नसक्ने अवस्था बन्न व्यवसायी र सरकारबीच स्वच्छ वातावरण र विश्वास सिर्जना हुनुपर्छ ।

गाडी बिक्री गर्दा नाफा उच्च राखिएको आरोप लाग्ने गरेको छ । के भन्नुहुन्छ ?

यो क्षेत्रमा विभिन्न खेलाडी तथा प्रतिस्पर्धी छन् । यसकारण यहाँ प्रतिस्पर्धा हुन्छ । नाफा उच्च हुँदा बिजनेस फेल हुने डर हुन्छ । प्रतिस्पर्धा नभए त ठिकै, तर एउटाको मूल्य बढ्यो भने सोही फिचरको गाडी अर्कोले सस्तोमा बेचिहाल्छ ।

तर, गाडीको मूल्य हेर्दा एक–दुई प्रतिशत नाफा लिएर बेच्यो भने नै व्यवसायीका लागि काफी हुन्छ । २० प्रतिशत नाफा त सोच्नै सकिन्नँ र, यो व्यवसाय पनि जोखिमपूर्ण छ । तपाईंले गाडीको स्टक दुइै महिनामा बेच्नु भएन भने यहाँ अर्को मोडल आइसक्छ । यस्तो अवस्थामा हामीले भारी छुट दिएरै भए पनि बेच्नुपर्ने हुन्छ, उच्च दरको नाफा लिने सोच्नै सकिँदैन । अमेरिकामा मैले ६० प्रतिशत छुट दिएर गाडी बेचेको पनि देखेँ । त्यसैकारण स्टकमा त गाडी राख्नै हुन्नँ । प्रतिस्पर्धा हेरेर व्यवसायीले नाफाको मार्जिन राख्ने हो ।

तेह्रौं नाडा अटो शोको कुरा गरौं । यसको उद्देश्य के हो ? कत्रो परिमाणको व्यवसाय तथा आगन्तुकको अपेक्षा राख्नुभएको छ ?

नाडा अटो शोको मुख्य उद्देश्य ब्रान्डिङ नै हो । यहाँ विश्वस्तरीय सवारीसाधन उपलब्ध हुन्छन् । यसपालिको शोमा ३ सय करोड रुपैयाँको सवारीसाधन बुकिङ हुने अपेक्षा गरेका छौं । अवलोकनकर्ताको संख्याको कुरा गर्दा ६० हजार हाम्रो लक्ष्य छ किनकि ६० हजार भन्दा यो प्रदर्शनीस्थलको क्षमता पनि छैन । यहाँ न त आवश्यक पूर्वाधार नै छ । पार्किङ नै पुग्दैन, ठूलो लक्ष्य त्यही कारण लिइएको छैन । दास्रो उद्देश्य व्यवसाय पनि हो ।

शोमा के–कस्ता स्किम उपलब्ध छन् ? उपभोक्ता कसरी लाभान्वित हुन सक्छन् ?

दशैंको मुखमा नाडा अटो शो आयोजना हुने भएकाले यहाँ स्किमको प्रतिस्पर्धा हुन्छ । सेवाग्राहीले प्रतिस्पर्धाका आधारमा बेस्ट डिल गर्न पाउँछन् । बैंकले पनि फाइनान्सिङको ब्याज दर घटाउँछन् । स्पेयर पाटर््स व्यवसायीले पनि भरपर्दो र  उचित मूल्यमा दिन्छन् । स्किमका बारेमा थप जानकारी स्टल भिजिटबाट पाउन सकिन्छ ।

३ अर्बको बुकिङ हुने लक्ष्य राख्नुभएको छ । बुकिङ भएका सबै सवारी बिक्री हुन्छन् त ?

दशैंको मुखमा मेला आयोजना हुन भएकाले सबैलाई नयाँ गाडी चढौं भन्ने हुन्छ । तसर्थ हाम्रो अनुभवअनुसार बुकिङ भएका ९० प्रतिशत सवारी बिक्री हुने गरेको छ । फाइनान्सिङ रेट, इच्छा सबै म्याच भएपछि मात्र सवारी बिक्री हुन्छ । हाम्रो ३० प्रतिशत व्यवसाय वा कारोबार नाडा अटो शोसमेत गरी दशैं अवसरको तीन महिनामा हुने गरेको छ ।

शोको मुख्य विशेषता के हुन् ? 

टाटा, हुडाइ, रेनो, महिन्द्रा, किया आदि विभिन्न ब्रान्डले यो वर्षको नाडा अटो शोमा विद्युतीय सवारी प्रदर्शनीमा राखेका छन् । यो शो जनमानसलाई सूचित गराउने माध्यम हो । हामीले ल्याउने बित्तीकै तुरुन्तै बिक्री हुन्छ भन्ने पक्का हुँदैन । प्रदर्शनीको काम सरकारले पनि यी सवारीलाई प्राथमिकतामा राखेको कुरा जानकारी गराउने हो । सबै कम्पनीले आवश्यक पूर्वाधार विकास नगरे पनि प्रदर्शनीमा विद्युतीय सवारी राख्दैछन् । यसको अर्थ आउने दिनमा विद्युतीय सवारी बिक्री हुँदैछ भन्ने जानकारी गराउनु हो ।

१३ औं संस्करणसम्म आइपुग्दा नाडा आफैंमा कत्तिको सन्तुष्ट छ ?

पहिलो ६ संस्करणसम्म हामीले दुई वर्षमा एकचोटि नाडा अटो शो गरेका थियौं । म नाडामा संलग्न भएयता वार्षिक रूपमा शो आयोजना गर्ने निर्णय गरेका हौं । त्यसयता मेलामा क्रमशः सुधार पनि भइरहेको छ । पर्याप्त स्थान अभाव हुँदाहुँदै हामी आकार छाडेर विश्वको जुनसुकै अटो शोको तुलनामा कम छैनौं भन्ने हाम्रो दाबी हो । कामको गति, शोमा गरिने सजावट, सामानको गुणस्तरमा कुनै कसर बाँकी राखेका छैनौं । त्यसकारण हामी पूर्णरूपमा सन्तुष्ट छौं ।
 

तपाईंको मत